تاکنون نظریه قابل قبول و قاطعی در باره این چشمه اسرار آمیز ابراز نگردیده است.مهندسین جهاد کشاورزی قره آغاج بر این عقیده اند که شاید گازهایی در داخل کوه موجود باشد و موقعی که آب به حد کافی در گودال داخل کوه جمع شده به وسیله گازهای مزبور به بیرون رانده میشود که این عقیده بر مبنای علمی محکمی استوار نیست و نمی تواند حس کنجکاوی بینندگان را ا رضا کند . آب این چشمه گوارا و قابل شرب است و مناظر اطراف چشمه دلچسب و بسیار دیدنی است.
مردم برای رفع مشکلات و بر آوردن حوائج شرعی خود به این چشمه چنگ می زنند و نذر و قربانی می کنند در قسمت شمالی و روبروی این چشمه اسرار آمیز, گورستانی به وسعت تقریبی 8 هکتار وجود دارد که مردم عزیزان خود را در آنجا دفن میکنند و قبور چند نفر از سادات منطقه زیبایی و روحانیت خاصی به این گورستان بخشیده است اما متاسفانه در اثر حفاریهای غیر مجاز غارتگران اوال فرهنگی این بناها را تخریب می کنند از قسمت شمال غربی این گورستان رودی از شاخه های آیدوغموش در جریان است که در یک کیلو متری مسیر خود آبشاری بدیع و دیدنی به ارتفاع 40 متر بوجود آورده است . آب رودخا نه به قدری زلال و شفاف است که از دور نظر بیننده را به خود جلب و مانند برف چشم تماشاگران را خیره می کند این آبشار یکی از بلند ترین آبشار های طبیعی منطقه است که از کوهی مشرف به روستای پیر سقا موسوم (گوربلاغ) سرچشمه گرفته و در روستای قوش چی به رودخانه آی دو غمش می پیوند د و منا ظرزیبای این دره برای سیاحان و توریستها جالب و دیدنی است.
