تبیان، دستیار زندگی

به همین سادگی رفتی بی خداحافظ عزیزم             سهم تو شد روز تازه سهم من براش که بگزرم

بهمین سادگی کم شدعمر گل بوته تو دستم            گله از تو نیست می دونم خودم اینو از تو خواستم

به جونه ستاره هامون تو عزیزترازچشامی         هرجاهستی خوب وخوش باش تا ابد بغض صدامی

تورومحض لحضه هامون نشه باورت یوختی      که دوست ندارم اینو بخدا گفتم به سختی

ما اگه دوست نداشتم پای غم هات نمی موندم       واست این همه ترانه از ته دل نمی خوندم

اگه گفتم برو خوبم واسه این بود که می دیدم       داری آب می شی می میری اینو از همه شنیدم

دارم از دوریت می میرم تا کنارمن نسوزی       از دلم نمی ری عمرم نفسامی که هنوزی

تورو محض خیره هامون که نفس نفس خدا شد   از همون لحضه که رفتی روحم از تنم جدا شد

تو که تنها نمی مونی من تنهارو دعا کن

خاطراتم و نگه دارامادستام ورهاکن

دست تو اول عشق بسپرش به آخرین مرد

مردی که پشت یه دیوار واسه چشمات گریه می کرد

 

 

                                 بایزید بسطامی

ابویزید طیفور پسر عیسی پسر سروشان بسطامی ملقب به سلطان العارفین به ظاهر در نیمه اول قرن دوم هجری یعنی در سال آخر دوره حکومت نکبت بار امویان در شهر بسطام از ایالت کومش (قومس) در محله موبدان(زرتشتیان) در خاندانی زاهد و متقی و مسلمان چشم به جهان صورت گشود.

فصیح احمد خوافی تولد او را در سال 131 هجری ثبت کرده و نوشته است که جد او سروشان والی ولایت قومس بوده است.

می گویند جد این بینشور بزرگ ایرانی، سروشان زرتشتی بوده و سپس بدین اسلام درآمده است. چنین میماند که بایزید در تصوف استاد نداشته و خرقه ارادت از دست هیچیک از مشایخ تصوف نپوشیده است. گروهی او را امی دانسته و نقل کرده اند که بسیاری از حقایق بر او کشف می شد و خود نمیدانست؛ گروهی دیگر نقل کرده اند که یکصد و سیزده یا سیصد و سه استاد دیده است.

قدر مسلم اینکه استاد او در تصوف معلوم نیست که کیست و خود چنین گفته است که مردمان علم از مردگان گرفتند و ما از زنده ای علم گرفتیم که هزگز نمیرد. و باز پرسیدند که پیر تو در تصوف که بود؟ گفت: پیره زنی.

بهر حال جهت زندگانی این عارف بزرگ ایرانی مبهم است و خلط و مزج فراوان در آن راه یافته است و اطلاع ما در این باره بسیار محدود و ناقص است، ولی با این همه آنچه از تعلیم و عرفان او باقی مانده است بهیچ وجه ناقص و مبهم نیست و به روشنی معلوم میشود که وی مردی بزرگ بوده.

به نقل آورده اند: چون کار او بلند شد سخن او در حوصله اهل ظاهر نمی گنجید، حاصل، هفت بارش از بسطام بیرون کردند. وقتیکه وی را از شهر بیرون میکردند، پرسید جرم من چیست؟ پاسخ دادند: تو کافری. گفت: خوشا به حال مردم شهری که کافرش من باشم.

در میان عارفان ایرانی بایزید از نخستین کسانی است که به نویسندگی و به قولی به شاعری پرداخت. امام محمد غزالی در قرن پنجم هجری از آثار قلمی او استفاده کرده است ولی در حال حاضر چیزی از آثار قلمی وی در دست نیست.

بایزید در اوایل عمر خود به اقصی نقاط ایران، عراق، عربستان و شام سفر کرد و در هرجایی باد دیده تیزبین خود چیزی آموخت. برخی نوشته اند که وی شاگرد امام جعفر صادق (ع) امام ششم شیعیان بوده است؛ به روایت سهلکی دوسال برای امام سقائی کرد و در دستگاه امام او را طیفورالسقاء می خواندند. تا آنکه امام جعفر صادق وی را رخصت داد که به خانه خویش باز گردد و خلق را به خدای دعوت کند. این روایت را غالب مآخذ صوفیه ذکر کرده اند. از جمله اینکه: وی مدت هفت سال از محضر امام جعفر صادق کسب دانش نموده است. گویند بعد از هفت سال روزی حضرت به بایزید فرمودند کتابی را از طاقچه اطاق بیاور، بایزید گفت طاقچه کجاست؟ حضرت فرمود در این مدت شما در این خانه طاقچه ای ندیده ای؟ جواب داد من برای دیدن خانه و طاقچه نیامده ام، بلکه جهت دیدن طاق ابروی آن قبله اولیاء آمده ام. حضرت فرمود: بایزید کار تحصیل تو تمام است باید به ولایت خود رفته و خلق را راهنمایی نموده و آنان را براه حق دعوت نمایی. هنگام بازگشت بایزید از نزد امام جعفر صادق هنوز مادرش که پیره زنی پارسا و پرهیزکار بود، زنده بود.

سهلکی وفات وی را در سال 234 هجری به سن هفتاد و سه ثبت کرده، سلمی و قشیری و خواند مــیــر نــیــز سـال 234 و سال 261 ذکر کرده اند؛ خواجه عبدالله انصاری یا کاتبان بعضی نسخه های طبقات سال 261 هجری درست تر پنداشته اند.

ولی به نظر نگارنده (رفیع) با در نظر گرفتن تطابیق تاریخی، وقایع و تلفیق قول مورخان و نویسندگان صوفیه، بطور نزدیک به یقین تولد بایزید بسطامی در سال 131 هجری و وفاتش در سال 234 هجری در 103 سالگی در بسطام اتفاق افتاده است.

بموجب روایت سهلکی بایزید دو برادر و دو خواهر نیز داشت که از آن جمله وی برادر میانه بود، برادر بزرگترش آدم نام داشت و آنکه از بایزید کوچکتر بود علی نامیده میشد. بعدها برادرزاده اش ابوموسی که پسر آدم بود به خدمت بایزید درآمد و شاگرد و خادم او شد. بایزید نسبت به ابوموسی علاقه و محبت پدرانه داشت و ابوموسی نیز در مواظبت احوال بایزید دقت تمام به کار می بست و در تکریم بایزید بسیار می کوشید.

به روایت سهلکی بایزید از احوال و اسرار خود آنچه را از دیگران پنهان میداشت، پیش این برادرزاده خویش آشکار میکرد. می گویند ابوموسی در وقت مرگ گفته بود چهارصد سخن را از بایزید بگور می برم که هیچکس را اهل آن ندیدم که با وی گویم(راستی هیچ فکر کرده اید که سخنان مورد بحث چه بوده و درجه اهمیت آن تا چه حد بوده است که برادرزاده بایزید در تمام مدت عمر خود هیچکس را نیافته که آنها را با او درمیان بگذارد و ناگزیر آنها را با خود به گور برده است.) هنگام وفات بایزید ابوموسی بیست و دو سال داشت و سالها بعد از بایزید نیز زیست.

ابوموسی نسبت به عموی خویش حرمت و تکریم بسیار بجای آورد. چنانکه هنگام وفات خویش وصیت کرد او را نزدیک بایزید دفن کنند اما قبر او را از قبر بایزید گودتر کنند تا گور او با گور بایزید برابر نباشد.

شیخ فریدالدین عطار نیشابوری در تذکرةالاولیاء مینویسد: « نقلست که گفت مردی در راه حج پیشم آمد، گفت، کجا میروی. گفتم به حج. گفت: چه داری؛ گفتم دویست درم، گفت بیا بمن ده که صاحب عیالم و هفت بار گرد من در گرد که حج تو اینست. گفت چنان کردم و بازگشتم. و گفت از نماز جز ایستادگی تن ندیدم و از روزه جز گرسنگی ندیدم؛ آنچه مراست او فضل اوست نه از فعل من، و گفت کمال درجه عارف سوزش او بود در محبت.»

این رمز و راز والای انسانی را جلال الدین محمد بلخی(مولوی) آزاد اندیش بزرگ ایرانی زیسته در قرن هفتم هجری چنین به نظم آورده است:

بـایـزیـد انـدر سـفـر جـسـتـی بـسـی                                   تـا بـیـابـد خـضـر وقـت خـود کـسـی

دیـد پـیـری بـا قـدی هـمـچـون هـلال                                    بـود در وی فـر و گـفـتـار رجـــال

بـایـزیـد او را چـو از اقـطـاب یـافــت                                       مسکنت بنمود و در خدمت شتافت

پـیـش او بنشست می پرسید حـال                                     یافتش درویش و هم صاحب عـیال

گفت: عزم تو کجـا؟ ای بــایــزیــــد!                                       رخت غربت را کجا خـواهـی کـشید

گفت: قـصـد کـعـبـه دارم از پــگـــه                                       گـفـت: هین با خود چه داری زادره

گفت: دارم از درم نــقــره دویست                                        نک ببسته سست برگوشه ردی است

گفت: طوفی کن بگردم هـفت بار                                        ویــن نـکـوتـر از طــواف حـــج شـمـار

وآن درمها پیش من نــه ای جـواد                                        دان کـه کـردی و شـد حـاصـل مـراد

عمـر کردی، عـمر بـاقـی یـافـتـی                                        صـاف گـشـتـی بـر صـفـا بـشـتـافـتـی

حق آن حقی که جانت دیده است                                      که مرا بر بیت خود بـــگــزیــده است

کعبه هر چندی که خانه بر اوست                                       خلقت من نـیـز خــانــه سـر اوسـت

تـا بـکـرد آن خانه را در وی نــرفـت                                       ونـدریـن خـانـه بـجـز آن حــی نــرفـت

چـون مـرا دیـدی خــدا را دیده ای                                        گـرد کـعـبـه صـدق بـر گـردیـده ای

خدمت من طاعت و حمد خداست                                      تـا نپنداری که حق از من جـداســت

چـشـم نـیـکـو بـاز کـن در من نگر                                        تـا بـبـیـنی نور حق اندر بــــشــــر

کعبه را یک بار "بیتی" گفت یــــار                                        گـفـت: (یا عبدی) مرا هفتاد بـــار

بـایـزیـدا کـعـبـه را دریـــــافـــتــی                                         صـــد بها و عــز و صـــد فـر یافـتـی

بایزید آن نکتـه ها را گوش داشت                                       هـمچـو زرین حلقه ای در گوش داشت

جنید نهاوندی (بغدادی) عارف بزرگ ایرانی در قرن سوم هجری درباره بایزید بسطامی گفته است:

بایزید در میان ما چون جبرئیل است، در میان ملائکه، و هم او گفته است: نهایت میدان جمله روندگان که بتوحید روانند، بدایت میدان این خراسانی است جمله مردان که به بدایت قدم او رسند همه در گردند و فرو شوند و نمانند، دلیل بر این سخن آنست که بایزید میگوید: دویست سال ببوستان برگذرد تا چون ما گلی در رسد.

شیخ ابو سعید ابوالخیر عارف مشهور ایرانی قرن پنجم هجری درباره بایزید چنین گفته است:

مژده هزار عالم از بایزید پر می بینم و بایزید در میانه نبینم. یعنی آنچه بایزید است در حق محو است.

یوگنی ادواردویچ برتلس روسی درباره بایزید بسطامی مینویسد:

ابویزید(بایزید) طیفور ابن عیسی بن آدم سروشان بسطامی یکی از متفکران تصوف که در نوع خود بی همتا بود به این نتیجه رسیده بود که (یگانه هستی واقعی، خداست) و راه رسیدن به میدان توحید، تجلی ظاهری عبادت و انجام فرایض و غیره نبوده، بلکه فرو رفتن در اندیشه، موجودیت "فردی=من" انسان بطور کامل محو و ناپدید می گردد و سعادت فراموشی وجود و سلب هرگونه حرکت نفسانی (فردی=من) دست میدهد و به کل هستی اعم از اجتماعی و یا روحانی می پیوندد.

درباره زندگی او نیز اطلاعات ما اندک است و همینقدر می دانیم که در معرض حملات نمایندگان مذهب رسمی بوده و چند بار نیز از زادگاهش رانده شده است.

یک اثر بسیار جالب ادبی بنام شطحیات (سخنان حکیمانه در وجد) با نام بایزید وابستگی دارد که در معرض شدیدترین حملات دین یاران قرار گرفته بود. تصور میرود که همین سخنان حکیمانه، انگیزه پیدا شدن هاله یی از کفر برای مولف خود بوده است. این اثر بطور کامل تا زمان ما نرسیده و آنچه در دست داریم، قطعاتی است پراکنده با تفسیر جنید که تلاش ورزیده اثبات کند که در آنها مطلبی مغایر با اسلام نیست. یکی از این قطعات چنین است:

« مرا در بر گرفت و پیش خود بنشاند. گفت ای بایزید، خلق من دوست دارند که تو را ببینند! گفتم: بیارای مرا به وحدانیت و درپوش مرا یگانگی تو و به احدیتم رسان تا خلق تو چون مرا بینند، تو را بینند، آنجا تو باشی نه من.»

در قطعه دیگری گفته میشود « در وحدانیت مرغی شدم، جسم از احدیت و جناح از دیمومیت. در هوای بی کیفیت چند سال بپریدم تا در هوایی شدم. بعد از آن هوا که من بودم، صد هزار هزار بار در آن هوا می پریدم تا در میادین از لیت رفتم. درخت احدیت دیدم: بیخ در زمین داشت و فروغ در هوای ابد. ثمرات آن درخت جلال و جمال بود. از آن درخت ثمرات بخوردم. چون نیک بنگریستم، آن همه فریبنده در فریبندی بود.»

بدون اشاره به سایر سخنان حکیمانه بایزید و بدون تحلیل جامع اهمیت احتمالی آن تنها متذکر میشویم که ندای بایزید " سبحانی، سبحانی، ما اعظم شأنی سبحان " (سبحان مراست، سبحان مراست، وه چه بزرگ جایگاهی است مرا) گویا بیش از هر چه مایه برانگیخته شدن خشم علیه بایزید شده باشد و برای درک علت این خشم باید در نظر داشت که واژه سبحان تنها میتواند در مورد خدا به کار رود. از این ندا چنین استنباط شده بود که بایزید ادعای الوهیت کرده و در نتیجه همپایه فرعون شده است. که بنا به نوشته کتاب آسمانی در ازای چنین ادعا و خیره سری به عذابی صعب دچار گردید. جنید هنگام تفسیر این سخنان حکیمانه، در آنها موردی که مغایر با دین باشد نمی یابد و در تفسیر او از این سخنان تنها یک مطلب استنباط  میشود که بایزید غرق در ستایش توحید، وجود خود را از یاد برده و ندای سبحانی او را نباید به شخص وی، بلکه به خدا منسوب داشت، که کلماتش را بایزید بدون اختیار ادا کرده است."

میگویند وقتی یک تن از علماء بر کلام بایزید اعتراض کرد که این سخن با علم موافق نیست، بایزید گفت: این سخن ما تعلق به آن پاره از علم دارد که به تو نرسیده است. به یک فقیه دیگر که از وی پرسید علم خود را از کی و از کجا گرفته ای؟ پاسخ داد از اعطای ایزدی؛ در یک مجلس که وی حاضر بود گفته شد: فلانی روایت از فلان  می کند و فلان از بهمان. بایزید گفت مسکینانند مرده از مرده علم گرفته اند و ما علم خویش از آن زنده گرفته ایم که نمی میرد. یکی از مخالفان بایزید که در بسطام میزیست و در همه جا خود را از بایزید برتر میشمرد، داود زاهد بود که خطیب جرجان نیز شد و اعقاب او تا قرنها بعد در بسطام باقی بودند.

فقیه دیگر که در جوار بایزید می زیست، مردم را از ملاقات وی تحذیر می کرد و میگفت: از صحبت هوسناکی که خود رسم طهارت را درست نمی داند چه بهره می برید؟ در بسطام به روزگار بایزید تعداد زرتشتیان هنوز بسیار بود و زهد بایزید و عشقی که وی به خدا و دین نشان می داد می بایست تأثیر جالبی در چنان محیط کرده باشد. بایزید با زرتشتیان بسیار محبت می کرد، بطوری که نوشته اند زرتشتی ایی با وی همسایه بود. یکشب کودک وی میگریست و در خانه شان چراغ نبود. شیخ چراغ خویش را مقابل روزنه آنها نگهداشت تا کودک آرام گرفت و مادر کودک که در هنگام گریه طفل غایب بود از این مایه شفقت بایزید با شوهر به اعجاب و نحسین یاد کرد. همین مایه شفت بایزید این خانواده زرتشتی  را سرانجام به اسلام رهنمون شد.

یک بار نیز بایزید به نماز میرفت و روز جمعه بود، باران هم آمده بود و زمین گل شده بود. بایزید پایش لغزید دست به دیوار گرفت و خود را نگهداشت. بعد در این باره فکر کرد و با خود اندیشید که بهتر است از خداوند دیوار بحلی بخواهم و این از رفتن به مسجد فوری تر است. درباره مالک دیوار پرسید، گفتند: زرتشتی است. رفت و از وی اجازت خواست و حلالی. مرد حیرت کرد و می گویند از تأثیر این مایه دقت در امانت بایزید، مسلمانی گزید. در واقع همین مایه دقت و احتیاط بایزید، و زهد و ریاضت او بود که عامه را از مسلمانان و نامسلمانان درباره وی به به اعجاب و تحسین وامیداشت. عامه مسلمانان به این زاهد به ظاهر امی بیش از فقها و مشایخ اعتقاد می ورزیدند و زرتشتیان بسطام درباره وی چنان معتقد بودند که وقتی یکی شان را گفتند چرا مسلمان نشوی؟ جواب داد اگر اسلام آنست که بایزید دارد، من طاقت آن را ندارم، و اگر آنست که شما بکار میدارید، طالب آن نیستم.

بایزید در مورد دیگر می گوید: « من چون بحری ژرفم که نه آغازی دارم نه پایانی »، کسی از او پرسید عرش چیست؟ پاسخ داد: من. گفت: کرسی چیست؟ گفت: من، و به همین سان درباره لوح و قلم چون سئوال کرد جواب داد: من، و اینچنین با پیامبران و فرشتگان اتخاذ هویت کرد و چون سئوال کننده را متعجب دید، توضیح داد: « هر آنکس در خدا فانی شود و حقیقت را فراچنگ آورد؛ او خود همه حق خواهد شد. چون او نماینده خدا، خویشتن را در خویش میبیند».

 

اظهار نظر شمس تبریزی درباره بایزید بسطامی

راجع به انقلاب و آشفتگی مولانا جلال الدین رومی، افلاکی روایت کرده که روزی مولانا در حالی که از مدرسه پنبه فروشان قونیه بیرون آمده و بر استری سوار شده باتفاق جماعتی از طلاب علم میگذشت، شمس تبریزی به او برخورد پرسید: بایزید بسطامی بزرگتر است یا محمد بن عبدالله. مولانا گفت: این چه سئوال است؟ محمد خاتم پیغمبران است، چگونه میتوان بایزید را با او مقایسه کرد. شمس الدین تبریزی گفت: پس چرا پیغمبر میفرماید (ما عرفناک حق معرفتک) و بایزید بسطامی میگوید (سبحانی ما اعظم شأنی)؛ مولانا بطوری آشفته شد که از استر بیفتاد و مدهوش شد، چون بهوش آمد با شمس به مدرسه رفت و تا چهل روز در حجره ای با او خلوت داشت.

 

 

مقدمه:

با آگاهی از اهمیت كشت و زرع و توجه به این مطلب كه بخش كشاورزی حدود 27% از تولید ناخالص ملی و 80% از محصولات اساسی مورد نیاز كشور را تولید كرده و در صادرات غیر نفتی نیز سهمی معادل 40% دارا می‌باشد، در می یابیم كه بخش كشاورزی در هر كشوری می‌تواند نقش بسیار مهمی را در تولید ناخالص ملی آن كشور ایفا كند. این امر نیز از طریق تولید محصولات كشاورزی، مصرف در داخل و صادرات به سایر كشورها و ایجاد زمینه های اشتغال زایی امكانپذپر است. پس حفظ و توسعه این بخش باید در سر لوحه اهدافمان قرار گیرد.

رشد سریع این بخش علاوه بر دارا بودن اهمیت در بهبود كیفیت زندگی 40%  از مردم جهان كه از راه كشاورزی امرار معاش می‌كنند، برای تضمین عرضه كافی مواد غذایی تمام ملل جهان كه جمعیت آنها با سرعت زیادی در حال رشد است، ضروری است.

خوب است بدانیم ترویج و آموزش كشاورزی، اهرم عمران روستایی و بازوی قوی توسعه كشاورزی است كه این دو نیز خود بخشی از عمران ملی محسوب می‌شوند و بدون توسعه كشاورزی، عمران ملی یا امكانپذیر نبوده و یا لااقل در كشورهای جهان سوم با دشواری همراه است. لذا آموزش و ترویج كشاورزی از ضروریات است چون موجب تسهیل پذیرش تكنولوژی مناسب و روشهای جدید كشت و كار توسط كشاورزان و روستاییان شده و باعث می‌شود كه آنها سطح تولیدات خود را افزایش دهند.

پرورش قارچ خوراكی یكی از این تكنولوژی هاست كه توسط ترویج و توسعه آن می‌توان گام مؤثری در تأمین مواد غذایی، ایجاد اشتغال جنبی مناسب و افزایش سطح درآمد كشاورزان برداشت. البته این تكنولوژی جوان در شهرهای بزرگ ایران با تأسیس كشت و صنعت های تولید قارچ بخصوص در اطراف تهران و با توجه به مناسب بودن شرایط جوی در اكثر نقاط ایران، در كشور ما در حال توسعه زیادی است. در استان های خراسان، كرمان، چهار محال و بختیاری، كرمانشاه، خوزستان، مازندران، اصفهان و یزد نیز مراكز كشت قارچ موجودند.

از لحاظ تولید قارچ در سطح جهان نیز چین با تولید سالیانه 2245800 تن، فرانسه با 232000 تن، هلند با 165350 تن، ایتالیا با 102000 تن، ژاپن با 336430 تن، انگلستان با 118000 تن، آمریكا با 344717 تن، كشورهای عمده تولید كننده جهان می باشند و كلاً در جهان سالانه 4264286 تن تولید قارچ داریم.

تقسیم بندی قارچها از نظر نوع دریافت مواد غذایی

الف – تجزیه كننده اولیه: قارچهایی كه قادر باشند مواد اولیه را خود تجزیه كنند و مواد غذایی خود را بدست آورند.

ب – تجزیه كننده ثانویه: قارچهایی كه محتاج به یك سری میكروارگانیزمهایی هستند تا محیط كشت را تجزیه كنند تا قارچ بتواند روی محیط كشت تجزیه شده رشد كند.

 

تقسیم بندی قارچها از لحاظ نوع زندگی

الف –انگل: قارچهایی كه روی موجودات زنده دیگر زندگی می كنند و غذای خود را بدست می‌آورند.

ب – همزیستی: برخی از قارچها بصورت همزیست با ریشه گیاهان هستند كه به این قارچها میكوریزا می‌گویند.

ج- ساپروفیت (گندروی): قارچهایی كه روی محیطهای مرده رشد می‌كنند.

 

قارچها موجوداتی هستند كه از ادوار قدیم با انسان بوده اند. سوابق فسیلی آنها به دوران پر كامبرین و دونین بر می‌گردد. تاریخ مصرف قارچ های خوراكی بعنوان غذا و دارو به زمانی بسیار دور برمی‌گردد و حتی انسان های نخستین از خواص ویژه قارچ ها اطلاع داشتند. آزتك ها از قارچها بعنوان مواد توهم زا در فالگیری استفاده می‌كردند و قارچ را گوشت خدا God"s flesh می‌نامیدند. نوشابه مستی‌آور سوما نیز چیزی جز عصاره آمانیتا موسکاریای سمی نبوده كه از گروه قارچ های كلاهكدار است. در كتب پزشكی هند باستان، سامهیتا قارچ ها را به سه دسته خوراكی، سمی و دارویی تقسیم كرده اند. یك نوع قارچ كوچك بنام پسیلوسیپ مورد استفاده سرخپوستان آمریكا بوده كه برای ازدیاد بینایی استفاده می‌شده. وایكینگها در شمال اروپا قارچ نیمه سمی و گیج كننده می‌خوردند و حالتی شبیه نیمه مستی به آنها دست می‌داد.

پرورش قارچهای خوراكی حدوداً به 20 قرن پیش در ژاپن و چین بر می‌گردد. كاشت قارچ در گلخانه اولین بار در سوئد در سال 1754 میلادی ابداع شد.

چگونگی تشخیص قارچ خوراكی از سمی بسیار مشكل بوده، دیگر راههای قدیمی مانند سیاه شدن قاشق های نقره ای توسط قارچ های سمی و یا داشتن بوی بد و تركیبات و ترشحات ناخوشایند توسط آنها ملاك تشخیص نمی‌باشد. قارچ آمانیتا موسکاریا كلاهك قرمز و لكه های سفید و خوشرنگ حتی تا ساعتها پس از تغذیه تولید ناراحتی نكرده، ولی بعد از چند ساعت باعث ناراحتی های شدید روده ای و در نهایت مرگ می‌شود. این قارچها بنام فرشته مرگ یا فرشته های فاسد كننده لقب یافته‌اند و اثر این قارچ و نیز قارچ هایی نظیر ایلودنس، لاكتاریوس،‌ لرئوس، هلولا و آندودی مشابه اثر مار زنگی اعلام شده و تا بحال قربانیان زیادی نیز داده است. لذا بهترین راه این است كه گونه های مختلف قارچ خوراكی را بدقت شناسایی كرده و از مصرف قارچ های ناشناخته خودداری شود و حتی شناسایی خانواده و جنس نیز كفایت نمی‌كند، زیرا در بسیاری از خانواده ها و جنس ها ممكن است گونه های خوراكی و غیر خوراكی وجود داشته باشد.

 مزایای كشت قارچ خوراكی نسبت به دیگر محصولات كشاورزی

1 – اطمینان از خوراكی بودن قارچ كشت شده

2 – جلوگیری از آلودگی محیط زیست : سالانه مقدار زیادی از ضایعات كشاورزی در محیط مانده و استفاده صحیح از آنها نمی‌شود و با ماندن در محیط ایجاد آلودگی می‌كند. طبق آمار سالانه حدود 20 میلیون تن ضایعات كشاورزی از بین می‌روند كه می‌توان با استفاده از این ضایعات در پرورش قارچ خوراكی علاوه بر تولید قارچ خوراكی، از كمپوست باقیمانده به عنوان كود آلی و در برخی موارد بعنوان غذای دام و طیور استفاده كرد كه با تولید قارچ خوراكی چرخه تجزیه شدن بقایای كشاورزی سریعتر شده و جلوی آلودگی محیط زیست نیز گرفته می شود.

3 – قارچ را می توان در محیطهای سربسته و سالن ها پرورش داد و این امر باعث می‌شود كه بتوانیم شرایط نامساعد محیطی را كنترل كنیم.

4 – قارچها نسبت به بسیاری از محصولات دوره رشد كوتاهی دارند و به همین منظور می‌توان چندین بار در سال قارچ برداشت شود و همین امر باعث شده كه حرفة سودآوری باشد.

5 – قارچ خوراكی امروزه بعنوان یك غذای لذیذ و كامل و مفید در دنیا به حساب می‌آید.

6 – استفاده مفید از واحد سطح: در یك محیط سربسته می‌توانیم با ایجاد طبقات مختلف از سطح به نحو احسن استفاده كنیم.

7 – ایجاد اشتغالزایی بالا: پرورش قارچ نسبت به سطح محدودی كه مورد استفاده قرار می‌گیرد از اشتغالزائی بالائی برخوردار است.

8 – قارچ خوراكی بیشترین میزان محصول را در واحد سطح نسبت به سبزیجات و گیاهان گلخانه ای دارد.

 نام این قارچ از شكل ظاهری قارچ در مرحله جوانی مشتق شده است. یكی از مشخصات این قارچ داشتن حلقه یا آنالوس است كه در قسمت میانی پایه قرار دارد.

گونه های زراعی قارچ دكمه ای

گونه های Agaricus bisporus (سفید رنگ) و Agaricus brunnescens (قهوه ای رنگ) سرما دوست بوده و دارای عملكرد بالایی می باشند ولی گونة A. bitorquis قارچ گرما دوست بوده و دارای دو حلقه می باشد.

 

-    مواداصلی

این مواد عبارتند از كاه و كلش گندم همراه با كود اسبی یا بدون آن. در صورت عدم دسترسی به كاه و كلش گندم از ساقه سایر غلات مانند جو، برنج، ذرت، باگاس (تفاله نیشكر است‌ كه در ساخت نئوپان و نیز در شیشه سازی بعلت وجود سیلیس به كار می‌رود)، تفاله زیتون، چای، مواد زاید پنبه و سویا، برگ درختان موز، مواد زاید نارگیل و حتی پوست تخمه آفتابگردان می‌توان استفاده كرد.

هدف اصلی از مصرف این مواد تأمین سلولز،‌ همی سلولز و لیگنین مورد نیاز در بستر است.

این مواد شرایط مطلوبی را برای رشد میكروارگانیسمهای مفید و شرایط مناسب رشد قارچ در بستر فراهم می‌كند.

2 - مكملهای غذایی

این مواد به منظور كمك به تخمیر و بهبود كیفیت كمپوست به آن افزوده می‌شود. مهمترین این مكملها عبارتند از:

كودهای حیوانی كه بیشتر شامل كود اسبی و كود مرغی است كه این كودها سریع تجزیه می‌شود و میزان ازت در این كودها از 1% تا 5% متفاوت است كه علاوه بر تأمین مواد غذایی در تراكم نهایی حجم كمپوست نیز مؤثر است. كود گاوی برای تهیه كمپوست مناسب نیست. كربوهیدراتها از مواد غذایی مانند ملاسها، دانه های تخمیر شده غلات و جوانه های مالت به آسانی بدست می‌آید.

3 - مواد غذایی كنستانتره

این مواد غالباً در جیره غذایی حیوانات مصرف شده و شامل سبوس گندم، سبوس جو،‌پوسته های برنج، غلات تخمیر شده و مواد غذایی حاصل از دانه های ذرت، سویا وحتی كنف است. این تركیبات حاوی ازت و كربوهیدرات است و به تدریج احتیاجات قارچ را تأمین می‌كند. ازت موجود این مواد از 3% تا 12% تغییر می‌كند.

میزان روغن و سایر املاح عناصر معدنی موجود در برخی مواد كنستانتره روی ارزش غذایی و مواد ذخیره شده در قارچ اثر زیادی دارد.

4 - كودهای ازته

ازت موجود در كودهای شیمیایی مانند سولفات آمونیوم، اوره، نیترات كلسیم، نیترات آمونیوم و .. به سرعت آزاد شده و رشد میكروارگانیسمهای موجود در محیط را تسریع می‌كند.

5 - املاح معدنی

تركیباتی مثل موریات پتاسیم و سوپر فسفات كلسیم، سولفات كلسیم هیدراته و كربنات كلسیم برای این منظور استفاده می‌شوند كه از طریق رسوب كلوئیدهای محلول در محیط وخنثی كردن چربیها از لزج شدن و بهم چسبیدن كمپوست جلوگیری می‌كند.

نكته: انتخاب هر یك از فاكتورهای بالا در كمپوست بستگی به دو فاكتور ارزش اقتصادی و فراوانی آنها دارد.

 

كمپوست طبیعی كمپوستی است كه از مخلوط كاه و كود اسبی تهیه شود و كمپوست مصنوعی كمپوستی است كه مواد پایه آن را كاه و كلش تشكیل داده و كود دامی(اسب) مصرف نشود.

 استفاده از كاه و كلش باران نخورده برای كشت قارچ مناسب تر است.

2 - كلشهایی كه یكسال از عمر آنها گذشته و رنگ زرد براق خود را از دست داده اند، در صورتی قابل استفاده اند كه هنوز استحكام بافت آنها از بین نرفته باشد (شكنندگی خود را حفظ كرده باشد).

3 - چنانچه رشته های كاه و كلش زیاد طویل باشد قبل از تهیه كمپوست باید آنها را خرد كنند.

4 - اگر طول قطعات كاه و كلش بیشتر از cm  10- 8  باشد، در موقع توده كردن كمپوست بعلت زیادی فاصله بین قطعات رطوبت را سریع از خود عبور داده و دیر كمپوست می‌شود. چون عمل تخمیر در آنها به كندی صورت می‌گیرد.

5 - چنانچه طول قطعات كم باشد یعنی كلش خیلی خرد باشد، هوای موجود در كاه و كلش نیز خارج شده و تخمیر بی‌هوازی در آن افزایش می‌یابد.

6 - اگر طول كاه و كلش مناسب باشد فاصله بین ذرات در موقع توده كردن كم شده و به حد مطلوب متراكم می‌شوند. لذا آب دیرتر از آن خارج شده و كلش رطوبت بیشتری جذب می‌كند.

نكته: كاه و كلشی كه در بازار برای مصرف غذای دام به فروش می‌رسد برای تهیه كمپوست كاملاً مناسب است.

 

 كمپوست باید در یك محیط مناسب در فاصله حدود  km 1 از سالنهای پرورش قارچ تهیه شود.

2 - كمپوست بهتر است در محلهای سفت (سیمانی) تهیه شود.

3 - سطح محوطه تهیه كمپوست معمولا بلندتر از سطوح مجاور انتخاب می‌شود تا آب اضافی از آن محوطه خارج گردد. البته بهتر است در كنار سوله حوضچه‌های تعبیه شود تا آب اضافی دوباره روی كمپوست ریخته شود .

4 - عمل تهیه كمپوست در سوله سربسته انجام می‌شود ولی اگر سوله سرباز باشد، هنگام بارندگی باید با هر وسیله ممكنه مانند پلاستیك و ... از ریزش باران روی آن جلوگیری شود.

چنانچه عمل كمپوست سازی كه با انباشتن توده های مرطوب كاه وكلش بر روی هم آغاز می‌شود به طور مناسب صورت گیرد، درجه حرارت درون توده كمپوست در اثر تخمیر هوازی ناشی از فعالیت باكتری ها و دیگر میكروارگانیسمها بتدریج افزایش می‌یابد. لذا در سومین روز پس از انباشتن توده كمپوست (شامل تمامی مواد فرمول انتخاب شده است بغیر از سنگ گچ و حشره كشها) ، درجه حرارت مركز توده كمپوست به 70 تا 74 درجه سانتیگراد می‌رسد. به این ترتیب، ‌جمعیت میكروارگانیسم های حرارت دوست یا مقاوم بحرارت افزایش می‌یابد و لذا حرارت زیادی ایجاد می‌شود. پس از افزایش جمعیت اكتینومایست های گرمادوست، عمل تخمیر ادامه یافته و جایگزین باكتریها و قارچها می‌شوند و در نتیجه این حرارت اغلب پاتوژن ها و آفات مضر از بین می‌روند. از آنجا كه ارگانیسم های تخمیر كننده، هوازی بوده و به آب و اكسیژن زیادی نیاز دارند، به توده كمپوست مرتباً آب اضافه شده و برای افزایش اكسیژن درون توده عمل برگرداندن توده را انجام می دهیم. كمبود رطوبت باعث اختلال در عمل میكروارگانیسمها شده و ازدیاد رطوبت باعث كاهش اكسیژن توده كمپوست شده، موجب تخمیر بی هوازی و ایجاد بوی بد در كمپوست می‌شود كه در چنین كمپوستی بذر قارچ نمی‌تواند بخوبی رشد كند.

هر كمپوست دارای یك لایه خارجی سرد است كه در زیر آن لایه نسبتاً گرمی قرار دارد كه در این لایه سطح قطعات كلش را رشته های سفید مایل به خاكستری قارچ های گرما دوست پوشانده اند. بعد از این لایه منطقه ای است موسوم به مغز كمپوست كه دارای رنگ كم و بیش تیره است. یك منطقه مركزی نیز وجود دارد كه از نظر تخمیر مراحل اولیه را می گذراند.

 

 

 

 

 

عشق یعنی با غم الفت داشتن

         سوختن با درد نسبت داشتن

               عشق دریک جمله یعنی انتظار

               انتظار روز رجـــعت داشتن

             عشق یعنی مستی و دیوانگی

                                           عشق یعنی در جهان بیگانگی

            عشق یعنی شب نخفتن تا سحر

         عشق یعنی سجده ها با چشمان تر

         عشق یعنی سر به در آویختن

             عشق یعنی اشک حسرت ریختن

  عشق یعنی در جهان رسوا شدن

         عشق یعنی مست و بی پروا شدن

         عشق یعنی سوختن یا ساختــن

              عشق یعنی زندگی را باختن

          عشق یعنی انتـــظار و انتـــظار

           عشق یعنی هرچه بینی عکس یار

             عشق یعنی دیـده بر در دوختـن

         عشق یعنی در فراقش سوختن

                 عشق یعنی لحظه های التهاب

        عشق یعنی لحظه های ناب ناب

 عشق یعنی با پرستو پر زدن

         عشق یعنی آب بر آذر زدن

              عشق یعنی سوز نی آه شبان

            عشق یعنی معنی رنگین کمان

             عشق یعنی با گلی گفتن سخن

                                              عشق یعنی خون لاله بر چمن

          عشق یعنی شعله بر خرمن زدن

          عشق یعنی رسم و دل برهم زدن

             عشق یعنی یک تیمم یک نماز

          عشق یعنی عالمی راز و نیاز

عشق یعنی چون محمد پا به راه

       عشق یعنی همچو یوسف قعر چاه

      عشق یعنی بیستون کندن به دست

          عشق یعنی زاهد اما بت پرست

             عشق یعنی همچومن شیدا شدن

                                          عشق یعنی قلــه و دریا شدن

          عشق یعنی یک شقایق غرق خون

   عشق یعنی درد ومحنت دردرون

              عشق یعنی یک تبلور یک سرود

   عشق یعنی یک سلام و یک درود

           عشق یعنی جام لبریز از شراب

         عشق یعنی تشنگی یعنی سراب

        عشق یعنی حسرت شبهای گرم

         عشق یعنی یاد یک رویای نرم

         عشق یعنی غرقه گشتن در سراب

            عشق یعنی حلقه های بی حساب

     عشق یعنی تا ابد بی سرنوشت

                  عشق یعنی آخــرخط بهـشــت

         عشق یعنی گم شدن در لحظه ها

عشق یعنی آبـی بی انتـــها

        عشق یعنی زرد تنها و غریب

                عشق یعنی سرخی ظاهر فریب

         عشق یعنی تکیه بر بازوی باد

        عشق یعنی حسرتت پاینده باد

      عشق یعنی هرزمان تنها شنیدن نام او

   عشق یعنی هرچه گفتن هرچه کردن بهراو

 

اتانول یا الکل اتیلیک یا اتیل الکل با فرمول C_۲H_۵OH ترکیب شیمیائی با بوی خاص و آتشگیری است که در نوشیدنی‌های الکلی وجود دارد. این الکل همان ماده‌ای است که خاصیت مست کنندگی دارد و در نوشیدنی‌های الکلی با درصد‌های مختلف پیدا می‌شود. علاوه بر این در صنایع مختلف کاربرد فراوان دارند. این کاربردها در عطرها و ادکلن‌ها و همچنین در وانیل و همچنین به عنوان سوخت در برخی ماشین‌های جدید می‌باشد. برای استفاده از این الکل در صنایع عطر سازی استفاتانول با توجه به خواص شیمیایی و فیزیكی خود، موارد استفاده متعددی دارد كه چند نمونه از آنها عبارتند از:
1. اتانول به عنوان حلال
2. اتانول به عنوان سوخت
3. اتانول به عنوان ماده اولیه تولید ETBEا1 به منظور افزایش عدد اكتان
نظیر ETBEا2 كه ماده‌ای افزودنی به بنزین برای افزایش عدد اكتان است. البته در حال حاضر MTBE مشكوك به سرطان‌زایی بوده و مصرف آن رفته‌رفته متوقف می‌شود. با جایگزین ETBE می‌توان به عدد اكتان بالاتری دست ‌یافت. ETBE دارای ضریب فراریت كمتری نسبت به MTBE بوده و محتوای اكسیژن آن بیشتر است. بنابراین با مصرف آن، احتراق كامل‌تر و سوختی تمیزتر و در نتیجه آلودگی كمتر هوا خواهیم داشت.

اتانول به عنوان سوخت
یكی از مسائل و مشكلات پیش‌روی بشر در قرن 21، مسئله محیط‌زیست است. افزایش جمعیت و توسعه استانداردهای زندگی، رابطه‌ای مستقیم با مصرف انرژی و سوخت در منازل و خودروها دارد. انسان‌ها همواره به آب و هوای پاك، سوخت تمیز و مواد قابل بازیافت و تجزیه شونده نیاز دارند. به همین علت، بشر ناخواسته به‏سوی استفاده از سوخت پاك هدایت می‌شود. در این میان، اتانول می‌تواند به عنوان منبع انرژی تمیز و قابل اطمینان مطرح باشد.
در حال حاضر، سه راه برای استفاده از اتانول به عنوان سوخت وجود دارد:
1. اتانول به صورت مخلوط با بنزین به صورت 10-E یا 85-E
2. تولید ETBE به مثابه افزایش‌دهنده عدد اكتان
3. اتانول به صورت خالص به عنوان سوخت
بنزین حاوی اتانول Gashol نامیده می‌شود. از اتانول می‌توان به عنوان افزایش‌دهنده عدد اكتان استفاده كرد. اتانول را می‌توان از منابع سلولزی، قندی و نشاسته‌ای به دست آورد و سپس به صورت مخلوط یا خالص، به عنوان سوخت به كار برد. در حال حاضر، اختلاف قیمت بنزین و اتانول و نیز مشكلاتی نظیر فرایند تولید، قیمت مواد اولیه و قیمت نفت، نمونه‌هایی از مهم‌ترین مسائل تأثیرگذار بر توسعه این سوخت جدید تلقی می‌شوند.
برطبق قانون فدرال امریكا، تمامی خودروها تا سال 2010، باید از توانایی استفاده از 85-E برخوردار باشند. در 1990، شركت فورد، خودروهای سازگار با 85-E خود را معرفی كرد. این خودروها با هر نوع سوختی نظیر بنزین بدون سرب و 10-E كار می‌كنند.
در حال حاضر، افزون‌بر 40 درصد از وسایل نقلیه برزیل، از اتانول خالص و بقیه از 10-E استفاده می‌كنند. امید است كه تا سال 2010، با توجه به پیشرفت تكنولوژی توسعه میكرو ارگانیسم‌ها و استفاده كامل از محصولات جانبی، بتوان قیمت اتانول را تا 40 سنت به ازای هر گالن، كاهش داد كه در این صورت 100 درصد قابل رقابت با بنزین است.
گفتنی است كه میزان تولید بیواتانول در سال 2003 توسط امریكا، به 81/2 میلیارد گالن رسید كه نسبت به سال 2003، حدو 32 درصد و نسبت به 1999، حدود 91 درصد رشد داشته است.
تولید اتانول در اروپا به منظور مصرف در خودروها، 5/4 برابر رشد داشته است. یعنی میزان تولید آن در 1993 از 47500 تن به 216 هزار تن در سال 2001 رسیده است. نمودار زیر، روند رشد تولید در این دوره را نشان می‌دهد.

مزایای زیست محیطی اتانول
1. كاهش انتشار CO2 : CO2 حاصل از سوخت بنزین و یا هر سوخت دیگر وارد اتمسفر می‌شود و این گاز سبب تشدید پدیده گلخانه‏ای می‌شود درحالی كه CO2 حاصل از سوخت بیواتانول و تولید شده در فرایند تخمیر توسط گیاهان كاشته شده جهت تولید اتانول جذب خواهد شد و این مزیت بزرگ جهت استفاده بیواتانول به عنوان سوخت است كه حتی در سوخت‌های تمیزی مانند گاز طبیعی نیز یافت نمی‌شود. [7]
نمودار زیر نتایج حاصل از آنالیز آلاینده‌های CO2 در سوخت‌های مورد استفاده اتوبوس‌ها در سوئد را نشان می‌دهد [5].
2. كاهش انتشار CO و CH: سوخت 10-E و 5-E و 7-E نشان داده‌اند كه میزان CO را 15-4% و میزان CH ا7-2% كاهش می‌دهند.
3. كاهش انتشار VOC: سوخت‌های حاوی اتانول كاهش VOC را نشان می‌دهند و در عین حال نسبت به سایر سوخت‌ها صدمه كمتری به ازن وارد می‌كنند.
4. كاهش انتشار ذرات معلق (10اPM): اجزای معلق با قطری كمتر از 10 میلی‌متر هستند كه در كیسه‌های هوایی شش انسان تجمع پیدا می‌كنند و سبب صدمه زدن به سیستم تنفس و سرطان می‌شود. در سوخت‌های حاوی اتانول انتشار ذرات معلق در حدود 10درصد كاهش می‌یابد.
5 . اكسیدهای سولفور (SOX): اگر بیواتانول به عنوان سوخت به صورت خالص به كار رود هیچ‌گونه سولفوری ندارد، در نتیجه اسیدی نداریم و در سوخت‌های حاوی اتانول نیز SOX كمتری تولید می‌شود.
6 . اكسیدهای نیتروژن (NOX): این عامل در سوخت‌های حاوی اتانول تا 10 درصد افزایش می‌یابد. با افزایش میزان اتانول در بنزین، میزان NOX كاهش می‌یابد. با تنظیم موتور و درجه حرارت احتراق، می‌توان این عامل را در حدی مطلوب نگه داشت.
7. آروماتیك‌ها: اتانول، حاوی هیچ‌گونه آروماتیك، نیست. این در حالی است كه بنزین‌های بدون سرب، 45 درصد آروماتیك دارند.
8 . آلدئیدها: میزان استالدئید در سوخت‌های حاوی اتانول، افزایش می‌یابد. با استفاده از تبدیل‌كننده كاتالیستی می‌توان این عامل را حذف كرد.
9. افزایش عدد اكتان
10. كاهش ضربه زدن3 در موتور
11. ایمنی الكل: اتانول، از بنزین ایمن‌تر بوده، دیرتر آتش می‌گیرد، در برابر شعله آتش به آسانی می‌سوزد و دود كمتری در مقایسه با بنزین، تولید می‌كند.

دیگر مصارف اتانول
سولفورزدایی از زغال سنگ: در این روش، اتانول به زغال سنگ اضافه می‌شود، سپس در حضور یك كاتالیزور، حرارت‌دهی می‌شود و سولفورهای معدنی و ارگانیك با بازده 90 درصد حذف می‌شوند.
پلاستیك قابل تجزیه: برخی میكروارگانیسم‌های خاص، با مصرف اتانول می‌توانند پلاستیك‌های سازگار با طبیعت نظیر پلی هیدروكسی بوتیرات (PHB) و پلی هیدروكسی والدیت (PHV) تولید كنند.

محصولات جنبی ناشی از تولید اتانول
برای تولید اقتصادی و رقابتی الكل با بنزین، باید حداكثر استفاده از محصولات جنبی را انجام داد.
محصولات جنبی تولید شده در فرایند تولید الكل، عبارتند از:
پروتئین: مواد لیگنوسلولزی می‌توانند حاوی حدود 15 درصد پروتئین بر مبنای وزن خشك باشند. از این پروتئین می‌توان در غذای حیوانات در واحدهای دامداری و پرورش ماهی استفاده كرد.
لیگنین: این ماده به هنگام تولید اتانول از مواد لیگنوسلولزی، بدون تغییر باقی می‌ماند. اگر واحدی سالانه 95 میلیون گالن اتانول تولید كند، لیگنین تولیدی روزانه آن 100 تن است و این یعنی مقدار زیادی جامد. لیگنین، دارای ارزش حرارتی بوده و میزان آن از 9100 تا 13000 BTU و به ازای هر پوند با توجه به نوع چوب فرق می‌كند. بنابراین، لیگنین را می‌توان به عنوان سوخت در بویلرها سوزاند و از انرژی آن استفاده كرد. تحقیقاتی در مورد استفاده بهتر از لیگنین به عنوان ماده اضافه شونده به آسفالت، آنتی اكسیدان و... در حال انجام است.
فورفورال: هیدرولیز زیست توده، آزاد كردن قندهای سلولز و همی سلولز را در بر دارد. زیلوزقند اولیه همی سلولز، می‌تواند در حضور اسید، به فورفورال تبدیل شود. از این تركیب می‌توان به عنوان حلالی انتخابی، به منظور بالا بردن كیفیت روغن (نرم‌تر و روان‌تر شدن آن) استفاده كرد. هیدروژنه كردن فورفورال در دمای 200 درجه سانتی‌گراد، منجر به تولید الكل فورفورال می‌شود كه در تولید رزین‌های تجاری كاربرد دارند.
فورفورال در دمای پایین، حالت چسبندگی پیدا كرده و به عنوان روكش چوب كاربرد دارد. از این ماده در تولید نایلون نیز استفاده می‌شود.
CO2: به ازای تولید یك متر مكعب اتانول، 76 كیلوگرم دی‌اكسید كربن تولید می‌شود كه می‌توان 70 تا 80 درصد از آن را بازیابی كرده و پس از خالص‌سازی، به‌طور مستقیم در نوشابه‌های گازدار و یا یخ خشك به كار برد. باید توجه داشت كه آزاد شدن CO2 در اتمسفر، زمینه‌ساز افزایش پدیده گلخانه‌ای و دمای زمین خواهد شد.
استیلج4: اگر از نیشكر برای تولید اتانول استفاده شود، به ازای تولید هر لیتر الكل، 12 لیتر استیلج حاصل می‌شود. معمولاً در هر 100 لیتر استیلج 40 تا 50 گرم ماده آلی وجود دارد كه به عنوان خوراك دام به كار می‌رود.
این ماده شامل اجزای غیرفرار مواد باقی مانده بعد از تقطیر الكل است كه تركیب آن بستگی به عواملی مختلف مانند خوراك و محل كشت بستگی دارد. در حالت كلی، این ماده شامل واكس‌ها، چربی، الكل باقی مانده، فیبر، نمك‌های معدنی و پروتئین است كه BOD بسیار بالایی دارد و آلاینده محیط‌زیست تلقی می‌شود. استیلج را می‌توان به عنوان كود به خاك برگرداند، اما باید توجه كرد كه این امر به مرور زمان باعث افزایش غلظت نمك و

 كلروفرم مایعی است بی رنگ و غیر قابل اشتعال با بوی مخصوص می‏باشد. یك ماده اساسی برای بیهوشی از راه تنفسی است، برای تهیه فلوروكربن  22سرو كننده، چاشنی و تهیه تترافلورواتیلن و پلی تترافلورواتیلن و سایر مواد شیمیایی به كار برده می‏شود. همچنین به عنوان حلال، تهیه عصاره، حشره كش، مواد نگهدارنده و شیرین كننده محصولات داروئی مورد استفاده قرار می‏گیرد كلروفرم یكی از خطرناك‏ترین هیدروكرین‏های كلردار فرّار می‏باشد. تنفس، بلع و تماس آن با پوست زیان آور است ممكن است سبب بیهوشی، فلج دستگاه تنفسی، توقف ضربان قلب و مرگ دیر رس به علت ضایعات كبدی و كلیوی شود. گاهی به عنوان تدخین استفاده می‏شود. كلروفرم چربی پوست را می‏شوید و یاعث تحریك آن می‏شود. در تماس حاد با كلروفرم علائم مشاهده شده عبارتند از: سر در ، تهواع، احساس مستی، خستگی، گیجی، اضطراب، التهاب، بیهوشی، افت تنفسی، انجماد و مرگ در حالت بیهوشی. مرگ ممكن است در اثر فلج شدن دستگاه تنفسی یا از كار افتادن قلب باشد. در اثر تماس مزمن علائم مشاهده شده عبارتند از: علائم عصبی و گوارشی شبیه افراد معتاد با الكل و همچنین بزرگ شدن كبد، التهاب سمی كبد و تجمع چربی در كبد. باید با كلروفرم در محلهایی كه تهویه خوبی دارد كار نمود و استفاده از ماسك، عینك و روپوش مناسب توصیه می‏شود

اسیدیته خاك می‌شود.

صنعت نفت تقریباً در تمام فرآیندها احتیاج به موادی مستحکم و مطمئن دارد. با ساخت موادی در مقیاس نانو می‌توان تجهیزاتی سبکتر، مقاومتر و محکم‌تر از محصولات امروزی تولید نمود. شرکت نانوتکنولوژی "جی پی"در هنگ‌کنگ یکی از پیشگامان توسعه کربید سیلیکون، یک پودر سرامیکی در ابعاد نانو می‌باشد.

با استفاده از این پودرها می‌توان مواد بسیار سختی تولید نمود. این شرکت در حال حاضر مشغول مطالعه و تحقیق بر روی سایر مواد مرکب می‌باشد و معتقد است که می‌توان با نانوکریستال‌ها تجهیزات حفاری با دوام تر و مستحکم‌تری تولید کرد. همچنین متخصصان این شرکت یک سیال جدید حاوی ذرات و نانوپودرهای بسیار ریز تولید نموده‌اند که به‌طور قابل توجهی سرعت حفاری را بهبود می‌بخشد. این مخلوط آسیب‌های وارده به دیواره مخزن در چاه را حذف نموده و قابلیت استخراج نفت را افزایش می‌بخشد.

 

آلودگی

 

آلودگی توسط مواد شیمیایی و یا گازهای آلاینده یک مبحث بسیار دشوار در تولید نفت و گاز می‌باشد. نتایج بدست‌آمده از تحقیقات دانشمندان حاکی از آن است که نانوتکنولوژی می‌تواند تا حد مطلوبی به کاهش آلودگی کمک کند. در حال حاضر فیلترها و ذراتی با ساختار نانو در حال توسعه می‌باشند که می‌توانند ترکیبات آلی را از بخار نفت جدا سازند. این نمونه‌ها علیرغم اینکه اندازه‌ای در حدود چند نانومتر دارند، دارای سطح بیرونی وسیعی بوده و قادر به کنترل نوع سیال گذرنده از خود می‌باشند. همچنین کاتالیست‌هایی با ساختار نانو جهت تسهیل در جداسازی سولفید هیدروژن، آب، مونوکسیدکربن، و دی‌اکسید کربن از گاز‌طبیعی در صنعت نفت بکار گرفته می‌شوند. در حال حاضر مطالعاتی بر روی نمونه‌هایی از خاک رس در ابعاد نانو و جهت ترکیب با پلیمرهایی صورت می‌پذیرد که بتوانند هیدروکربن‌ها را جذب نمایند. بنابراین می‌توان باقیمانده‌های نفت را از گل حفاری جدا نمود.

سنسورهای جدید در خدمت بهبود استخراج نفت براساس آخرین اطلاعات چاپ شده توسط سازمان انرژی آمریکا، استخراج نفت در حدود دو سوم از چاه‌های نفت آمریکا اقتصادی نمی‌باشد. با توجه به دما و فشار زیاد در محیط‌های سخت زیرزمینی، سنسورهای قدیمی الکتریکی و الکترونیکی و سایر لوازم اندازه‌گیری قابل اعتماد نمی‌باشند و در نتیجه شرکت‌های استخراج‌ کنندة‌ نفت در تهیه ‌اطلاعات لازم و حساس جهت استخراج کامل و مؤثر نفت از مخازن با برخی مشکلات مواجه می‌باشند.

در حال حاضر محققان در آزمایشگاه فوتونیک دانشگاه صنعتی ویرجینیا در حال توسعه یک‌سری سنسورهای قابل اعتماد و ارزان از فیبرهای نوری جهت اندازه‌گیری فشار، دما، جریان نفت و امواج آکوستیک در چاه‌های نفت می‌باشند. این سنسورها به‌علت مزایایی نظیر اندازة کوچک ،‌ایمنی در قبال تداخل الکترومغناطیسی ، قابلیت کارآیی در فشار و دمای بالا و همچنین محیط‌های دشوار، مورد توجه بسیار قرار گرفته‌اند. از همه مهم‌تر اینکه امکان جایگزینی و تعویض این سنسورها بدون دخالت در فرآیند تولید نفت و باهزینة‌ مناسب فراهم می‌باشد. در حال حاضر عمل جایگزینی و تعویض سنسورهای قدیمی در چاه‌های نفت میلیون‌ها دلار هزینه در پی دارد. سنسورهای جدید از نظر تولید بسیار مقرون ‌به صرفه بوده و اندازه‌گیری‌های دقیق‌تری ارائه می‌دهند.

انتظار می‌رود که تکنولوژی این سنسورها تولید نفت را با ارائه اندازه‌گیری‌های دقیق و قابل اعتماد و کاهش ریسک‌های همراه با اکتشاف و حفاری نفت بهبود بخشد. همچنین سنسورهای جدید به‌علت برخی کاربردهای ویژه نظیر استخراج دریایی و افقی نفت، جایی که بکاربستن سنسورهای قدیمی در چنین شرایطی بسیار مشکل می‌باشد، از توجه ویژه‌ای برخوردارند.

 

نانوتکنولوژی و افزایش بازده موتورها

 

محققین دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز در راس یک برنامه همکاری به منظور توسعه فناوری جدیدی جدیدی جهت افزایش بازده موتور های احتراق داخلی قرار دارند.

این فناوری قرار است حرارت خروجی از موتور را به جریان الکتریکی تبدیل نماید.این پروژه از مهندسی نانومتری مواد ، جهت تبدیل مستقیم انرژی حرارتی به انرژی الکتریکی استفاده خواهد نمود.

 

اشاره‌ای به کاربردهای فناوری نانو در صنعت خودرو

امروزه فناوری نانو در بخش‌های مختلفی از صنعت خودروسازی وارد شده است که غفلت از آن باعث عقب‌ماندگی کشور در صنعت خودروسازی می‌گردد. این فناوری عامل بسیار مهمی در تولید خودروهای کم مصرف‌تر و مرغوب‌تر خواهد بود.

 

از عوامل کلیدی در صنعت خودرو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- کاهش آلایندگی و مصرف سوخت

- بازیافت

- ایمنی

- بهبود عملکرد و ا فزایش کارایی موتور

- زیبایی گرایی

 

بازارهای بخش‌های فناوری نانو در صنعت خودرو مطابق تحقیقات انجام شده، بصورت ذیل می‌باشد:

تولید و ذخیره انرژی پیل‌های سوختی ، پیل‌های خورشیدی ، کاتالیزورهای گازوئیلی و بنزینی ،ذخیره‌سازی انرژی مواد نانو ساختار، نانوکامپوزیت‌، نانوذرات، نانوساختارهای سبک وزن،مواد مقاوم در برابر آتش و حرارت،افزایش استحکام و بهبود پایداری رنگ‌ها و پوشش‌های نانوساختار و هوشمند،خود تمیز شونده‌ها،مقاومت به خراش،عملکرد نوری پوشش‌ها،مواد قابل برنامه‌ریز حسگرها و نمایشگرهای دقیق،نمایشگرهای حرکت،نمایشگرهای فشار،نمایشگرهای شیب،سیستم‌های بیومتریک،حسگرهای جوی نانوالکترونیک،مدیریت هوشمند موتور،سیستم روشنایی،الکترونیک در دمای بالا،کنترل امنیت،باطری‌های با طول عمر طولانی مواد و پوشش‌ها،پوشش‌های نانوکامپوزیتی با اصطکاک پائین،پوشش‌های نانوکامپوزیتی مقاوم به سایش،پوشش‌های مقاوم به حرارت كاربردهای زیستی،تجهیزات بهداشتی،سیستم‌های امداد،طراحی زیستی تولید، اندازه‌گیری و کنترل اداوات، ابزار و ماشین‌ها،اتوماسیون محیط زیست:فناوری زیست محیطی،بازیافت،سوخت ابزارهای نانو و فناوری‌های متقارب در صنعت خودرو،فناوری بر اساس نانولوله‌های کربنی،مدل سازی و شبیه‌سازی،نانوحسگرها و محرک‌ها  اسپینترونیک و نانومغناطیس.

 

نانوتكنولوژی و صنعت نفت

فناوری نانو می­تواند اثرات قابل توجهی در صنعت نفت داشته باشد، در مطلب زیر بعد از اشاره به برخی از این تأثیرات، تعدادی از كاربردهای فناوری نانو در صنعت نفت بویژه در بحث آلودگی محیط زیست و نیز سنسورهای نانو به طور مختصر معرفی گردیده است:
هنگامی كه ریچارد اسملی ( Richard Smally ) برندة جایزة نوبل، بالك مینسترفلورسنس را در سال 1985 در دانشگاه رایس كشف نمود،‌ انتظار اندكی داشت كه تحقیق او بتواند صنعت نفت را متأثر سازد. سازمان انرژی آمریكا ( DOE ) سرمایه‌گذاری خود را در قسمت فناوری نانو با 62 درصد افزایش داد تا مطالعات لازم در زمینة‌ موادی با نام‌های باكی‌بال‌ها ( Bulky Balls ) و باكی‌تیوب‌ها ( Bulky Tubes )‌ استوانه‌های كربنی كه دارای قطر متر می‌باشند صورت گیرد. نانولوله‌های كربنی با وزنی در حدود وزن فولاد، صد برابر مستحكم ­ تر از آن بوده، دارای رسانش الكتریكی معادل با مس و رسانی گرمایی هم ارز با الماس می‌باشند. نانوفیلترها می‌توانند به جداسازی مواد در میدان‌های نفتی كمك كنند و كاتالیست‌های نانو می‌توانند تأثیر چندین میلیارد دلاری در فرآیند پالایش به‌دنبال داشته باشند. از سایر مزایای نانولوله‌های كربنی می‌توان به كاربرد آن‌ها در تكنولوژی اطلاعات (‌ IT ) نظیر ساخت پوشش‌های مقاوم در مقابل تداخل‌های الكترومغناطیسی، صفحه‌های نمایش مسطح، مواد مركب جدید و تجهیزات الكترونیكی با كارآیی زیاد اشاره نمود. علم نانو یك تحول بزرگ در مقیاس بسیار كوچك بسیاری از محققان و سیاستمداران جهان معتقدند كه علم نانو می‌تواند تحولات اساسی در صنعت جهانی ایجاد نماید صنعت نفت نیز از پیشرفت این تكنولوژی بهره‌مند خواهد گشت.

علم نانو می‌تواند به بهبود تولید نفت و گاز با تسهیل جدایش نفت وگاز در داخل مخزن كمك نماید. این كار با درك بهتر فرآیندها در سطوح مولكولی امكانپذیر می‌باشد. با توجه به اینكه نانو مربوط به ابعادی در حدود متر می‌باشد، نانوتكنولوژی به مفهوم ساخت مواد و ساختارهای جدید توسط مولكول‌ها و اتم‌ها در این مقیاس می‌باشد.

خوشبختانه كاربردهای عملی نانو در صنعت نفت جایگاه‌ ویژه‌ای دارند. نانوتكنولوژی دیدگاه‌های جدید جهت استخراج بهبودیافتة نفت فراهم كرده است. این تكنولوژی به جدایش موثرتر نفت و آب كمك می‌كند . با افزودن موادی در مقیاس نانو به مخزن می‌توان نفت بیشتری آزاد نمود. همچنین می‌توان با گسترش تكنیك‌های اندازه‌گیری توسط سنسورهای كوچك،‌ اطلاعات بهتری دربارة مخزن بدست آورد.

 

سنسورهای هیدروژن خود تمیز كننده

 

خواص فوتوكاتالیستی نانوتیوب‌های تیتانیا در مقایسه با هر فرمی از تیتانیا بارزتر می‌باشد، بطوری‌كه آلودگی‌های ایجادشده تحت تابش اشعة ماوراء بنفش به‌طور قابل توجهی از بین می‌روند. تا اینكه سنسورها بتوانند حساسیت اصلی خود نسبت به هیدروژن را حفظ نماید. تحقیقات انجام‌گرفته در این زمینه حاكی از آن است كه نانوتیوب‌های تیتانیا دارای یك مقاومت الكتریكی برگشت‌پذیر می‌باشند، بطوری‌كه اگر هزار قطعه از آن‌ها در مقابل یك میلیون‌ اتم هیدروژن قرار بگیرند، مقاومت الكتریكی آن در حدود یكصد میلیون درصد افزایش می‌یابد.

سنسورهای هیدروژن بطور گسترده‌ای در صنایع شیمیایی، نفت و نیمه‌رساناها مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنها جهت شناسایی انواع خاصی از باكتری‌های عفونت‌زا استفاده می‌گردد. به‌ هر حال محیط‌هایی نظیر تأسیسات و پالایشگاه‌های نفتی كه سنسورهای هیدروژن از كاربردهای ویژه‌ای برخوردار می‌باشند، می‌توانند بسیار آلوده و كثیف باشند این سنسورهای هیدروژن نانوتیوب‌های تیتانیا هستند كه توسط یك لایة غیرپیوسته‌ای از پالادیم پوشانده شده‌اند. محققان این سنسورها را به مواد مختلفی نظیر اسید استریك ( یك نوع اسید چرب )‌، دود سیگار و روغن‌های مختلفی آلوده نمودند و سپس مشاهده كردند كه تمام این آلوده‌كننده‌ها در اثر خاصیت فوتوكاتالیستی نانوتیوب‌ها از بین می‌روند. حد نهایی آلودگی‌ها زمانی بود كه دانشمندان این سنسورها را در روغن‌های مختلفی غوطه‌ور ساخته و سنسورها توانستند خواص خود را بازیابند. محققان سنسورها را در دمای اتاق به مقدار هزار قطعه در مقابل یك میلیون ‌اتم هیدروژن در معرض این گاز قرار دادند و مشاهده نمودند كه در طرح‌های اولیة سنسور مقاومت الكتریكی آن به میزان 175000 درصد تغییر می‌كند. سپس سنسورها را توسط لایه‌ای به ضخامت چندین میكرون از روغن موتور پوشاندند تا بطور كلی حساسیت آن‌ها نسبت به هیدروژن از بین برود. سپس این سنسورها را در هوای عادی به ‌مدت 10 ساعت در معرض نور ماوراء بنفش قرار دادند و پس از یك ساعت مشاهده نمودند كه سنسورها مقدار قابل توجهی از حساسیت خود را بدست آورده‌ و پس از گذشت 10 ساعت تقریباً بطور كامل به وضعیت عادی خود بازگشتند.

علیرغم قابلیت بازگشتی بسیار مناسب این سنسورها نمی‌توانند پس از آلودگی به انواع خاصی از آلوده‌كننده‌ها حساسیت خود را باز یابند برای مثال روغن WQ -40 به علت دارابودن مقداری نمك خاصیت فوتوكاتالسیتی نانوتیوب‌ها را تا حد زیادی از بین می‌برد.
با افزودن مقدار اندكی از فلزات مختلف نظیر قلع، طلا، نقره، مس و نایوبیم، یك گروه متنوعی از سنسورهای شیمیایی بدست می‌آیند. این فلزات خاصیت فوتوكاتالیستی نانوتیوب‌های تیتانیا را تغییر می‌دهند. به هر حال سنسورها در یك محیط غیرقابل كنترل در دنیای واقعی توسط مواد گوناگونی نظیر بخار‌های آلی فرار، دودة كربن و بخارهای نفت و همچنین گرد و غبار آلوده می‌گردند. قابلیت خودپاك‌كنندگی این سنسورها طول عمر آن‌ها را افزایش و از همه مهمتر خطای آنها را كاهش می‌دهد.

 

 

سنسورهای جدید در خدمت بهبود استخراج نفت

 
براساس آخرین اطلاعات چاپ شده توسط سازمان انرژی آمریكا، استخراج نفت در حدود دو سوم از چاه‌های نفت آمریكا اقتصادی نمی‌باشد. با توجه به دما و فشار زیاد در محیط‌های سخت زیرزمینی، سنسورهای قدیمی الكتریكی و الكترونیكی و سایر لوازم اندازه‌گیری قابل اعتماد نمی‌باشند و در نتیجه شركت‌های استخراج‌ كنندة‌ نفت در تهیة ‌اطلاعات لازم و حساس جهت استخراج كامل و مؤثر نفت از مخازن با برخی مشكلات مواجه می‌باشند.
در حال حاضر محققان در آزمایشگاه فوتونیك دانشگاه صنعتی ویرجینیا در حال توسعة یك‌سری سنسورهای قابل اعتماد و ارزان از فیبرهای نوری جهت اندازه‌گیری فشار، دما، جریان نفت و امواج آكوستیك در چاه‌های نفت می‌باشند. این سنسورها به‌علت مزایایی نظیر اندازة كوچك ،‌ایمنی در قبال تداخل الكترومغناطیسی ، قابلیت كارآیی در فشار و دمای بالا و همچنین محیط‌های دشوار، مورد توجه بسیار قرار گرفته‌اند. از همه مهم‌تر اینكه امكان جایگزینی و تعویض این سنسورها بدون دخالت در فرآیند تولید نفت و باهزینة‌ مناسب فراهم می‌باشد. در حال حاضر عمل جایگزینی و تعویض سنسورهای قدیمی در چاه‌های نفت میلیون‌ها دلار هزینه در پی دارد. سنسورهای جدید از نظر تولید بسیار مقرون ‌به صرفه بوده و اندازه‌گیری‌های دقیق‌تری ارائه می‌دهند.

انتظار می‌رود كه تكنولوژی این سنسورها تولید نفت را با ارائه اندازه‌گیری‌های دقیق و قابل اعتماد و كاهش ریسك‌های همراه با اكتشاف و حفاری نفت بهبود بخشد. همچنین سنسورهای جدید به‌علت برخی كاربردهای ویژه نظیر استخراج دریایی و افقی نفت، جایی كه بكاربستن سنسورهای قدیمی در چنین شرایطی بسیار مشكل می‌باشد، از توجه ویژه‌ای برخوردارند.

نانوتكنولوژی در صنایع نیمه‌هادی

صنایع نیمه‌هادی در سیر تكامل خود در حال رسیدن به نقط‌های است كه توانایی آن برای تولید نقاط كوچكتر با مشكلاتی جدی همچون اثرات كوانتومی و نوسانات سطوح اتمی روبرو خواهد شد.

مشكلات دیگر در راه پیشرفت CMOS عبارتند از مصرف بالا، اتلاف حرارت و هزینه بسیار بالای ساخت. این مسائل در آینده مانعی سخت برای تولید نیمه‌هادی‌های كارآمد خواهد بود. به گفته NanoMarkets ، نانوتكنولوژی به ادامه پیشرفت و تولید CMOS كمك خواهد كرد و همچنین فناوری‌های جدید را قادر خواهد ساخت تا گوی سبقت را در جلب رضایت بازار از CMOS بربایند.غول‌های بزرگ صنعتی همچون فری‌اسكیل ‌، آی‌بی‌اِم، اینفینئون و اینتل پشتوانة مهمی برای نانوحافظه‌ها به حساب می‌آیند.

یك گزارش جدید از NanoMarkets بیانگر این مطلب است كه همان‌طوركه روش‌های كنونی لیتوگرافی به پایان راه خود رسیده‌اند، ابزار‌هایی كه برای توسعه، تولید و آزمایش CMOS به كار می‌روند، نیز باید بر پایة نانوتكنولوژی طرح‌ریزی گردند. پرتوافكن مستقیم الكترونیكی كه در تولید ASIC به كار می‌رود، نمونه‌های از ابزاری است كه به كمك نانوتكنولوژی بوجود آمده‌است. اما نانوماركتز معتقد است كه كاربرد واقعی نانوتكنولوژی در تولید محصولات جدید، با توجه به خصوصیات مواد مقیاس نانو می‌باشد. بخش‌هایی از صنعت نیمه‌هادی كه بیشترین تأثیر نانوتكنولوژی در آنها دیده می‌شود خارج از مقوله CMOS قرار دارند. به گفته نانوماركتز این موضوع در موارد زیر به وضوح دیده می‌شود.

حافظه غیرفرار

 

حافظه غیرفرار یكی از عوامل تقویت محاسبات سیار است. اما با توجه به اینكه حجم و سرعت فناوری Flash محدود می‌باشد، حافظه‌های جدید كه در طراحی آنها از نانوتكنولوژی بهره گرفته شده است، كارایی بهتری را از خود نشان داده‌اند FRAM و MRAM نمونه‌هایی از این نوع حافظه‌ها هستند.

 

الكترونیك پلیمری

 

 سونی، زیراكس و سایرین آماده‌اند كه محصولات الكترونیك لایه نازك را وارد بازار كنند. الكترونیك پلیمری، برخلاف CMOS، از خصوصیات حرارتی بسیار خوبی برخوردار است و هزینه‌ تولید در حجم كم را پایین می‌آورد. این خصوصیات امكان تولید محصولات جدیدی را به وجود می‌آورد. در سال 2006 نمایشگر‌های بزرگ رولی و همچنین برچسب‌های RFID با قیمت پایین تولید خواهد شد كه امكان استفاده از آنها برای اجناس یك‌بار‌مصرف فراهم خواهد شد

نانوحسگر

 

نانوحسگرها نسبت به رقبای خود از آستانه تشخیص بسیار پایین‌تری برخوردارند. آنها قادرند در زمینه كشف امراض بیولوژیك نقش مهمی را ایفا كنند. به گونه‌ای كه در مورد اعلام وجود سرطان، از سرعت بسیار زیادی برخوردارند

گزارش NanoMarkets بیانگر این مطلب است كه نانوتكنولوژی به‌زودی می‌تواند در مدیریت حرارتی و اتصالات داخلی پر‌سرعت، به میزان قابل‌توجهی كمك نماید. در زمینه اتصالات داخلی پرسرعت می‌توان از نانولوله‌ها استفاده نمود زیرا توانایی آنها در انتقال جریان از مس خیلی بیشتر است و می‌توان آنها را به روش‌های قابل انطباق با CMOS‌ها رشد داد (اینفینئون در سال 2002 این قابلیت را نشان داد). از نانولوله‌ها می‌توان خنك‌كننده‌های بسیار خوبی برای رفع مشكلات حرارتی ساخت (همانند قطعاتی كه اینتل از سال 2002 به بعد به كارشان گرفت) و یا می‌توان با ایجاد جرقه بین آنها جریانی از هوای خنك تولید نمود.از این گزارش چنین نتیجه گرفته می‌شود كه فرصت‌های قابل توجهی در نانوالكترونیك وجود دارد. به‌گونه‌ای كه در سال 2006 نانوحافظه‌ها به تنهایی 1/3 میلیارد دلار سودآوری خواهند داشت. همان‌گونه كه در بالا توضیح داده‌شد، این امر هم‌اكنون در قالب روش‌های جدید برای تكمیل CMOSها آغاز شده‌است. این گزارش نشان می‌دهد كه سازندگان نیمه‌هادی‌ها از هم‌اكنون باید به فكر طرح ریزی برای به‌كارگرفتن نانوتكنولوژی در تولیدات خود باشند. در غیر این‌صورت باید از دست دادن تولیدات بزرگ آینده را بپذیرند، كه البته پذیرفتن این ریسك بسیار دور از ذهن به‌نظر می‌رسد.

 

کاربردهای نانوتکنولوژی:

 

علوم و فناوری نانو، عنصری اساسی در درک بهتر طبیعت در دهه‌های آتی خواهد بود. از جمله موارد مهم در آینده، همکاریهای تحقیقاتی میان‌رشته‌ای، آموزش خاص و انتقال ایده‌ها و افراد به صنعت خواهد بود. بخشی از تأثیرات و کاربردهای نانوتکنولوژی به شرح زیر می‌باشد:

نانوتکنولوژی، تغییر بنیادی مسیری است که در آینده، موجب ساخت مواد و ابزارها خواهد شد. امکان سنتز بلوک‌های ساختمانی نانو با اندازه و ترکیب به دقّت کنترل‌شده و سپس چیدن آنها در ساختارهای بزرگتر، که دارای خواص و کارکرد منحصربه‌فرد باشند، انقلابی در مواد و فرآیندهای تولید آنها ایجاد می‌کند. محقّقین قادر به ایجاد ساختارهایی از مواد خواهند شد که در طبیعت نبوده و شیمی مرسوم نیز قادر به ایجادشان نبوده‌است. برخی از مزایای نانوساختارها عبارتست از: مواد سبک‌تر، سخت‌تر و قابل برنامه‌ریزی؛ کاهش هزینه عمر کاری از طریق کاهش دفعات نقص فنّی؛ ابزارهایی نوین بر پایهٔ اصول و معماری جدید؛ بکارگیری کارخانجات مولکولی یا خوشه‌ای که مزیّت مونتاژ مواد در سطح نانو را دارند.

 

پزشکی و بدن انسان:

 

رفتار مولکولی در مقیاس نانومتر، سیستمهای زنده را اداره می‌کند. یعنی مقیاسی که شیمی، فیزیک، زیست‌شناسی و شبیه‌سازی کامپیوتری، همگی به آن سمت درحال گرایش هستند.

فراتر از سهل‌شدن استفاده بهینه از دارو، نانوتکنولوژی می‌تواند فرمولاسیون و مسیرهایی برای رهایش دارو تهیه کند، که به‌نحو حیرت‌انگیزی توان درمانی داروها را افزایش می‌دهد.

*مواد زیست‌سازگار با کارآیی بالا، از توانایی بشر در کنترل نانوساختارها حاصل خواهدشد. نانومواد سنتزی معدنی و آلی را مثل اجزای فعّال، می‌توان برای اعمال نقش تشخیصی(مثل ذرات کوانتومی که برای مرئی‌سازی بکار می‌رود) درون سلو‌ل‌ها وارد نمود.

*افزایش توان محاسباتی بوسیله نانوتکنولوژی، ترسیم وضعیت شبکه‌های ماکرومولکولی را در محیط‌های واقعی ممکن می‌سازد. اینگونه شبیه‌سازی‌ها برای بهبود قطعات کاشته‌شده زیست‌سازگار در بدن و جهت فرآیند کشف دارو، الزامی خواهدبود.

 

دوام‌پذیری منابع

 

کشاورزی، آب، انرژی، مواد و محیط زیست پاک نانوتکنولوژی منجر به تغییراتی شگرف در استفاده از منابع طبیعی، انرژی و آب خواهد شد و پساب و آلودگی را کاهش خواهدداد. همچنین فنّاوری‌های جدید، امکان بازیافت و استفاده مجدد از مواد، انرژی و آب را فراهم خواهند کرد. در زمینه محیط زیست، علوم و مهندسی نانو، می‌تواند تأثیر قابل ملاحظه‌ای در درک مولکولی فرآیندهای مقیاس نانو که در طبیعت رخ می‌دهد؛ در ایجاد و درمان مسائل زیست‌محیطی از طریق کنترل انتشار آلاینده‌ها؛ در توسعه فنّاوری‌های "سبز" جدید که محصولات جانبی ناخواسته کمتری دارند و یا در جریانات و مناطق حاوی فاضلاب، داشته‌باشد. لازم به ذکراست، نانوتکنولوژی توان حذف آلودگی‌های کوچک از منابع آبی (کمتر از ۲۰۰ نانومتر) و هوا (زیر ۲۰ نانومتر) و اندازه‌گیری و تخفیف مداوم آلودگی در مناطق بزرگتر را دارد.

در زمینه انرژی، نانوتکنولوژی می‌تواند به‌طور قابل ملاحظه‌ای کارآیی، ذخیره‌سازی و تولید انرژی را تحت تأثیر قرار داده مصرف انرژی را پایین بیاورد. به عنوان مثال، شرکت‌های مواد شیمیایی، مواد پلیمری تقویت‌شده با نانوذرات را ساخته‌اند که می‌تواند جایگزین اجزای فلزی بدنه اتومبیل‌ها شود. استفاده گسترده از این نانوکامپوزیت‌ها می‌تواند سالیانه 5.1میلیارد لیتر صرفه‌جویی مصرف بنزین به ‌همراه داشته‌باشد. همچنین انتظار می‌رود تغییرات عمده‌ای در فنّاوری روشنایی در ۱۰ سال آینده رخ دهد. می‌توان نیمه‌هادی‌های مورد استفاده در دیودهای نورانی) را به مقدار زیاد در ابعاد نانو تولید کرد. در آمریکا، تقریباً 20% کل برق تولیدی، صرف روشنایی می‌شود. مطابق پیش‌بینی‌ها در 10 تا 10 سال آینده، پیشرفت‌هایی از این دست می‌تواند مصرف جهانی را بیش از 10% کاهش دهد که 100 میلیارد دلار در سال صرفه‌جویی و 200 میلیون تن کاهش انتشار کربن را به‌همراه خواهدداشت.

 

هوا و فضا

 

محدودیت‌های شدید سوخت برای حمل بار به مدار زمین و ماورای آن، و علاقه به فرستادن فضاپیما برای مأموریت‌های طولانی به مناطق دور از خورشید، کاهش مداوم اندازه، وزن و توان مصرفی را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. مواد و ابزارآلات نانوساختاری، امید حل این مشکل را بوجود آورده‌است.

همچنین در طرّاحی و ساخت مواد سبک‌وزن، پرقدرت و مقاوم در برابر حرارت، موردنیاز برای هواپیماها، راکت‌ها، ایستگاههای فضایی و سکّوهای اکتشافی سیّاره‌ای یا خورشیدی، تعیین‌کننده است. همچنین استفاده روزافزون از سیستم‌های کوچک‌شده تمام خودکار، منجر به پیشرفت‌های شگرفی در فنّاوری ساخت و تولید خواهدشد. این مسأله با توجه به اینکه محیط فضا، نیروی جاذبه کم و خلأ بالا دارد، موجب توسعه نانوساختارها و سیستم‌های نانو که ساخت آنها در زمین ممکن نیست، در فضا خواهدشد.

 

امنیت ملّی

 

برخی کاربردهای دفاعی نانوتکنولوژی عبارتند از: تسلط اطّلاعاتی از طریق نانوالکترونیک پیشرفته بعنوان یک قابلیت مهم نظامی، امکان آموزش مؤثّرتر نیرو، به کمک سیستم‌های واقعیت مجازی پیچیده‌تر حاصله از الکترونیک نانوساختاری، استفاده بیشتر از اتوماسیون و رباتیک پیشرفته برای جبران کاهش نیروی انسانی نظامی، کاهش خطر برای سربازان و بهبود کارآیی خودروهای نظامی، دستیابی به کارآیی بالاتر(وزن کمتر و قدرت بیشتر) موردنیاز در صحنه‌های نظامی و در عین‌حال تعداد دفعات نقص فنّی کمتر و هزینه کمتر در عمر کاری تجهیزات نظامی، پیشرفت در امر شناسایی و در نتیجه مراقبت عوامل شیمیایی، زیستی و هسته‌ای، بهبود طرّاحی در سیستم‌های مورد استفاده در کنترل و مدیریت عدم تکثیر سلاح‌های هسته‌ای، تلفیق ابزارهای نانو و میکرومکانیکی جهت کنترل سیستم‌های دفاع هسته‌ای. در بسیاری موارد، فرصت‌های اقتصادی و نظامی مکمّل هم هستند. کاربردهای دراز مدت نانوتکنولوژی در زمینه‌های دیگر، پشتیبانی کننده امنیت ملّی است و بالعکس.

 

کاربرد نانوتکنولوژی در صنعت الکترونیک

 

ذخیره‌سازی اطلاعات در مقیاس فوق‌‌العاده کوچک:

 

با استفاده از این فناوری می‌توان ظرفیت ذخیره‌سازی اطلاعات را در حد 1000 برابر یا بیشتر افزایش داد و نهایتاً به ساخت ابزارهای ابرمحاسباتی به کوچکی یک ساعت مچی منتهی شود. ظرفیت نهایی ذخیره اطلاعات به حدود یک ترابیت در هر اینچ مربع برسد، و این امر موجب ذخیره‌ سازی 50 عدد" دی وی دی "یا بیشتر در یک هارد دیسک با ابعاد یک کارت اعتباری می‌شود. ساخت تراشه‌ها در اندازههای فوقالعاده کوچک به‌عنوان مثال در اندازههای 32 تا 90 نانومتر، تولید دیسک‌های نوری 100 گیگابایتی در اندازه های کوچک نیز می باشد.

سازندگان تجهیزات الکترونیکی ، علاقه بسیاری به کوچک کردن ابعاد و بالا بردن قدرت محاسبات این تجهیزات دارند. ولی این امر با استفاده از فناوریهای معمولی تقریبا به مرز نهایی خود نزدیک شده است. اما فناوری نانو ، راه دیگری را پیش پا گذاشته و می‌توان گفت دنیای الکترونیک را دگرگون ساخته است. با استفاده از این فناوری ، نسل جدیدی از رایانه‌ها به نام رایانه کوانتومی به بازار خواهد آمد، که تقریبا 1000 برابر رایانه‌های امروزی قدرت خواهد داشت! با استفاده از این رایانه‌ها ، سرعت دستیابی به اطلاعات صدها برابر شده و طبعا برتری اطلاعاتی با دارندگان این تجهیزات خواهد بود.

 

فناوری نانو و شیمی

 

با استفاده از فناوری نانو می‌توان کاتالیزورهایی با نسبت سطح به حجم بسیار بالا تولید کرده و راندمان را در واحدهای شیمیایی به میزان بسیار زیادی افزایش داد. سلولهای خورشیدی کوانتومی با استفاده از هیدروژن به عنوان سوخت تمیز ، نسل جدید باتری ها ، پوشش های بسیار مقاوم ، رنگهای بی‌نیاز از شستشو و تحولات خارق‌العاده دیگر در دنیای شیمی و تولید  از دیگر کاربردهای فناوری نانو، می‌باشند که قابلیت ایجاد تحول در نحوه زندگی انسان خواهد داشت. به همین ترتیب ، می‌توان کاربردهای بسیاری را در سایر شاخه‌های علوم و فناوری برای فناوری نانو نام برد.

 

فناوری نانو و پزشکی

 

همانگونه که می‌دانید روش معمولی درمان دارویی ، بدین صورت است که ماده موثر را وارد بدن می‌کنند و این ماده علاوه بر سلولهای مریض به سلولها و بافتهای سالم بدن نیز سرایت می‌کند. این امر ، باعث مصرف بسیار بالای دارو شده و مهم تر اینکه موجب آسیب رساندن به بافتهای سالم بدن نیز می‌گردد. محققان با استفاده از فناوری نانو ، در حال ساخت کپسول هایی با ابعاد نانومتری هستند که علاوه بر اندازه غیر قابل تصورشان قدرت تشخیص بافت های مریض را داشته، دقیقا روی این بافت ها قرار گرفته و مقدار داروی لازم را به آنها می‌رسانند.

این پدیده را دارو رسانی گویند. فناوری نانو همچنین راه را برای ساخت اندامک های سازگار با بدن بسیار هموارتر ساخته و بسیاری از امراض غیر قابل علاج را درمان پذیر خواهد کرد. در مورد درمان سرطان نیز محققان در حال ساخت نانو ذراتی هستند که به محض ورود به بدن  بافت های سرطانی را حتی اگر به اندازه چند سلول باشند، شناسایی کرده و از بین می‌برند. این امر موجب خواهد شد که بافتهای سرطانی در همان روزهای ابتدای شکل گیری، شناسایی شده و از بین بروند. بطور کلی در سال های آینده پیشگیری ، تشخیص و درمان بیماری ها نسبت به آنچه امروزه به عنوان پزشکی خوانده می‌شود، بسیار متفاوت خواهد شد.

 

فناوری نانو و حمل و نقل

 

مواد جدیدی که از نانو ذرات ساخته شده‌اند، به میزان چشم گیری موجب کاهش وزن وسایل نقلیه خواهند شد. در خودروهای نسل آینده ، بجای فولاد ، از مواد مرکب یا نانو کامپوزیت هایی استفاده می‌شود که وزنی بسیار ناچیز و استحکام حیرت انگیز دارند (نسبت استحکام به وزن در این مواد در مقایسه با فولاد چند صد برابر بیشتر است).

کاهش وزن در وسایل نقلیه یعنی دستیابی به سرعت های بالاتر ، کاهش مصرف سوخت ، کاهش تولید آلاینده‌ها و هزاران منفعت دیگر که به یمن کاهش آلودگی ، عاید بشر خواهد شد. هم‌اکنون با استفاده از این فناوری ، لاستیک هایی ساخته می‌شود که با دارا بودن درصدی از خاک رس ، مقاومت به سایش بسیار بالایی داشته و عمری چند برابر لاستیک های معمولی دارند.

 

علم نانو یک تحول بزرگ در مقیاس بسیار کوچک

 

بسیاری از محققان و سیاستمداران جهان معتقدند که علم نانو می‌تواند تحولات اساسی در صنعت جهانی ایجاد نماید صنعت نفت نیز از پیشرفت این تکنولوژی بهره‌مند خواهد گشت.

علم نانو می‌تواند به بهبود تولید نفت و گاز با تسهیل جدایش نفت وگاز در داخل مخزن کمک نماید. این کار با درک بهتر فرآیندها در سطوح مولکولی امکان پذیر می‌باشد. با توجه به اینکه نانو مربوط به ابعادی در حدود متر می‌باشد، نانوتکنولوژی به مفهوم ساخت مواد و ساختارهای جدید توسط مولکول‌ها و اتم‌ها در این مقیاس می‌باشد.

خوش بختانه کاربردهای عملی نانو در صنعت نفت جایگاه‌ ویژه‌ای دارند. نانوتکنولوژی دیدگاه‌های جدید جهت استخراج بهبود یافته نفت فراهم کرده است. این تکنولوژی به جدایش موثرتر نفت و آب کمک می‌کند . با افزودن موادی در مقیاس نانو به مخزن می‌توان نفت بیشتری آزاد نمود. همچنین می‌توان با گسترش تکنیک‌های اندازه‌گیری توسط سنسورهای کوچک،‌ اطلاعات بهتری درباره مخزن بدست آورد

 

فناوری نانو چیست؟

 

مقدمه:

فناوری‌نانو واژه‌ای است كلی كه به تمام فناوری‌های پیشرفته در عرصه كار با مقیاس نانو اطلاق می‌شود.

معمولاً منظور از مقیاس نانوابعادی در حدود 1نانو متر تا 100 نانو متر میباشد. (1 نانومتر یک میلیاردیم متر است).

اولین جرقه فناوری نانو (البته در آن زمان هنوز به این نام شناخته نشده بود) در سال 1959 زده شد. در این سال ریچارد فاینمن طی یك سخنرانی با عنوان «فضای زیادی در سطوح پایین وجود دارد» ایده فناوری نانو را مطرح ساخت. وی این نظریه را ارائه داد كه در آینده‌ای نزدیك می‌توانیم مولكول‌ها و اتم‌ها را به صورت مسقیم دستكاری كنیم.

واژه فناوری نانو اولین بار توسط نوریوتاینگوچی استاد دانشگاه علوم توكیو در سال 1974 بر زبانها جاری شد.

او این واژه را برای توصیف ساخت مواد (وسایل) دقیقی كه تلورانس ابعادی آنها در حد نانومتر می‌باشد، به كار برد. در سال 1986 این واژه توسط كی اریك دركسلر در کتابی تحت عنوان : «موتور آفرینش: آغاز دوران فناوری‌نانو» بازآفرینی و تعریف مجدد شد. وی این واژه را به شكل عمیق‌تری در رساله دكترای خود مورد بررسی قرار داده و بعدها آنرا در کتابی تحت عنوان «نانوسیستم‌ها ماشین‌های مولكولی چگونگی ساخت و محاسبات آنها» توسعه داد.

هدف فناوری نانو یا نانوتکنولوژی تولید مولکولی یا ساخت اتم به اتم و مولکول به مولکول مواد و ماشین‌ها توسط بازوهای روبات برنامه‌ریزی شده در مقیاس نانومتریک است (نانومتر یک میلیاردم متر است یعنی پهنای معادل با 3 تا 4 اتم).

رایانه‌ها اطلاعات را تقریباً بدون صرف هیچ هزینه‌ای باز تولید می‌کنند. اقداماتی در دست اجراست تا دستگاههایی ساخته شوند که تقریباً بدون هزینه - شبیه عمل بیتها در رایانه - اتمها را به صورت مجزا به هم اضافه کنند (کنار هم قرار دهند). این امر ساختن خودکار فراورده‌ها را بدون نیروی کار سنتی همانند عمل کپی در ماشینهای زیراکس میسر می‌کند. صنعت الکترونیک با روند کوچک‌سازی احیاء می‌گردد و کار در ابعاد کوچکتر منجر به ساخت ابزاری می‌شود که قادر به دستکاری اتم‌های منفرد مثل پروتئین‌ها در سیب‌زمینی و همانندسازی اتم‌های خاک، هوا و آب از خودشان می‌گردد.

نانوتکنولوژی تولید کارآمد مواد و دستگاهها و سیستمها با کنترل ماده در مقیاس طولی نانومتر و بهره برداری از خواص و پدیده‌های نو ظهوری است که در مقیاس نانو توسعه یافته‌اند .

 

انواع رویکردهای نانو تکنولوژی

 

در نتیجه، علوم فناوری نانو عمیقاً میان رشته‌ای بوده و دستاوردهای بس شگرفی برای بشریت خواهند داشت و افقهای کاملا جدیدی را برای پیشرفت و بهروزی جوامع و مبارزه موثر با بیماریها و گرسنگی خواهند گشود. رسیدن به مقیاس نانو از طریق رویکرد از پایین به بالا یکی از گزینه‌های علم و فناوری نانو است. رویکرد دیگر در علم فناوری نانو ، رویکرد از بالا یه پایین ، یا بیرون کشیدن نانو ساختارها از درون ساختارهای بزرگتر است. این رویکرد به نام برنامه کوچک سازی مشهور گشته است و همراه با رویکرد اول ، بسترهای اساسی برای پیشرفت برنامه عظیم جهانی علوم فناوری نانو هستند.

علوم فناوری نانو ، همراه با فناوری زیسی متکی بر ژنتیک مولکولی که در برنامه بزرگ ژنوم انسانی متجلی گشته است. و فناوری اطلاعات که با پیشرفت عظیم قدرت محاسباتی رایانه‌ها،  در شکل ابر رایانه‌ها، سکوهای گرافیک محاسباتی و رایانه‌های فردی ، جهش‌وار به پیش می‌رود. مبانی علم و فناوری قرن بیست و یکم را تشکیل می‌دهند و سیمای پیشرفت جوامع بشری را تا حداقل پنجاه سال آینده ترسیم می‌کنند.

 

فناوری نانو در آینده نه چندان دور

 

واقعیت این است که بشر در آستانه بزرگترین تحول و دگرگونی تاریخ خود قرار دارد و این تحول همه چیز را در همه عرصه‌های زندگی بشر ، بطور انقلابی دگرگون خواهد ساخت. فناوری نانو ، جهان را در آستانه بزرگترین انقلاب تاریخ قرار داده است. در سایه انقلاب فناوری نانو توانمندیهای تازه‌ای در تولید و کاربرد ابزار میکرو الکترونیک یکی پس از دیگری پدیدار خواهد شد. با استفاده از این فناوری ابزار و وسایل لازم با بهره گیری از روشهای ساخت مولکولی مشابه با آنچه در اندام انسانی روی می‌دهد تولید می‌شوند.

پیامدهای فناوری نانو با توجه به این نکته که این فناوری می‌تواند در نقطه تلاقی دانش اطلاعات و دانش زیستی عمل نماید کاملا حیرت انگیز خواهد بود. رایانه‌های مولکولی با اجزا ارگانیک و زنده در تماس و ارتباط خواهند بود. انسانها در 25 سال آینده وسایل اطلاع رسانی شخص خود را در حالی با خود حمل خواهند کرد که آن را به نوعی پوشیده‌اند و نیروی لازم برای آن را از انرژی جنبشی ناشی از راه رفتن خود تامین می‌کنند.

محط کار ما بطور مجازی و مطابق نیاز و سلیقه ما همه جا همراه خواهد بود و مردم همه دنیا با حجم زیادی از اطلاعات در هر زمان و مکان قابل دسترسی خواهند بود. هنگام سفر نیز خودروهای رایانه‌ای و هوشمند خود راننده در ارتباط شبکه‌ای با پایگاه های مرکزی بوده و دسترسی دائمی به آخرین اطلاعات مورد نیاز امکان پذیر خواهند نمود و قبل از رسیدن به خانه و لوازم منزل و محیط خانه را با برنامه ریزی و ارتباط با یکدیگر مطابق دلخواه ما آماده خواهند کرد.

در زمینه فناوری میکرو الکترومکانیک ها ما به وسایلی دست پیدا خواهیم کرد که در آنها حس گرها و فرستنده‌ها و گیرنده‌ها در حداقل اندازه خود بوده و با چنین وسایلی زندگی ما به شدت متحول خواهد شد. به عنوان نمونه هنگام بیماری پزشکان همزمان با ما و یا حتی زودتر از ما از آن آگاه خواهند شد. در زمینه فناوری زیستی امکان همانند سازی انسان و سایر موجودات زنده گزینش جنسیت و حتی صفات خاص در نوزادان فراهم شده و امکان درمان بسیاری از بیماریهای حاد و مزمن حسی عصبی با فناوری کشت سلولی مقدور خواهد شد.

 

چقدر کوچک است؟ نانو

 

تا به اینجا متوجه شدیم که علم فناوری نانو که مورد بحث ما می‌باشد، در مورد بسیار کوچک ها صحبت می‌کند. اما می‌خواهیم بدانیم چقدر کوچک؟ یک نانو عبارتست از  متر ، اگر بخواهیم این اندازه را در ذهن خود مجسم کنیم باید بدانیم که اگر تعداد یک میلیون ذره یک نانومتری را در کنار هم قرار دهیم تنها طولی برابر با یک میلیمتر بدست می‌آید. به صورت کاملا دقیق هنگامی که ما از ابعاد نانومتری صحبت می‌کنیم. منظور ما ابعادی در اندازه اتمها و مولکولها می‌باشد.

 

نانو تکنولوژی در ایران

 

برای کشور در حال توسعه ایستایی نظیر کشور ما نیز گزینش استراتژی فرا صنعتی علاوه بر حیاتی و اجتناب ناپذیر بودن آن ، این حسن را نیز دارد که توجه جامعه را از مسائلی انحرافی و مشکلات کاذبی نظیر منازعه کهنه و نخ نما شده 250 ساله طرفداران سنتگرایی و مدرنیسم ، آن هم از نوع سطحی و عوامانه و کپی برداری شده‌اش که مربوط به مناسبات سپری شده سرمایه داری تا جز (نه تجاری) و صنعتی هستند.

به یک هدف مشترک سرنوشت ساز و حیاتی ملی معطوف خواهد کرد که می‌تواند و باید همه مردم را در داخل و خارج کشور حول یک محور مشترک گرد آورد و عزم ملی برای پیشرفت و توسعه پایدار را شکل دهد، زیرا در دنیای امروزی بویژه در کشور با سابقه‌ای مثل ایران با پشتوانه یک تمدن ده هزار ساله و با آن سوبق درخشان علمی هیچکس حداقل در حرف ، مخالف علم و فناوری و ترقی و پیشرفت نیست و یا جرات ابراز آن را ندارد.

کمتر کشوری در جهان است که نیروی انسانی مستعد و شرایط و امکانات مناسب برای پیشرفت و توسعه را همانند کشور ما به یکجا داشته باشد. شاید با قرار دادن هدف شفاف و روشنی در برابر جامعه ، مردم انگیزه کافی برای جنبش و حرکت پیدا کند و اقتصاد بیمار مبتنی بر دلالی جای خود را به یک اقتصاد دانش‌ محور بدهد، مردمی که در پیدایش تمدن کشاورزی نقش برجسته‌ای داشتند و دستاوردهای آن را در سیاهترین دوره تاریخی غرب (قرون وسطی) در زیر سم ستوران قبایل وحشی مهاجم حفظ کردند و آنرا به تمدن صنعتی تحویل دادند.

اینکه این شایستگی را دارند که در ایجاد و پی ریزی یک دوره تاریخی جدید نقش برجسته‌ای ایفا کنند و از مردم هوشمند ایران غیر از این نیز انتظار نمی‌رود و تنها در اینصورت است که می‌توان انتظار داشت. نه فقط در عرصه علم بلکه در همه جنبه‌های تمدن و فرهنگ همانند دوره میترائیسم تا قرنهای اول تمدن اسلامی که سراسر مناطق شناخته شده زمین از ژاپن و چین تا انگلستان و از زنگبار تا اسکاندیناوی از تمدن ما تاثیر پذیرفتند و این بار نیز به جای انفعال و تاثیر پذیری در سراسر جهان تاثیر گذار باشیم و مهر خود را بر پای تمدن فراصنعتی بکوبیم.

 

موقعیت اتاق عمل:

 

    در گذشته اطاق های عمل را به بالاترین  طبقات  ساختمان اصلی  بیمارستان منتقل می نمودند : 

   دور بودن از مسیر رفت و آمد عمومی  -  دور بودن از جریان هوای الوده بین بخش ها  -  نزدیکتر بودن به دستگاه های تهویه  روی پشت بام  که منجر به تهویه آسان تر وخطر خرابی کمتر  و هزینه انتقال  انرژی ارزانتر می شد و جزییات دیگری مانند  ارامش کامل ونبود  مزاحمت هایی از قبیل  سروصدای محوطه وخیابان، سر وصدای بخش ها

 امروزه طراحان بیمارستانی  همگام با تغییر تجهیزات وتکنولوژی  وهمچنین تغییر استاندارد های درمانی  ، بناچار تغییراتی رادر طراحی بیمارستان ها  پدید آورده اند :

  اطاق های عمل برای سهولت دسترسی همه بخشها به آن ، بایستی در طبقات میانی ساختمان اصلی گنجانده شود

   وجود اسانسور های اختصاصی اطاق عمل

   با توجه به وقوع کشور ما در نیمکره شمالی زمین  ،  برای جلوگیری از تابش نور شدید افتاب اطاق های عمل در بال  شمالی  ساختمان  قرار گیرند .

اتاق عمل به 4 منطقه مشخص تقسیم میشود:

1- منطقه حفاظت شده یا خارجی:

منطقه ورودی بیماران،کارکنان،وسایل و ملزومات

2- منطقه داخلی یا تمییز(دارای خط زرد):

بیماران،کارکنان،وسایل و ملزومات تحت کنترل قرار میگیرند

از لباس خاص اتاق عمل استفاده میشود

3- منطقه استریل(دارای خط قرمز):

شامل اتاق عمل و اتاق استریل

4- منطقه دفع یا کثیف:

مواد زاید و ملحفه های کثیف در این منطقه قرار میگیرند.

Ø      محاسبه ابعاد بخش جراحی:

 

Ø       اتاق عمل های عمومی(جنرال):

    مساحت:35تا40 متر مربع

    ارتفاع تا سقف:3 متر

Ø       اتاق عمل های قلب و عروق،اورتوپدی و مغز و اعصاب:

    مساحت:حداقل 55 متر مربع

Ø       اتاق ریکاوری: مساحت37 متر مربع

Ø       اتاق عمل اورژانس:

    مساحت:37 متر مربع

شرایط بهداشتی اتاقهای عمل:

Ø      کف: سالم، بدون درزو شکاف

   جنس آن به گونه ای که  ذرات از آن جدا و در فضا           پخش نگردد

  غیر قابل نفوذ به آب وقابل شستشو

  عدم استفاده از پادری یا زیر انداز ضد عفونی کننده

Ø      دیوارها: تا سقف کاشیکاری به رنگ کاملا روشن، سالم وبدون درزوشکاف وترک خوردگی

   مقاوم به مواد ضد عفونی کننده وپاک کننده

Ø       سقف: سالم، بدون درزوشکاف وترک خوردگی و به رنگ روشن و قابل شستشو

 

v                    محل اتصال کف به دیوارها باید بدون زاویه باشد. 

 

Ø       کلید وپریزهای برق ضد جرقه ودارای اتصال زمینی

Ø       توالت و دستشوئی با شرایط بهداشتی، به تعدادکافی

   درمجموعه اتاقهای عمل قبل از اتاق رختکن وخط قرمز

Ø       هوا بطور مرتب با روش مناسب  تهویه ورطوبت نسبی

    آن بین( 60-50) درصد ودمای خشک بین (34-30)

   درجه سانتیگراد باشد.

Ø      کلیه قسمت های محوطه اتاق های عمل بایستی دارای کپسول ضد حریق باشد

Ø       نور و رنگ اتاق عمل:

 

   نور در اتاق عمل از دو جنبه اهمیت دارد:

  1-احتیاج به روشنایی بسیار دقیق و با سایه های کنترل شده

  2-لزوم از بین بردن روشنایی خیره کننده و حرارت ایجاد شده

   بهترین رنگ برای اتاق عمل سبز روشن است

Ø      تهویه اطاق عمل:

 

Ø      تعادل در هوای ورودی و خروجی

Ø      غلبه فشار هوای داخل اتاق عمل بر فشار هوای قسمت های نیمه تمیز. چرا؟

Ø      این فشار مانع از جریان یافتن هوای قسمتهای نیمه تمیز به داخل اطاق عمل و راه یافتن آلودگی به درون آن می شود.

Ø      لزوم وجود فیلترهای مخصوص جداسازی گردوغبار هوا و همچنین فیلترهای جذب کننده باکتری

Ø      عدم استفاده از بخاری و کولر گازی

Ø      ضدعفونی کردن و حفظ شرایط استریل دراتاق عمل:

 

استفاده از لامپ های فرابنفش (UV) جهت ضد عفونی

 

عوامل آلوده کننده در اتاق عمل به شرح زیر است:

1- تخت بیمار

2-پرسنل اتاق عمل

3-عدم توجه به نظافت واحد

 

Ø      زمان نظافت اتاق عمل:

 

 چراغ های جراحی: قبل از هر عمل جراحی

کف زمین: در ابتدای صبح و قبل از ورود افراد

 لبه پنجره ها و قفسه ها: بطور روزانه

دیوار ها: بطور هفتگی

 سقف ها: در فواصل طولانی تر از دیوارها

Ø                            نیروی انسانی مورد لزوم:

   متخصص بیهوشی : یک متخصص بیهوشی با مدرک تخصصی بازاء هر 2 اتاق عمل در هر شیفت.  

  کاردان یا کارشناس بیهوشی : یک نفر بازاء هر اتاق عمل در هر شیفت

    مسئول تدارکات بیهوشی : با مدرک حداقل دیپلم بازاء هر 2 اتاق عمل یک نفر در هر شیفت

   کاردان اتاق عمل : بازاء هر اتاق عمل 2 نفر در هر شیفت کاری

    تدارکات جراحی : حداقل یک نفر در هر شیفت

    منشی :  یک نفر با مدرک حداقل دیپلم