تبیان، دستیار زندگی

در شهرستان آمل مهمترین سوگواری مذهبی، برپایی عزای سالار شهیدان اباعبدالله الحسین و سایر ائمه طاهرین(ع) و بانو فاطمه زهرا(س)، است كه در مساجد، تكایا و منازل برپا می‌شود.

مفصل ترین عزاداری در دهه اول ماه محرم است كه هر طایفه وسایل عزاداری را در تكایای مخصوص به خود از هر نظر فراهم می‌آورند. هر طایفه بسته به اهمیت و كثرت افراد خود دارای یك یا چند تكیه هستند و در هر تكیه نیز چندین «سقاخانه» وجود دارد كه هر یك مخصوص به یك تیره از همان طایفه است. آنها پرچم‌های عزا را بر ستون‌های سقاخانه نصب كرد، آماده عزاداری و پذیرائی عزاداران و میهمانان می‌شوند.

از برنامه‌های روز عاشورا در این شهرستان حركت دسته سینه زنی و زنجیرزنی است كه با صفوف منظم و بر طبق برنامه معین از تكیه سر محل حركت می‌كنند، پیشاپیش دسته‌ها، اسب سفیدی كه نماد اسب امام حسین «ذوالجناح» است با روپوشی از پارچه سفید و خون آلود در حركت است، در گردن ذوالجناح پارچه‌های حریر سبز یا قرمز پیچیده است.

در روز عاشورا، در شهرساری، دسته‌های عزادار بر طبق یك برنامه منظم به تكایا رفته، با نزدیك شدن به تكیه، جوانان همان محله با برداشتن قدم‌های كوتاه و با خواندن اشعار مناسب به استقبال دسته میهمان آمده، بدین ترتیب خیر مقدم می‌گویند و با رسیدن دسته و پرچم‌های عزا، گوسفندی از طرف میزبان، جلوی آنان قربانی می‌شود. در تكایای قدیمی این شهر كه قدمت بیشتری دارد سینه زنان زیادتری جمع شده، با شور و شكوه خاصی عزاداری می‌كنند. مردم ساری فرصت عزاداری در این ایام را مغتنم شمرده، در رسیدن به نیازهای مادی و معنوی به دعا و نیایش و نیز سنت نذر روی می‌آورند و پس از استجابت خواسته شان معمولاً در تكایا یا در منزل، به دیگر عزاداران طعام داده، به عزاداری می‌نشینند. در شب اربعین نیز در اكثر منازل، غذا بخصوص كشمش پلو درست می‌كنند و آن را به عنوان تبرك میان دوستان و آشنایان و افراد بی بضاعت تقسیم می‌كنند.

در شب و روز هفتم ماه محرم، مردم عزادار و سوگوار و هیئت‌های عزادار محلات در تكایا و سقا تالارهای شهرستان بابل از جمله «پیرعلم»، «امامزاده قاسم»، «كیجا تكیه»، «ابوالحسن كلا»، «شیادهم، «شهیدآباد»، «لنگور مقری كلا»و سایر سقاتالارهای روستاها، مراسم ویژه سنتی هفتم محرم را كه منتسب به حضرت باب الحوائج حضرت ابوالفضل العباس(ع) است، با شكوه خاصی به جای می‌آورند.

براساس یك سنت جاری، مردم سوگوار و هیئت‌های عزادار بابل به انگیزه مصادف شدن روز هفتم محرم با مسدود شدن آب روی اصحاب با وفای امام حسین(ع) و به یاد سقای تشنه لب كربلا، با تجمع در این اماكن متبرك و روحانی، برای رفع حاجات خود و برآورده شدن مشكلات و شفای عاجل بیماران، مراسم نذر و نیاز و توسل را به جای می‌آورند. آنان با خیرات كردن چای، شیر، شربت و حلوا و نان‌های قندی و سوخاری میان عزاداران و قربانی كردن گوسفند در این مكان ها به سوگ نشسته و خاطره جانبازی‌ها و رشادت‌های سالار دشت نینوا، حضرت ابوالفضل(ع)، علمدار و حماسه سازان عاشورا را گرامی می‌دارند.

در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی این عزاداری‌ها با مجالس وعظ و تعزیه و دسته روی به اوج خود می‌رسد و مردم با پوشیدن جامه‌های سیاه با حزن و اندوه خاصی در سطح تكایا و مكان‌های مذهبی محلات شهر و روستا تجمع كرده و با دسته روی از هر محله به سایر محلات و روستاهای همجوار عزاداری می‌كنند. دسته‌های عزادار شامل سینه زنان، زنجیرزنان و كرب زنان در سطح شهر بابل با عبور از محلات در مقابل مسجد یا تكیه هر محله عزاداری می‌كنند. این مراسم در محوطه و صحن «امامزاده قاسم» و «تكیه پیرعلم » بابل از ویژگی خاصی برخوردار است. عزاداران در این مراسم علاقه‌مندی و پایبندی خود را به ساحت مقدس خاندان عصمت و طهارت ابراز می‌دارند.

«تعزیه» یا شبیه خوانی یك مراسم نمایشی و مذهبی است كه ابتدا به منظور همدردی برای سالار و سرور شهیدان عالم حضرت حسین بن علی(ع) و تشریح وقایع شهادت آن امام همام و یاران وفادارش به وجود آمده بود كه به صورت روضه خوانی در منازل شخصی برگزار می‌شد. بعدها در تكایا و مكان‌های مذهبی و سقاتالارها ادامه یافت.

معمولاً هر تعزیه از ۱۰ تا ۱۵ بازیگر و چند نوازنده طبل و شیپور و قره نی و سنج و دهل تشكیل می‌شود كه در مواقع ضروری داستان، تعزیه خوانان را یاری می‌دهند.

از یازدهم محرم مراسم سخنرانی و وعظ و تعزیه در حسینیه‌ها و تكایا و زینبیه‌ها و منازل مردم و مشتاقان اهل بیت(ع) تا پایان ماه محرم و ماه صفر ادامه پیدا می‌كند. برخی از این مراسم صبح زود پس از اقامه نماز صبح و برخی در عصر قبل از اذان مغرب برگزار می‌شود و مدت این روضه خوانی‌ها یك هفته تا ۱۰ روز است و بر سردر منازلی كه مداحی و سخنرانی در ماه محرم در آن برگزار می‌شود، بیرق‌ها و پارچه‌هایی از مجلس عزاداری امام حسین‌(ع) به چشم می‌خورد.

  منبع: عاشورا موزیک

برای همدردی با اهل بیت عصمت و طهارت و شهدای کربلا مراسم شام غریبان را بعد از پایان مراسم عزاداری روز عاشورا و بازگشت هیئت به تکایای خود تقریبا در اوائل شب و بعد از اذان مغرب انجام می‌دهند.
عزاداران برای نشان دادن حزن و اندوه خود، با ریختن خاک و کاه و مالیدن گل بر سر و روی خود در کوچه‌ها و معابر به راه افتاده و با خواندن نوحه و مرثیه شهادت فرزند برومند فاطمه زهرا(س)، حضرت امام حسین(ع) را اعلام کرده و به سوگواری می‌پردازند.

 روز عاشورا از مهم‌ترین روزها در شهرستان نکا و شرق مازندران است به طوری‌ که تمام مساجد و هیئت‌های مذهبی این شهرستان در این روز به خیابان‌ها آمده و به دسته‌روی، نوحه‌خوانی، سینه‌زنی و زنجیرزنی می‌پردازند و بعد از گذشتن از خیابان‌ها و میادین اصلی شهر به مزار شهدا رفته و به شهدا و اهل قبور ادای احترام می‌کنند.
در شهر مراسم عاشورا با اقامه نماز ظهر در مصلی و یا مسجد جامع و صرف غذا در روز عاشورا همراه است و مراسم شام غریبان نیز با جلوه خاصی در مزار شهدا و در مساجد این شهرستان با روشن کردن شمع، قرائت فاتحه و قرآن و عزاداری برگزار می‌شود.
اما روز عاشورا در هزارجریب نکا از جلوه خاص دیگری برخوردار است به طوری‌که مردم در این روز با عزاداری‌های مختلف، گردهم آمده و در بعد از ظهر روز عاشورا مراسم آتش زدن خیمه‌ها را برگزار می‌کنند.
این مراسم از برنامه‌های متداول روز عاشورا در هزارجریب است که طرفداران بسیاری داشته و بسیاری از افراد از شهرها به روستا رفته و این مراسم را برگزار می‌کنند.
اهالی روستاهای نکا در عصر عاشورا با بر پا کردن خیمه‌هایی در کسوت خیمه‌های اهل بیت (ع) و به آتش کشیدن خیمه‌ها، در واقع خاطره عاشورا را برای مردم به تصویر می‌کشند و با تعزیه‌خوانی جلوه خاصی به این مراسم می‌بخشند که دارای شور بسیاری است که به نوعی شام غریبان اهل بیت امام حسین(ع) را نشان می‌دهد.

 روز نهم محرم که به تاسوعای حسینی معروف است نیز از منزلت ویژه‌ای

در این دیار برخوردار است و این آیین در روستاها با مراسم خاصی برگزار

می‌شود به طوری که اکثر افرادی که ساکن شهر و از اهالی روستا هستند

ترجیح می‌دهند روز تاسوعا را در روستاهای خود حاضر شوند.

در روز نهم محرم دسته عزاداران به صورت دسته جمعی از روستایی به

روستای همجوار رفته و برای عزاداری حرکت می‌کنند و تمام رسم و رسوم

عزاداری حسینی را مثل سایر روستاها به انجام می‌رسانند و شب هنگام

به محل برمی‌گردند.

به غیر از عزاداری در این دسته‌روی‌ها که در تمام روستاها هر ساله متداول

است، در هر روستا اگر جوانی در سال گذشته در بین عزاداران بوده ولی

امسال جایش خالی است از طرف عزاداران یادآوری می‌شود و به

نوحه‌سرایی می‌پردازند.

البته در این روز برنامه‌های خاصی در روستاهای نکا برگزار می‌شود و

اطعام‌دهی روستاها، در این روز از آداب و رسوم متداول این شهرستان

است و معمولا اهالی روستاها در روز عاشورا، تنها در محلات خود به

دسته‌روی می‌پردازند، بدین‌گونه که به دو دسته بالا محله و پایین محله

تقسیم شده و به دسته‌روی و عزاداری می‌پردازند.

علم‌شویی از جمله مراسم‌های مذهبی در ایام محرم است که در روز ششم

ماه محرم برگزار می‌شود و براساس آن، علم‌های مساجد توسط هیئت امنا

و پیرغلامان و ریش‌سفیدان به داخل مسجد آورده شده و با گلاب شستشو

داده می‌شود.

علم‌گردانی نیز از مراسم‌های خاص شرق مازندران است که با وجود برخی

اظهارنظرهای متعدد در مورد عدم علم‌گردانی در منازل به دلیل اعتقادات

خاص مردم پررونق برگزار می‌شود و به نوعی همه مردم منتظر رسیدن

این روز و ادای نذری‌های خود هستند و علم آوردن به درب خانه را نوعی

برکت این ماه و تضمین برکت یک‌ساله خانه می‌دانند.

در روز هفتم ماه محرم که به  روز علم‌گردانی معروف است، گروهی از افراد

مسجد در هر محل با گرفتن علم‌هایی که پارچه‌های سبز، قرمز و پارچه‌های

نذری به آن آویزان است به درب منازل  آمده و مردم با خوش‌آمدگویی،

دود کردن اسپند و با دادن نذری‌های و مبالغی که برای علم‌گردانی در نظر

گرفته‌اند، شربت و شیرینی و قربانی کردن گاو و گوسفند بر پای علم

ادای دین می‌کنند.

در این روز همچنین رسمی در این دیار مرسوم است که زنان خانه در برخی

از موارد با شستن علم، مقداری از آب علم را به عنوان تبرک در نزد خود نگه

می‌دارند و آن را به اهالی خانه می‌خورانند تا به نوعی بیمه اهل بیت(ع)

شده و ائمه نگهبان خانواده و سلامتی آنان باشند.

در این مراسم، همچنین افرادی که از قبل نذر و حاجتی داشته و دارند،

پارچه‌هایی را دور علم می‌بندند و عده‌ای نیز پارچه یا روسری دور علم را

برای رفع حاجت برای خود نگه داشته و سال بعد که حاجت روا شدند،

آن روسری را همراه با نذری که کرده‌اند به مسجد تحویل می‌دهند.

در برخی از روستاها مبالغی که از علم‌گردانی جمع شده صرف امور عمرانی

و مذهبی مساجد و تکایا می‌شود و در برخی از موارد نیز به عنوان هدیه در

اختیار روحانی مسجد و تکیه گذاشته می‌شود.

با فرا رسیدن هفتم محرم دیگر می‌توان غربت حسین(ع) و یارانش را

درک کرد، اینک شهر و روستا حال و هوای دیگری دارد و روستاهایی که

تا روزهای گذشته سوت و کور بوده اکنون به جوش و خروش آمده و بسیاری

از روستاها با جمعیت فراوانی روبه‌رو می‌شوند تا در عزای حسینی شرکت

کنند و با برپا کردن مراسم عزای حسینی به عزاداری این مرد بزرگ غیرت

و مردانگی و آزادگی بپردازند.

شب هفتم ماه محرم، به نوعی براساس اعتقاد مردم این دیار به آقا ابوالفضل

العباس(ع) تعلق دارد و مردم این منطقه این شب را تا صبح بیدار بوده و برای

این آب‌آور و ساقی دشت کربلا و مظلومیت اهل بیت (ع) عزاداری می‌کنند.

شب زنده‌داری در روستاها در شب هفتم، شب نهم و دهم محرم برگزار

می‌شود و جوانان و اهالی روستا تا صبح در فراق ائمه اطهار (ع) عزاداری

می‌کنند.

اماکن مقدس و مذهبی در شهر و روستاهای نکا نیز با شور و شعور خاصی

به ادامه مراسم‌های خود پرداخته و با سیه پوش‌کردن خود و خانه‌ها و بازار،

به برگزاری مراسم و عزاداری برای سرور و سالار شهدا،

حضرت امام حسین(ع) می‌پردازند.

منبع: فارس نیوز

نخل نوعی تابوت چوبی است كه بر بالای آن حالتی قوسی و محراب مانند دارد

و با پارچه‌های سبز رنگ، كه رنگ نمادین ائمه(ع) است و پارچه‌های سیاه به

عنوان نمادی از عزا بر آن می‌پوشانند. نخل دارای چهار پایه چوبی و به ارتفاع

یك و نیم متر است، كه در مسجد روستای تیله بن ساری این نخل وجود دارد.

زیرا مردم تیله بن همگی از سادات بوده و خود را در عزای جدشان حسین ابن

علی(ع) سزوارتر می‌دانند. نظیر این نوع نخل‌ها و نخل كشی در برخی از

روستاهای استان مازندران به‌عنوان مثال در روستای نوا از توابع آمل نیز

و جود دارد.

زندگی مثل پرنده ای ست با بال های طلایی كه در غروب دلنشین خورشید محو می شود. مثل وقتی كه خورشید هنگام رفتنش زمین و آسمان را به هم می رساند. زندگی اتصال دل های ماست. زندگی مثل آونگ همیشه در حركت است. زندگی مثل شكوفه هایی ست كه همگام بهار چون گیره سرِ زیبایی روی گیسوهای درخت می روید و آن را به عروس طبیعت تبدیل می كند.

زندگی مثل بوسه ی سبز بهار است كه اواخر اسفند بر گونه ی یخ زده ی پنجره ی منتظر می نشیند و آن را به سوی زیبایی باغ می گشاید. زندگی مثل دویدن در گلزار و بازی با شاپرك هاست .

زندگی مثل یك لبخند در میان دفتر های قلبمان است كه آهسته آهسته ورق می خورد .