| سونامی لغتی ژاپنی به معنای موج بندری یا موج سهمگین است. سونامی، امواج لرزهای دریایی است كه به اشتباه امواج جزر و مدی نامیده میشود. این امواج در اثر ناآرامیهای بوجود آمده در آب دریا نظیر زمینلرزه های كف دریا، زمینلغزش، فوران آتشفشان های زیردریایی و سقوط شهاب سنگها بوجود میآید. سونامی با سرعتی حدود صدها كیلومتر در ساعت با موجهایی به طول چند ده سانتیمتر یا كمتر در اقیانوس منتشر می شود. هنگامی كه سونامی به آبهای كم عمق ساحلی می رسد، امواج كند و آهسته شده و آب می تواند به صورت دیواری به ارتفاع دهها متر یا بیشتر تجمع می یابد، هنگامی كه موج به سمت خشكی حركت می كند در جایی كه یك خلیج بندر یا مرداب نفوذ می كند این اثر شدید می شود، سونامی های بزرگی شناخته شده كه ارتفاع آن ها به بیش از سی متر می رسد. امواج از جایی كه سونامی بوجود میآید، در تمام جهات رو به بیرون حركت میكنند. زمانیكه امواج به ساحل میرسند، ارتفاع آنها زیاد میشود. وضعیت خطوط ساحلی و بستر اقیانوس بر اندازه موج تأثیر میگذارد. گاهی اوقات بیش از یك موج وجود دارد و موج بعدی ممكن است حتی از قبلی هم بزرگتر باشد. به همین خاطرست كه، یك سونامی كوچك در یك ساحل میتواند، به موجی بزرگ در چند كیلومتر دورتر تبدیل شود. سونامی ها برای جان و مال ساكنین ساحل كه در نزدیكی اقیانوس زندگی می كنند، تهدیدی به شمار می روند. حركات و كنش و واكنش بستر اقیانوس ناشی از زلزله، اغلب باعث پیدایش سونامی میشود. اگر یك زمینلرزه یا زمین لغزه در نزدیكی ساحل رخ دهد، اولین موج در یك رشته امواج در عرض چند دقیقه، حتی مناطقی كه كمتر از 10 متر از سطح دریا ارتفاع دارند یا 2 كیلومتر با خط ساحل فاصله دارند، درمعرض خطر بیشتری قراردارند. غرقشدگی بیشترین عامل مرگ و میر در سونامی است. امواج حاصل از سونامی برای ساختمانهایی كه در محدودة نزدیك به آن قرار دارند، بسیار خطرناك و مخرب است. خطرات دیگر ناشی از سونامی شامل سیل، آلودگی آب آشامیدنی، تركیدگی مخازن و آتشسوزی خطوط گاز میباشد.
اقدامات قبل از وقوع سونامی
اگردرمنطقه ای که ساکن هستید امکان وقوع سونامی وجود دارد باید
مهارتهای امدادرسانی را بیاموزید.
اگر در ساحل هستید و لرزش زمین را احساس كردید، بلافاصله به نقاط مرتفع بروید.
منتظر شنیدن هشدار سونامی نمائید.
سونامی ناحیه ای حاصل از زمین لرزه ای محلی می تواند قبل از انتشار هشدار سونامی بعضی از مناطق را در نوردد.
هنگامی كه هشدار سونامی منتشر شد، برای اجرای فرمان تخلیه به رسانه های محلی گوش فرا دهید فوراً به قسمتهای مرتفع بروید و آنجا بمانید.
ازساحل دور شوید.
هرگز برای تماشای سونامی به سمت ساحل نروید.
اگر شما بتوانید امواج عظیم را ببینید، این بدان معناست كه امواج به حدی به شما نزدیك هستند، كه فرصت فرار ندارید.
درصورت مشاهدة عقبنشینی قابل توجه آب از ساحل بدانید كه این نشانه و هشداری مبنی بر وقوع سونامی است كه حتما باید به آن توجه كنید و فوراً آنجا را ترك كنید.
اگر بر روی كشتی و یا قایق در دریا هستند و هشدار سونامی برای منطقه شما منتشر شده است، به بندر بر نگردید، زیرا فعالیت موج سونامی در اقیانوس های آزاد نامحسوس است.
امن ترین راه برای صاحبان قایقهای كوچك این است كه قایقشان را در بندر باقی بگذارند و به ویژه هنگام وقوع سونامی محلی به طرف زمین های مرتفع تر حركت كنند.
اقدامات حین سونامی
در نقاط مرتفع باقی بمانید.
تا زمانی كه خطر سونامی از بین برود و توسط مسئولین محلی وضعیت عادی اعلام شود به مناطق كم ارتفاع نباید برگردید.
اقدامات بعد از وقوع سونامی
از مناطق آسیبدیده و سیل زده دورشوید،تا زمانیكه مقامات محلی از امن بودن محل شما را مطلع كنند.
از محل آوار و اشیای شناور در آب دور شوید، چرا كه ممكن است باعث ایجاد خطر برای افراد یا قایقها شود.
فقط برای نجات جان انسان ها با سازمان های مسئول از قبیل آتشنشانی، اورژانس، هلال احمر تماس بگیرید. | 