تبیان، دستیار زندگی

مصرف میوه یا آب میوه تازه هنگام سحر از تشنگی در طول روز جلوگیری می كند. همچنین برای جبران كمبود میزان آب و املاح بدن در ماه رمضان، می توان از مقداری سوپ یا آش هنگام افطار استفاده كرد.
در ادامه آمده است: مایعات را می توان در مدت زمان افطار تا سحر مورد استفاده قرار داد. در این صورت هنگام سحر ضرورتی وجود ندارد كه از چند لیوان آب یا از مقدار زیادی چای برای رفع تشنگی در طول روزه داری استفاده كرد.
مینا مینایی، كارشناس ارشد دفتر بهبود تغذیه ی جامعه معاونت سلامت وزارت بهداشت و درمان افزود: نباید دسرها و شیرینی ها را که حاوی شكر فراوان هستند، به مقدار زیاد مصرف کرد و بهتر است به جای آنها از خرما و توت که دارای قند طبیعی و همچنین املاح و ویتامین هستند، استفاده نمود.
وی با بیان این كه روزه داران باید از خوردن غذاهای شور هنگام سحر خودداری كنند، زیرا تشنگی را در طول روز افزایش می دهد، ادامه داد: باید از خوردن غذاهای بسیار سرد یا بسیار گرم و نیز از نوشیدن آب سرد در ابتدای افطار خودداری شود و در صورت رفع تشنگی می توان از آب گرم، چای یا شیر گرم استفاده كرد.
همچنین مصرف زیاد غذاهای ترش و شور، شیر، میوه و سبزیجات خام و برنج نیز در ازدیاد ترشح اسید معده و درنتیجه ایجاد سوزش و درد معده و اثنی عشر دخالت دارند.
مبتلایان به زخم معده و اثنی عشر و ناراحتی روده بهتر است از غذاهایی استفاده كنند كه هضم شان آسان و ساده بوده و باعث نفخ دستگاه گوارش نشود كه از جمله ی این غذاها می توان به غذاهای كبابی و خورشتی، انواع سوپ كم چرب، آب میوه ها، نان، پنیر و ماست به مقدار كم اشاره كرد.
استرس و فشار عصبی و روحی ، داشتن گروه خونی O، وجود میكروب هلیكوباكترپیلوری، مصرف قهوه و الكل از عوامل تشدید كننده زخم معده و اثنی عشر هستند

دكتر ربابه شیخ الاسلام

در طول روزه داری دستگاه گوارش برای حدود چندین ساعت خالی می ماند و در واقع این دستگـــاه و ســایر دستگاههایی كه به نحوی در هضم و جذب مواد غذایی دخالت دارند استراحت می كنند و بعد از روزه داری به نحو بهتری اعمال خود را به انجام می رسانند. مطالعات متعدد نقش موثر روزه داری را در بهبود بیماری های مختلف نشان داده اند. در اغلــب بیماریهائی كه عادات غلط غذایی، چاقی و افزایش وزن در بروز آنها دخالت دارند روزه داری مفید است. مطالعات نشان داده است روزه گرفتن برای مبتلایان به چربی خون بالا بسیار مفید است و میزان چربیهای نامطلوب موجود در خون را تنظیم می كند و موجب افزایش میزان چربی های مفید خون می شود. بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم به كمك پزشك معالج و یك متخصص تغذیه به راحتی می توانند در این ماه روزه بگیرند و از اثرات مفید آن بهره كافی ببرند.

بــه طور كلی پیروی از یك برنامه غذایی صحیح در ایام ماه مبارك رمضان از اهمیت ویژه ای برخوردار است تا هم بتوان عادات غذایی غلط را اصلاح كرد و هم از بركات معنوی این ماه بهره برد.

تغذیه صحیح به هنگام سحر و افطار

در ماه مبارك رمضان نیز مانند همیشه پیروی از برنامه غذایی متنوع و متعادل شامل چهار گروه اصلی غذایی (نان و غلات، میوه ها و سبزیها، گوشت و حبوبات و تخم مرغ، شیر و لبنیات) ضروری است. با رعایــت تـنوع و تعادل در مصرف غذا نیازهای تغذیه ای شامل آب، املاح، ویتامین ها، پروتئین و انرژی مورد نیاز بدن، تامین می شود.  توصیه می شود افراد روزه دار همانند زمانی كه روزه دار نیستند سه وعده غذا بخورند كه این وعده ها شامل افطار، شام و سحر است اما در ماه مبارك رمضان صرف غذا در دفعات كمتر مثلا" 2 بار در روز نیز اشكالی ندارد و به شرایط جسمی و توانایی فرد بستگی دارد. بهتر است غذای مصرفی در وعده سحری خصوصیات و ویژگی وعده ناهار را داشته باشد تا از ایجاد گرسنگی در طول روز پیشگیری شود.

خیلی ها فکر می کنند هنگام سحر باید غذاهای پرچربی وپرکالری بخورند که در طول روز احساس گرسنگی نکنند.بد نیست بدانید مصرف موادغذایی پرچربی موجب تشنگی شدید می شود ومی تواند مشکلات زیادی ایجاد کند.بعضی ها هم مصرف مواد قندی وشیرینی را ترجیح می دهند درحالی که باید بدانند مصرف مواد قندی به مقدارزیاد در هنگام سحر باعث افزایش ناگهانی هورمون انسولین در خون می شود.با توجه به اینکه هورمون انسولین موجب کاهش قند خون می شود خیلی سریعتر دچاراحساس گرسنگی وضعف می شوید.بنابراین توصیه می شود در وعده سحری از غذای کم چرب مواد غذایی پرفیبرمثل میوه ها وسبزی هااستفاده کنید که منبع سرشاری از فیبر هستند. موادغذایی پرفبیر آب زیادی درخود جذب می کنند وبدن می تواند آن را به اهستگی جذب کند واحساس تشنگی دیرتر عارض می شود.از سوی دیگر فیبرها سرعت حرکت موادغذایی را کاهش می دهند ودرنتیجه احساس گرسنگی دیرتر سراغتان می آید.مصرف آب به مقدارزیاد دروعده سحری ومخصوصا بین غذا توصیه نمی شود چون موجب رقیق شدن شیره معده وآنریمهای گوارشی شده وروند هضم غذا مختل می شود. مصرف مایعات مثل آب آشامیدنی، آب میوه،شیر کم چربی ،دوغ بدون نمک درفاصله پس از افطار تا هنگام خوابیدن کمک می کند که تعادل آب والکترولیت های بدن شما درهنگام روزه داری خفط شود. مصرف زیاد چای توصیه نمی شود زیرا چای مدر است وباعث ازدست دادن آب بدن شما می شود.

  می توان در فاصله افطار تا سحر یك وعده غذایی مثل شام سبك را صرف كرد كــه البته این به وضعیت خود شخص و تمایل او به صرف غذا بستگی دارد. در هنگام افطار مصرف غذاهای سبك و مختصر شامل گروه های غذایی شیر و لبنیات (مانند شیر و ماست و پنیر) میوه ها و سبزیها و نان و غلات (مانند برنج و نان)  توصیه می شود مانند نان و پنیر و سبزی كه یكی از عادات خوب غذایی هموطنان در این ایام است. علاوه بر آن مصرف شیر گرم و فرنی و یــا شیر برنج در هنگام افطار مناسب است. استفاده از مواد غذایی آبكی مثل سوپ، آش، حلیم بــدون روغن و همچنین مایعات به هنگام افطار و سحر موجب حفظ تعادل آب و املاح فرد روزه دار می شود.

علاوه بر آن استفاده از سبزیها و میوه ها در هنگام افطار و همچنین در فاصله زمانی بین افطار تا سحر به دلیل اینكه منبع خوبی از فیبر هستند برای دستگاه گوارش بسیار مفید است و مانع بروز یبوست می شود. توصیه می شود در وعده سحری مقدار مناسبی سبزی های مختلف مصــرف شود. سبزی ها با دارا بودن مواد مغذی مختلف و آب، علاوه بر تامین ویتامین ها و املاح مورد نیاز بدن، از تشنگی فرد در طول روز جلوگیری می كنند. مصرف مواد غذایی شیرین در وعده سحری توصیه نمی شود. مصرف مواد غذایی شیرین با تحریك انسولین موجب ورود قند خون به داخل سلول ها و در نتیجه كاهش قند خون می شوند. به این ترتیب مصرف مـــواد غـــذایی شیرین و حاوی قندهای ساده در وعده سحری موجب می شود شخص زودتر گرسنه شود. از آنجا كه میوه ها نیز حاوی قندهای ساده هستند توصیه می شود در وعده سحری كمتر مصرف شوند. انواع میوه را كه حاوی ویتامین ها واملاح معدنی است و بسیار مفید برای سلامت بدن می باشد بهتر است در وعده افطار و یا در فاصله افطار تا سحر مصرف كرد.

توصیه می شود برای تامین آب مورد نیاز پس از صرف افطار و تا قبل از خواب به تدریج انواع میوه، چای كمرنگ و سایر مایعات به ویژه آب برای جبران كم آبی بدن نوشیده شود.

 

هنگام افطار از مصرف چه مواد غذایی باید اجتناب كنیم؟

یكی از عادات غلط غذایی روزه داران این است كه به دلیل تشنگی زیاد در هنگام شروع افطار آب سرد،شربت ویا نوشابه مصرف می كنند. بهتر است افطار خود را با كمی آب گرم و یا چای آغاز كنیم. پس از آن می توان از خرما یا كشمش استفاده کردزیرا این دو سبب كنترل اشتها می شوند و از بیش خواری به هنگام افطار ممانعت می كنند. علاوه بر آن مصرف خرما در ماه مبارك رمضان در تنظیم قند خون بسیار مفید اســـت لــذا تـــوصیه می شود كه در وعده افطار حتی المقدور 5-3 عدد خرما مصرف شود. از مصرف بیش از حد خرما نیز مانند سایر شیرینی هاباید پرهیز شود. به طور كلی توصیه می شود به جای مصرف انواع شیرینی ها مثل زولبیا و بامیه كه فقط حاوی انرژی و فاقد مواد مغذی (ویتامین ها و املاح) هستند، از مواد غذایی طبیعی شیرین مثل خرما، كشمش و انواع میوه استفاده شود. افراط در مصرف انواع شیرینی به هنگام افطار چاقی و اضافه وزن را به دنبال خواهد داشت. مصرف آب زیاد به هنگام صرف افطار سبب اختلال در هضم مواد غذایی می شود. بعد از صرف سحری نیز بســـیاری از افراداز بیــــم تشنــــگی در طول روز به مقدار فراوان آب می نوشند كه كار درستی نیست.

توصیه می شود روزه داران عزیز از مصرف تنقلات زیاد در فاصله افطار تا سحر پرهیز كنند. این قبیل مواد دیر هضم هستند و سبب می شوند كه به هنگام سحر به دلیل پری معده میل به غذا كاهش پیدا كند. همچنین، مصرف مـــواد غذایی سنگین، دیر هضم، پر چرب و سرخ شده به هنگام افطار مناسب نیست. به طور كلی توصیه می شود به جای غذاهای چرب و سرخ شده از غذاهای آب پز و بخارپز شده استفاده شود.

ماه مبارك رمضان فرصت مناسبی برای ترك برخی عـــادات غلط است. به عنوان نمونه همگان می دانند كه مصرف سیگار برای سلامتی مضر است و نه تنها سلامت خود فرد بلكه سلامت اطرافیان فرد را نیز به مخاطره می اندازد. ماه مبارك رمضان كه ماه اطاعت از امر خداوند و مقاومت در مقابل وسوسه های شیطانی است این فرصت را در اختیار افراد سیگاری قرار می دهد كه مقدمه ترك دائم و یا حتی موقت سیگار را فراهم كنند.

امید است با رعایت تغذیه صحیح در این ایام پربركت و پرفیض، ضمن حفظ سلامت تن با پیروی از احكام خداوند متعال و انجام عبادات و مناجات در این ماه مبارك بتوانیم روح و روان خود را صیقل دهیم.

توصیه خاص برای افراد خاص

 كودكان به خصوص آنهائی كه از نظر جثه كوچك و كم وزن هستند بهتر است روزه كامل نگیرند اگر مایلند در برنامه سحر و افطار شركت كنند می توان آنها را تشویق كرد چون این ایام و گرمی حضور اعضای خانواده به دور سفره سحری و افطاری و محیط سرشار از معنویت آنها را به وجد خواهد آورد و خاطره شیرینی برایشان خواهد بود.

 سالمندان اگر روزه می گیرند باید مراقبت بیشتری بنمایند ذخیره آب در بدن سالمندان و كاهش قند خون ممكن است موجب سرگیجه شود و اینگونه سرگیجه ها اگر موجب افتادن شود برای سالمندان خطر آفرین است.

  مصرف میوه رنده شده، لبنیات خصوصا" شیر كم چرب، استفاده از انواع سوپ ها و آش ها در افطار و سحر و نوشیدن چای كمرنگ برای آنان مفید است و می تواند تعادل آب و املاح را برقرار كند.

روزه در افــراد بــیمار بــا توجه به نوع بیماری متفاوت است در بعضی از بیماری ها افراد می توانند با مشاوره با متخصص تغذیه روزه بگیرند و حتی گاهی روزه داری برای آنان مفید است ولی بیماران باید نظر پزشك معالج خود را ملاك اصلی قرار دهند و بدون مشورت اقدام نكنند به ویژه افرادی كه تحت رژیم های خاص درمانی هستند.

پرخوری و بدخوری دلیل عمده این عوارض است.

تغذیه صحیح در ماه رمضان بسیار اهمیت دارد و باید مواد غذایی نظیر گوشت، مرغ، ماهی، لبنیات و سبزی ها، قسمت اعظم رژیم غذایی شخص را در برگیرد.

مصرف تمام مواد غذایی باید روی اصول و برنامه باشد.مثلا اگر می گوییم لبنیات خوب است، باید در نظر داشته باشیم که مصرف بالای لبنیات بدون مصرف آب به میزان کافی، ایجاد سنگهای مجازی ادراری را بسیار افزایش می دهد.

مصرف مواد پروتئینی (گوشت، مرغ، لبنیات و ماهی) به تنهایی کافی نیست، بلکه در کنار آنها باید از سبزیجات، سالاد، آب و حبوبات استفاده نمود تا از یبوست جلوگیری شود و باید در نظر داشت که مصرف زیاد غذاهای پروتئینی باعث تشنگی می شود.

در خصوص کودکان و نوجوانانی که برای اولین بار روزه می گیرند، باید تمام مواد مغذی در رژیم غذایی آنها گنجانده شود. این نوجوانان باید در وعده سحر به مقدار کافی غذا بخورند و آب میوه هایی مثل هویج و گوجه فرنگی را بسیار مصرف نمایند.

 

چگونگی روزه گرفتن در ماه رمضان

روزه گرفتن در ماه مبارک رمضان منافع معنوی ، فیزیکی ، روحی و اجتماعی به همراه دارد ، ضمن اینکه باید رعایت نکات پزشکی و نحوه تغذیه نیز مورد توجه قرار گیرد. بنابراین نیاز به مصرف غذای زیاد هنگام افطار و سحر نیست ، بلکه آنچه مهم است نحوه رژیم غذایی در این ماه است.

بدن مکانیسم های تنظیم کننده ای دارد که در طی روزه داری فعال می شوند و سوخته شدن مؤثر چربی بدن در این ماه رخ می دهد. یک رژیم غذایی متعادل برای حفظ سلامت و فعالیت فرد در طی ماه رمضان کافی است. اختلالات بوجود آمده در این ماه ناشی از مصرف زیاده از حد غذا ، مصرف نامتعادل غذا و خواب کم است .

سحر:

سحری را سبک مصرف کنید.

افطار:

نیاز فوری بدن در هنگام افطار به دست آوردن یک منبع انرژی به شکل گلوکز(قند خون) برای هر سلول زنده به خصوص سلول های مغز و اعصاب است. خرما و آب میوه منابع خوب قند هستند، لذا هنگام افطار مصرف خرما،  آب میوه ، سوپ سبزیجات با رشته به منظور حفظ تعادل قند، آب و مایعات بدن توصیه می شود.

شام :

- گروه گوشت: مرغ ، گاو، گوساله، ماهی و ...

- گروه نان وغلات: این گروه منبع خوبی از کربوهیدرات های مرکب هستند و تأمین کننده انرژی ، پروتئین، مواد معدنی و فیبرهای غذایی می باشند.

- گروه لبنیات ( شیر ، ماست ، پنیر و...) شیر و محصلات لبنی منابع خوب پروتئین و کلسیم هستند که برای حفظ بافت بدن و عملکرد های متعدد فیزیولوژیک ضروری می باشد.

- گروه سبزیجات : سبزیجات منبع خوب فیبرهای غذایی ، ویتامین A و سایر مواد شیمیایی گیاهی که آنتی اکسیدان هستند، می باشد. این مواد در جلوگیری از سرطان، بیماری های قلبی-عروقی و بسیاری از بیماری های دیگر مفید است.

- گروه میوه ها : میوه را به عنوان  آخرین قسمت شام یا فاصله کمی بعد ازشام مصرف کنید تا باعث سهولت هضم غذا شده و از بروز بسیاری از مسائل جلوگیری کند. میوه های ترش ، ویتامین C  بدن را فراهم می کنند میوه ها منبع خوبی از فیبرهای غذایی هستند . میوه ها و مخلوطی از مغزها را می توان بعد از شام یا قبل از خواب مصرف کرد.

 

کاهش وزن و افزایش چربی خون به علت بدخوری و پُرخوری در ماه رمضان

بسیاری از افراد طی این ماه به لحاظ تغذیه دچار بد خوری و یا پُرخوری شده و در تغذیه افراط می کنند به گونه ای که ممکن است، حتی وزن فردی کاهش یافته، اما میزان چربی خونش افزایش یابد، بنابراین علت اصلی این مشکلات افراط در مصرف شیرینی جات است چون شیرینی جات، مواد قندی و چربی ها، به راحتی سلامت مصرف کنندگان را با خطر مواجه می کند. بنابراین باید از مصرف زیاد غذاهای چرب و سرخ کرده به شدت خودداری کرد، چون برخلاف آنچه که مردم گمان می کنند که طی ماه رمضان به واسطه روزه گرفتن وزن افراد کم می گردد و همچنین افرادی که دچار چربی خون بالا هستند ،چربی خون آنها کاهش می یابد، در بسیاری از موارد مشاهده شده که پس از ماه رمضان نه تنها باعث کاهش وزن نشده، بلکه موجب افزایش وزن و چربی هم می شود.

اگر روزه به شیوه مناسب انجام نشود یعنی رژیم غذایی به گونه ای باشد که کالری بیش از حد ممکن وارد بدن شود، به طور حتم به بدن آسیب می رسد. بنابراین اگر روزه داری به شیوه صحیح انجام شده باشد، می تواند با کاهش کالری در بدن، نوع خوب کلسترول یا HDL را در بدن افزایش داده و موجب کاهش کلسترول بد یا LDL شود. در غیر این صورت کلسترول بد خون افزایش می یابد.

 

 

در این مورد دو گروه وجود دارد :

گروه خانومها معتقد هستندکه کامپیوتررا باید مرد فرض کرد:

زیرا:

1- برای جلب نظرشان باید اول انها را روشن کنید.

 

2- داده های زیادی درونشان هست اما به درد نمی خورد.

3-آنها برای کمک به ما هستند اما بیشتر وقت را صرف حل

مشکلات خودشان می کنند.

4-بلا فاصله پس از انتخاب یکی از انها می فهمید که اگر کمی بیشتر

صبر کرده بودید می توانستید مدل بهتری پیدا کنید.

 

گروه آقایان معتقد هستندکه کامپیوتر را باید زن فرض کرد

زیرا:

1-هیچ کس جزء سازنده شان به منطق درونی انها پی نمی برد.

2-زبانی که کامپیوتر ها برای ارتباط با دیگر همجنس ها شان

به کار می برند فقط بریه خودشان قابل فهم است.

3-کوچک ترین اشتباه برای مدت بسیار طولانی در حا فظه شان باقی

می ماند.

-4 پس از اینکه یکی ازآنها را تهیه کردید می بینید که همه ی در آمد تان

را باید برایش خرج کنید.

1ـ پروانه ها با پای خود مزه را احساس میکنند .
2ـ شتر در هنگام تشنگی میتواند ۹۵ لیتر آب را در کمتر از ۳ دقیقه بنوشد .
3ـ تعداد افرادی که سالانه از نیش زنبور میمیرند بیشتر از کسانی است که سالانه از نیش مار میمیرند.
4ـ وزن اسکلت انسان بالغ ۱۳ تا ۱۵ کیلوگرم است .
5ـ اولین اتوموبیل را مظفرالدین شاه قاجار وارد ایران کرد .
6ـ اولین آدامس را جان کورتیس در سال ۱۲۲۷ شمسی ساخت .
7ـ تنها قسمت بدن که خون ندارد قرنیة چشم است .
8ـ با ۳۰ گرم طلا میتوان نخی به طول ۸۱ کیلومتر درست کرد .
9ـ سومریها در قرن چهارم قبل از میلاد خط را اختراع کردند .
10ـ یک دهم مردم جهان در جزیره ها زندگی می کنند .
11ـ اولین تمبر جهان در سال ۱۸۴۰ در انگلستان به چاپ رسید .
12ـ فیل بالغ در روز ۲۲۰ کیلوگرم غذا و۲۰۰ لیتر آب مصرف میکند .
13ـ تعداد حشرات موجود در ۵/۲ کیلومترمربع زمین کشاورزی از انسانهای موجود در کل دنیا بیشتر است.
14ـ هرفرد عادی درسرخود ۹۰ تا ۱۲۰ هزار رشته مو دارد.
15ـ ریش انسان بالغ بر ۵ تا ۱۵ هزار و یک ابرو ۴۵۰ تا ۶۰۰ تار مو دارد.
16ـ گربه وسگ هر کدام ۵ گروه خونی دارند و انسان ۴ گروه.
17ـ زنبور عسل دو معده دارد: یکی برای انبار کردن عسل ویکی برای غذا.
18ـ سریع ترین عضله بدن انسان زبان است.
19ـ در سال ۱۹۸۰ بوتان تنها کشور جهان بود که تلفن نداشت.
20ـ طول قد هر انسان سالم برابر ۸ وجب دست خود اوست.
21ـ طول رگهای بدن انسان ۵۶۰ هزار کیلومتر است.
22ـ در برج ایفل ۲۵۰۰۰۰۰ پیچ به کار رفته است.
23ـ میزان انرزی که خورشید در یک ثانیه تولید میکند؛ برای تولید برق مورد نیاز تمام کشورهای جهان در مدت یک میلیون سال کافی است.
24ـ خنده آسانتر از اخم کردن است؛ برای خندیدن انسان از ۱۷ عضله صورت وگردن استفاده می کند در حالی که برای اخم کردن از ۴۰ عضله.
25ـ گربه در گوشش ۳۲ عضله دارد.
26ـ خرسها موجوداتی چپ دست هستند.
27ـ مورچه به هنگام مسموم شدن همیشه روی پهلوی راست می افتد.
28ـ در فصل پائیز ۷۰۰ تا ۹۰۰ هزار برگ درخت بلوط میریزد.
29ـ درصورتی که زنی به کوررنگی مبتلا باشد ؛ فرزندان پسر اوکوررنگ میشوند.
30ـ مغز انسان بیش از سایر اعضای بدن کار میکند وبیش از۲۰% از انرژی بدن را مصرف می کند.
31ـ هر یک لیتر بنزین معادل ۵/۲۳ تن گیاهان مدفون شده در قرنها پیش است.
32ـ ۹۰% یخ دنیا در سرزمین های قطبی است.
33ـ متوسط وزن مردان در کره زمین بیش از وزن زنان است.
34ـ نیاز مردان به صحبت کردن در هر روز دوازده هزار واژه، و نیاز زنان ۲۳ هزار واژه است.
35ـ اگر تکثیر باکتری تا ۲۴ ساعت ادامه یابد ، توده ۲ تنی از یک باکتری بوجود می آید.
36ـ وسعت و عرض کهکشان راه شیری حدود ۷۰ هزار سال نوری است.
37ـ سرعت گردباد گاهی به۳۰۰ تا ۴۵۰ کیلومتر در ساعت می رسد.
38ـ عمیق ترین دریاچه جهان دریا چه بایکال در روسیه است که ۱۹۴۰ متر عمق دارد.
39ـ حدود ۷ هزار نوع برنج مختلف در دنیا وجود دارد.
40ـ یک میلیون کره به اندازه زمین در خورشید جای می گیرد.
41ـ ۱۳۰۰ کره زمین در سیاره مشتری جای می گیرد.
42ـ فنلاند از ۱۷۹ هزار و ۵۸۵ جزیره تشکیل شده است.
43ـ زنبورها از بوی عرق بدشان می‌آید و به کسی که به نوعی بدنش بو دهد یا عطر و ادکلن زده باشد حمله می‌کند.
44ـ‌ از بین رنگها رنگ سفید برای زنبور عسل آرامش دهنده و رنگ قهوه ای ناراحت کننده است.
45ـ انسان با خوردن ۲۰ نیش از زنبور عسل در آن واحد خواهد مرد.
46ـ بدن زنبور داران در برابر نیش زنبورها مقاوم می‌شود و اغلب می‌توانند بیش از صد عدد نیش زنبور عسل را تحمل کنند و احساس ناراحتی هم نکنند.
47ـ از آنجا که زنبور عسل بی نظمی را دوست ندارد،‌ اگر جلوی کندوی آنها بایستید و مانع رفت و آمد آنها شوید به شما حمله خواهند کرد.
48ـ نور خورشید فقط تا عمق ۴۰۰ متری آب دریا نفوذ می‌کند.
49ـ سختی آب مشابه سختی بتن است.
50ـ رعد و برقی به طول ۶/۱ کیلومتر دارای الکتریسیته کافی برای روشن کردن یک میلیون لامپ است.
51ـ‌ هنگام صحبت برای بیا ن هر کلمه ۷۲ ماهیچه به کار گرفته می‌شود.
52ـ لایه پوستی که آرنج را پوشانده است هر ۱۰ روز یکبار عوض می‌شود.
53ـ خون میگوها آبی رنگ است، عنکبوتها خونی روشن و شفاف دارند.
54ـ دانه نوعی درخت غول پیکر از خانواده کاج فقط ۰۰۵/۰ گرم وزن دارد.
55ـ ۸۵% گیاهان در اقیانوسها رشد میکنند.
56ـ تنها چیزی که در اسید حل نمی‌شود الماس است و فقط خیلی زیاد آن را از بین می‌برد.
57ـ زرافه تازه متولد شده ۲ متر قد دارد.
58ـ مغز فیزیکدان نابغه، آلبرت اینشتین ۱۵ درصد از حجم مغز انسان عادی بزرگتر بود.
59ـ مارها گوش ندارند و با زبان می‌شنوند، زیرا زبان آنها به امواج صوتی بسیار حساس است.
60ـ عمیق ترین جای اقیانوسهای جهان در اقیانوس آرامو عمق آن ۱۱ کیلومتر است.
61ـ اسب ماده ۳۰ دندان و اسب نر ۳۶ دندان دارد.
62ـ زمان بارداری فیل به دو سال است.
63ـ آمریکا ییها سالانه ۸۵ میلیون تن کاغذ مصرف می‌کنند.
64ـ نوعی ماهی وجود دارد که با کمک باله هایش به سطح می‌آید و ۵/۱ دقیقه در هوا پرواز میکند و به شکار طعمه خود میپردازد.
65ـ اختاپوس دارای بزرگترین چشمان است که گاهی به ۲۵ سانتیمتر یعنی اندازه یک توپ والیبال میرسد.
66ـ مار آناکوندا تنها نمونه افعی است که بچه می‌زاید.
67ـ‌ اولین زیر دریایی جهان در سال ۹۵۷ هجری شمسی طراحی شد.
68ـ پروانه با پا شیره گلها را می‌چشد نه با زبان.
69ـ تا قرن پنجم میلادی متوسط عمر مردم اروپا از ۳۰ سال فراتر نمی‌رفت.
70ـ خورشید روزانه معادل ۱۲۶ هزار میلیارد اسب بخارانرژی به زمین می‌فرستد.
71ـ نمک بسیار بالای دریای بحرالمیت از زیست هرگونه ماهی در این دریا جلوگیری می‌کند.
72ـ ۲۰ درصد آب شیرین جهان میان آمریکا و کانادا قرار دارد.
73ـ بهترین شکارچی در خشکی خرس قطبی است.
74ـ‌ خرس قطبی هنگامی که روی دو پا می‌ایستد حدود ۳ متر است.
75ـ در بین انواع خرس ، خرس پاندا بزرگترین جمجمه را دارد.
76ـ خرس با تمام سنگینی خود میتواند با سرعت ۵۰ کیلومتر در ساعت بدود.
77ـ حس بویایی خرس تقریبا ۱۰۰ برابرقوی تر از انسان است.
78ـ خرس نوزاد ۶۰۰ بار از مادر خود کوچکتر است.
79ـ خرس کوالا هر گز آب نمی‌نوشد و آب مورد نیاز خود را با خوردن برگ گیاهان تامین می‌کند.
80ـ کوههای آلپ در سال حدود یک سانتیمتر بلند میشوند.
81ـ بیماری قند اولین عامل کوری در مردم جهان است.
82ـ یکی از رودهای کامبوج ۶ ماه سال ازشمال به جنوب و۶ماه دیگر از جنوب به شمال جریان دارد.
83ـ اگر در یک سال هیچ یک از نسلهای یک جفت مگس نر وماده از بین نروند ، حجم مگسهای متولد شده با حجم کره زمین برابر میشود.
84ـ ظروف پلاستیکی تقریبا ۵۰ هزار سال در برابر تجزیه وفساد مقاومند.
85ـ در خط استوا ، دمای هوا در تمام فصول سال تقریبا یکسان است.
86ـ قاره کوچک استرالیا دارای بزرگترین منبع بوکسیت یا هیدروکسیدآلومینیوم در جهان است.
87ـ هر قفل شماره‌دار ممکن است یک میلیون رمز داشته باشد.
88ـ یک قطره آب دارای یک‌ صد میلیارد اتم است.
89ـ برج کج پیزا ۲۹۳ پله و برج ایفل ۱۷۹۲ پله دارد.
90ـ رشد کودک در بهار بیشتر است.
91ـ جعبه سیاه هواپیمای تجاری نارنجی است.
92ـ یک چهارم خاک روسیه در طول سال پوشیده از برف است.
93ـ حس بویایی مورچه با حس بویاییسگ برابری می‌کند.
94ـ چشم شتر برای محفوظ ماندن در برابر شنهای صحرا ۳ پلک دارد.
95ـ تپش قلب گربه ۲ برابر قلب انسان است. قلب گربه در یک دقیقه بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ بار می‌تپد.
96ـ گرده گل هرگز فاسد نمی شود و از محدود مواد طبیعی است که تا زمان نا محدودی باقی می ماند.
97ـ قدرت بینایی جغد ۸۲ برابر قدرت دید انسان است.
98ـ اگر همه یخهای قطب جنوب آب شود بر سطح آب اقیانوسها ۷۰ متر اضافه می شود و در این صورت یک چهارم خشکیها زیر آب میرود.
99ـ مار میتواند تا نیم ساعت بعد از قطع سرش نیش بزند.
100ـ همه سیاره های منظومه شمسی دور محور خود از غرب به شرق میچرخند به جز سیاره ناهید که از شرق به غرب میچرخد.
101ـ دانشمندان دریافته اند که مورچه همچون انسان صبح به هنگام بیدار شدن خمیازه میکشند.
102ـ در سال ۸۵۰ ه.ش. در شهر بازل سویس یک مرغ به سبب گذاردن تخم رنگی به طور رسمی به اعدام محکوم شد زیرا او را شیطانی می دانستند که به شکل مرغ درآمده است.
103ـ تجربه نشان داده است که مرغ با شنیدن موسیقی تخم بزرگتری میگذارد.
104ـ ویروس عامل آنفلوآنزا بیش از ۲۰۰ نوع دارد.
105ـ هیتلر از مکانهای بسته بسیار وحشت داشت.
106ـ انسان بالغ روزانه به هنگام کارهای سخت ممکن است تا ۱۵ لیتر عرق کنند.
107ـ وزن کوه یخی متوسط الحجم ۲۰ میلیون تن است.
108ـ بیشترین حرف مورد استفاده در انگلیسی E و کمترین آن Q است.A را کشف کردوآن را برای چشم مفید دانست.
109ـ مردم فیلیپین به بیش از هزار لهجه سخن میگویند.
110ـ زرافه همواره ایستاده وضع حمل می‌کند و نوزادش از فاصله ۱۸۰ سانتیمتری به زمین میافتد.
111ـ کره زمین سالانه شاهد بیش از ۵۰ هزار زمین لرزه است.
112ـ تا سه هزار سال پبش عمر متوسط مردم مصر ۳۰ سال بود.
113ـ قدرت سیب در تحریک دستگاه عصبی از کافئین بیشتر است.
114ـ پنگوئن تنها شناگری است که نمیتواند پرواز کند.
115ـ دندان انسان چندین برابر از صخره محکمتر و سخت تر است.
116ـ ادیسون ۱۰۹۷ اختراع داشته است.
117ـ در هر قطره آب ۳۳۰۰ میلیون اتم وجود دارد.
118ـ قلب فیل در هر دقیقه ۲۰۰ بار می‌تپد.
119ـ تنها موجودی که میتواند به پشت بخوابد انسان است.
120ـ ابوعلی سینادرحدود۲۳۸جلدکتاب نوشته است.
121ـ ارسطو۲۰۰۰سال پیش ویتامین
122ـ وزن جشم زرافه دو برابرمغزآن است.
123ـ کره مریخ با سرعت۲۴۰کیلومتردر ساعت به دور خورشید می گردد.
124ـ حروف ابجداز الفبای مردم فنیقیه اقتباس شده است.
125ـ نخستین تقویم شمسی که شناخته شدتقویم مصریان است.
126ـ کرمهای ابریشم در ۵۶ روز۸۶ هزار برابر وزن خود غذا می خورند.
127ـ نوعی قورباغه وجود دارد که می‌تواند چندین ماه یخ بزند ودوباره به زندگی طبیعی باز‌گردد.
128ـ پژوهشها ثابت کرده است که پشه بیشتر به سراغ کودکان وافراد بور میرود.
129ـ هر عنکبوت تار ویژه خود را دارد و هیچگاه دو تار عنکبوت به هم شبیه نیستند.
130ـ مجسمه آزادی نیویورک ۲۲۵ تن وزن دارد.
131ـ مردم اندونزی به ۳۶۵ زبان صحبت می‌کنند.
132ـ تعداد سلولهای بدن انسان ۱۰ برابر آدمهاست.
133ـ مینای دندان محکم ترین جسم بدن است.
134ـ ۶۴۰ ماهیچه در بدن وجود دارد.
135ـ ماهیچه ها پرقدرت ترین جسم بدن هستند.
136ـ آرواره ها فشاری به قدرت kg ۲۵۰ را بوجود می‌آورند.
137ـ نازکترین پوست بدن ، پوست پلک وکلفت‌ترین پوست بدن را کف پا دارد.
138ـ در یک ماه ۲۰ کیلو پوست از بین میرود .
139ـ رشد ناخن نصف رشد مو می‌باشد.
140ـ میانگین رشد ناخن دست ۴ برابر ناخن پا است.
141ـ خون بعضی سخت تنان آبی است.
142ـ خون به دلیل وجود آهن سرخ است.
143ـ بدن انسان روزی یک لیتر بزاق ولید میکند.
144ـ بدن ما ۵۰ هزار کیلومتر رشته عصبی دارد.
145ـ دو سوم اطلاعات مغز از بینایی است.
146ـ سرعت نور یک میلیون بار سریعتر از صوت است.
147ـ چشم ماهی مرکب بزرگترین چشم نسبت به جثه است.
148ـ به طور متوسط روزی ۱۷۰۰۰ بار پلک میزنیم.
149ـ از آنجا که آب رنگ قرمز را جذب می‌کند ، رنگ آب را سبز مایل به آبی میبینیم.
150ـ چشم سالم میتواند ۱۰ میلیون رنگ را ببیند.
151ـ خون به دلیل وجود آهن سرخ است.
152ـ بدن انسان روزی یک لیتر بزاق تولید میکند.
153ـ بدن ما ۵۰ هزار کیلومتر رشته عصبی دارد.
154ـ دو سوم اطلاعات مغز از بینایی است.
155ـ سرعت نور یک میلیون بار سریعتر از صوت است.
156ـ چشم ماهی مرکب بزرگترین چشم نسبت به جثه است.
157ـ به طور متوسط روزی ۱۷۰۰۰ بار پلک میزنیم.
158ـ از آنجا که آب رنگ قرمز را جذب می‌کند ، رنگ آب را سبز مایل به آبی میبینیم.
159ـ چشم سالم میتواند ۱۰ میلیون رنگ را ببیند.
160ـ ارتفاع ابر تا زمین در روز بیشتر از شب است .
161ـ مار کبری تنها ماری است که قادر است فیلی را از پا در آورد .
162ـ آب تا زمانی که حرکت دارد منجمد نمی‌شود.
163ـ خرگوش و طوطی تنها حیواناتی هستند که می‌توانند بدون برگشتن اشیاء پشت سر خود را ببینند .
164ـ قطب جنوب از طبقات یخ تشکیل شده است وتنها نقطة جهان است که درآن زمین خشکی وجود ندارد.
165ـ جنین در شکم مادر گاهی دچار سکسکه میشود .
166ـ کوچکترین استخوان بدن در داخل گوش قرار دارد .
167ـ کراوات از نام مردم کراوات گرفته شده است که برای اولین آن را بر گردن آویختند.
168ـ غورباقة قابیل با لیس زدن انسان ، او را دچار هذیان گویی میکند .
169ـ وطن اصلی اسفناج ایران است و ۱۵۰۰ سال پیش استفاده از آن در دنیا رایج شد .
170ـ مورچه تنها موجودی است که در مقایسه با بدنش بزرگترین مغز را دارد .
171ـ خودرو در سرعت ۴۰ تا ۵۵ کیلومتر در ساعت کمترین سوخت را مصرف میکند.
172ـ متخصصان تغذیه به این نتیجه رسیده اند که ‌ر‌و‌ز‌ه بهترین بهترین رژیم برای کاهش دائمی وزن است .
173ـ وزن جگر انسان حدود ۱/۳ کیلوگرم است وبزرگترین غده در بدن است .
174ـ خرس بالغ میتواند همچون اسب بدود.
175ـ زنبور عسل برای تولید ۴۰۰ گرم عسل که به دست ما میرسد دست کم ۸۰ هزاربار از کندو به صحرا میرود که اگر هر بار معادل یک کیلومتر مسافت طی کند برای به دست آوردن این مقدار عسل باید دو برابر محیط زمین را بپیماید .
176ـ قلب در هر دقیقه ۷/۴ لیتر خون در بدن پمپاژ میکند به این ترتیب در یک روز حدود ۷۶۰۰ لیتر خون در بدن پمپاژ میشود . اگر شخصی ۷۰ سال عمر کند قلب او در این مدت در حدود ۱۹۳ میلیون لیتر خون پمپاژ میکند وحدود ۵/۲ میلیارد بار میزند .
▪ 177یک سخن از امام حسن(ع) : دانش خود را به دیگران آموزش ده و دانش دیگران را بیاموز. هم علم خود را انفاق کرده ای وآنچه را نمیدانی آموخته ای.

 

 

منبع : کتاب دانستنیها

غریزه‏ی شهوت، یکی از نعمتهای الهی عطا شده به انسان است، تا:
نسل آدمی تداوم یابد،
و زندگی زناشوئی شکل گیرد،
و خانه و خانواده سامان یابد،
و بخشی از لذتهای حلال و سرگرمی‏های مفید انسان تحقق پیدا کند.
از این رو غریزه‏ی شهوت چونان دیگر غرائز مشترک میان انسان و دیگر حیوانات، باید کنترل و تعدیل شود، و در پرتو قوانین و مقررات الهی مانند، ازدواج دائم یا موقت، تک همسری یا تعدد زوجات، ارضاء شود، و جایگاه شایسته‏ی خود را بازیابد.
در اسلام هرگز با غریزه‏ی شهوت برخوردهای غیرمنطقیط نشده است که عده‏ای به ریاضت کشیدن تن در دهند و یا ترک لذت و ترک شهوت را تبلیغ کنند.
غریزه‏ی شهوت باید چونان غریزه‏ی علم‏خواهی، تشنگی و گرسنگی، یا دوست‏یابی، شناسائی و تعدیل گردد.


ضرورت کنترل شهوت

اما آنچه که برای نسل جوان خطرساز است، طغیان شهوت و روی آوردن به شیوه‏های غلط استفاده از آن است، اگر همه‏ی وجود جوان را تحریکات شهوانی پرسازد، و با مشاهده‏ی عکسهای مبتذل و فیلمهای مسموم، تحریک شود، و شهوت تعدیل نگرد ، نسل جوان به انواع آلودگی‏ها مبتلا شده و همه‏ی سرمایه‏های علم و عقل و ارزشهای انسانی خود را از دست می‏دهد و اصالت خانواده و سلامت نسل، ضربه‏پذیر می‏شود.
امام نسبت به کنترل شهوت رهنمود می‏دهد.
7- قال علی علیه‏السلام:
فرحم الله امرا نزع عن شهوته، و قمع هوی نفسه امام علی علیه‏السلام فرمود:
(خدا رحمت کند کسی را که شهوت خود را کنترل کند و هوسهای سرکش را در جان خود ریشه‏کن سازد) .

راه مقابله با شهوت حرام

پس از طرح اصل تعدیل و کنترل شهوت به یکی از راههای

مقابله اشاره می‏کند و آن آخرت طلبی و توجه به بهشت جاویدان است.
8- قال علی علیه‏السلام:
فمن اشتاق الی الجنه سلا عن الشهوات، و من اشفق من النار اجتنب المحرمات
امام علی علیه‏السلام فرمود:
(کسی که مشتاق بهشت است از شهوات ناروا فاصله می‏گیرد، و کسی که از آتش جهنم هراس دار از حرام الهی پرهیز می‏کند) .

نشانه سومی که در قلب انسان مومن ظاهر می شود این است که : ( علی ربهم یتوکلون )


وقتی ایمان انسان اضافه شد و خدا را این گونه شناخت که کلید همه کارها به دست او است،سر سلسله اسباب و علل به ید قدرت اوست،بر همه چیز احاصه دارد و همه چیز به اذن اوتاثیر می کند،اعتمادش فقط به خدا خواهد بود. ما معمولا حلقه های سلسله اسباب و مسببات را می بینیم، اما عامل اصلی را ، که سلسله جنبان است، نمی بینیم. او است که همه سلسله ها به دست او است و همه چیز به اراده او به حرکت در می آید. اگر این را درک کنیم، اعتمادمان به او بیش تر خواهد شد ، به هیچ چیز دیگری اعتنا نمی کند، خواه دیگران برای او ارزشی قائل بشوند یا نشوند. او سر و کارش با خدای جهان است.دیگران چه کاره اند که بر آنها اعتماد کند؟ (وعلی ربهم یتوکلون ) تقدیم جار و مجرور در این آیه ، دلالت بر حصر دارد، یعنی فقط بر خدا توکل می کنند.


پی نوشت -------------------------------------------------------


v منبع مطلب فوق درس اخلاق استاد فرزانه،حضرت آیت الله محمد تقی مصباح یزدی در جمع عده ای از طلاب و دانشجویان در سال 78 می باشد.

نشانه دیگر ایمان واقعی آن است که ساکن و جامد نیست، به اصطلاح ، پویا و متحرک است،رشد یابنده است. وقتی آیات الهی برای چنین کسی خوانده می شود، ایمان دارد ، بر ایمانش افزوده هم می شود.چنین کسی که مرتبه ای از ایمان را دارد، خدای متعال از لطف خودش ، برای هدایت او وسیله ای فرستاده و آن قرآن است.قرآن پیام الهی است برای هدایت بیشتر ما ، برای اینکه به او نزدیک تر شویم.اگر از کسی که او را دوست می دارید نامه ای دریافت کنید، به شوق می آیید و خوشحال می شوید، در حالی که پیش از آن حالتان طبیعی بود.قرآن نیزنامه خداست برای بندگانش . چه طور ممکن است کسی به خدا ایمان داشته باشد ، اما وقتی نامه خدا را برایش می خوانندتغییر حال پیدا نکند؟! اگر اینطور باشدعلامت ضعف ایمان است . قرآن می فرماید ایمانی زنده است که وقتی آیات قرآن تلاوت می شود ، انسان به آنها توجه پیدا کند و بر ایمانش افزوده شود.


پی نوشت -------------------------------------------------------


منبع مطلب فوق درس اخلاق استاد فرزانه،حضرت آیت الله محمد تقی مصباح یزدی در جمع عده ای از طلاب و دانشجویان در سال 78 می باشد.

اگر انسان واقعا کسی را دوست داشته باشد و اتفاقا به یاد او بیفتد یا کسی نامش را بیاورد،تغییر حالی در انسان پیدا می شود .به عنوان مثال ، وقتی اسم امام زمان (عج) را می شنود، احساس می کند به همان اندازه ای که نسبت به ایشان معرفت و علاقه دارد دلش تکان می خورد و تغییر حالی در او پیدا می شود.هر قدر انسان معرفت و محبتش بیش تر باشد، تغییر حال بیش تری در او ظاهر می شود.یکی از مصادیق مهم این قاعده، یاد خداست .


کسانی که خدا را به عنوان یک عظمت بینهایت می شناسند و این معرفت در دلشان وجود دارد، بسته به درجه معرفتشان، به هنگام یاد خدا حالشان تغییر می کند.این همان است که در آیات کریمه قرآن با تعبیراتی از قبیل خشیت، خوف، وَجَل و مانند اینها از آن یاد شده است.


آیه دوم سوره مبارکه انفال بر این امر صحه می گذارد که :( انما المومنون الذین اذا ذکر الله وجلت قلوبهم).اولین نشانه مومن واقعی آن است که وقتی یاد خدا می شود یا خودش به یاد خدا می افتد، دلش می لرزد.ما هم می توانیم خودمان را بیازماییم تا بدانیم که چقدر این نشانه در ما وجود دارد. (وجل) حالت لرزش و تکان است.اگر چنین حالتی نباشد، انسان چه بیاد خدا باشد ، چه نباشد برایش فرقی نمی کند.بنابراین نمی شود گفت ایمان واقعی به خدا دارد. پس اولین اثر ایمان این است که هنگام توجه به خدا تغییر حالی در درون انسان پیدا شود.


پی نوشت -------------------------------------------------------


منبع مطلب فوق درس اخلاق استاد فرزانه،حضرت آیت الله محمد تقی مصباح یزدی در جمع عده ای از طلاب و دانشجویان در سال 78 می باشد.

واژه ی «جوانی» اشاره به مرحله ای از زندگی انسانها دارد که در آن قوای جسمی و روحی بشر در بالا ترین درجه و استعداد خود قرار دارد و به عبارت دیگر،تمامی و استعداد درونی و بیرونی انسان در اوج شکوفائی و ثمر دهی است. به کسی که در چنین دوران از زندگی بسر می برد در فارسی «جوان» و در عربی «شاب» می گویند. آدمی با همه ی ابعاد وجودی و استعداد های جسمی، روحی ، و عاطفی و عقلی خود که علم و تمدن و تکنولوژی پیشرفته ی امروزی ، تنها نمودی از آن است،امکان تکمیل تدریجی این استعداد ها را در جوانی به دست می آورد.
روان شناسان در تقسیم بندی مراحل زندگی دوره ی پیش از زمان چهل سالگی را زمان جوانی دانسته اند. این هنگام از زندگی در دنیا و آخرت فرخنده و مبارک شمرده شده است. انسان در زندگی همواره آرزوی جوانی دارد و خدای متعال در وصف بهشتیان که در نعمت های بی پایان إلهی غرق هستند و از نتیجه ی عبودیت و بندگی خود بهره مند می شوند می فرماید:
«شباب لایهرمون»(1)
«بهشتیان جوان هستند و پیر نمی شوند.»
پیامبر گرامی اسلام امام دوم و امام سوم شیعیان را سرور جوانان بهشت نامیده است:
«انّ الحسن و الحسین سیدا الشباب أهل الجنة»
«همانا امام حسن و امام حسین (ع) سرور و آقای جوانان بهشت اند»

اهمیت جوانی در اسلام
دین مبین اسلام که داعیه ی انسان سازی و شکوفا گری همه ی ظرفیت ها و استعدا های بشری را دارد، جوانی را برترین و شایسته ترین مرحله ی زندگی می داند و بر نقش محوری آن در سازندگی انسان تأکید می کند. با نگاهی گذرا به احادیث امامان معصوم (ع) با حقیقت جوان و اهمیت دوره ی جوانی بیشتر آشنا خواهیم شد.
حدیث اول:
«شیئان لا یعرف فضلهما الا من فقدهما الشباب و العافیه»(2)
«دو چیز است که اهمیت آن ها جز با از دست دادن نشان شناخته
نمی شود: اول جوانی و دوم عافیت.»

قرآن مجید با توجه به زندگی مادی و جهان طبیعت خطاب به انسان می گوید:
«و لا تنس نصیبک من الدنیا»(3)
«و بهره ی خود را از این دنیا و جهان مادی فراموش نکن.»

امام علی در تفسیر این آیه می فرماید:
«لا تنس صحتک و قوتک و فراغک و شبابک و نشاطک أن تطلب
بها الآخرة»(4)
«تندرستی و نیرو و آسایش و جوانی و شادابی خود را فراموش نکن و با
این سرمایه های گرانبها آخرت خود را تأمین کن.»

حدیث دوم:

قال رسول الله:
«فضل الشاب العابد الذی یعبد فی صباه علی الشیخ الذی یعبد بعد ما کبرت
سنه کفضل المرسلین علی سائر الناس»(5)
«جوان پارسائی که از نوجوانی خدا را بندگی می کند برتر از پیری است
که در کهنسالی به عبادت می پردازد همچنان که پیامبران بر دیگر مردم
برتری دارند.»
بر اهل بصیرت روشن است که آن چه در باب اهمیت جوانی مطرح است، تنها سپری کردن روزگار نوزادی و نو جوانی و رسیدن به مرحله ای جدید که همه ی انسان ها به طور طبیعی در دوران عمر ، آن را پشت سر می گذارند ، نیست؛ بلکه منظور آن است که در این برهه از زمان که تمامی قوا و استعداد های آدمی به حد کمال خود می رسد، انسان در مسیر صحیح و در جهت کمال و کسب فضیلت و دانش حرکت کند و از این فرصت ارزشمند و تکرار ناشدنی بهره ی کافی ببرد چرا که در غیر این صورت اگر جوانی انسان در مسیر شهوات و نفسانیات باشد، ارزشی ندارد و چه بسا خذلان و خسران همیشگی را به دنبال داشته باشد.

شکل گیری شخصیت
انسان با تولد ، مراحل رشد خود را آغاز می کند. بعد حیوانی انسان که نگاه دارنده و اراده کننده ی حیات اوست، به صورت بالفعل در او موجود است، اما بعد انسانی او به طور بالقوه و به صورت بذر هایی نهفته در درون اوست و به مرور زمان باید شناسایی و شکوفا شود. در طول زمان و در ایام نوجوانی علاوه بر خواست های نفسانی، دریافت های عقلی او نیز رشد می کند تا آن که نوبت به ایام جوانی می رسد که هم اوج بروز استعداد های حیوانی است و هم آدمی مراحل کمال عقلی خود را طی می کند. به عبارت دیگر در دوران جوانی از یک سو هوا و هوس ها و غرایز حیوانی با انگیزه ای قوی ، انسان را به سوی خواسته های نفسانی می کشاند و از سوی دیگر قوه ی عاقله گرایش های روحی معنوی و فطری او را از هر گونه تخطی و تجاوز به حقوق دیگران باز می دارد. به عقیده ی روانشناسان با فرا رسیدن بلوغ ،از یک طرف خواهش های غریزی در وجود جوانان شکفته می شود و از طرف دیگر تمایلات روحانی و وجدان اخلاقی در ضمیرشان بیدار می گردد ، یعنی همانطور که نیروی غریزه، جوانان را به اعمال خواهش های نفسانی تحریک می کند، کشش های روحی ، آنان را به ارضای خواسته های معنوی وا می دارد. در این میان، به ناچار یکی را باید انتخاب کرد و شخصیت انسان بر اثر کثرت همین انتخاب ها و تداوم و اصرار بر آن شکل می گیرد. اگر در این گزینش ها (که جوان در ایام جوانی هر لحظه بر سر این دو راهی قرار دارد) و فرمان نفس و جنبه های حیوانی خود را بر گزینند، ساختار شخصیتی او بر پایه ی صفات حیوانی شکل می گیرد؛ زیرا:
«انّ النفس لامارة بالسوء.»
«هر آینه ی نفس ، شما را به بدی دعوت می کند .»
در حقیقت با پیروی مداوم از نفس، تنها صفات مادی و حیوانی انسان رشد می کند و در این حالت ، او حیوانی بیش نیست بلکه به تعبیر قرآن کریم تا آن جا به پیش می رود که از حیوان هم پست تر می شود.
« أولئک کالانعام بل هم اضلّ»(6)
«آنان همچون چهارپایان اند بلکه ایشان گمراه ترند»
اگر آدمی در این مقابله و رویارویی جنبه های عقلی و خواسته های انسانی و فطری خود را برگزیند و بر این گزینش و انتخاب اصرار ورزد ، جنبه های عقلی و عاطفی و روحی او شکوفا شده و صفات انسانی او به صورت ملکه و پایدار در می آید و بدینگونه شخصیت او پایه ریزی می شود. جمله ی نورانی امام علی (ع) دلالت بر همین واقعیت دارد:
«انّ القلب الحدث کالارض الخالیة ما ألقی فیها من شیء قبلته»(7)
«قلب جوان مانند زمین خالی است ؛ هر چه در آن بیفشانی ؛ آن را می پذیرد.»
آن حضرت در حدیثی دیگر ، مراحل تکمیل عقل طبیعی را به زمان جوانی نسبت می دهد.
«ینتهی عقله فی خمس و ثلاثین و ما کان بعد ذلک فبالتجارب»
«مرحله ی نهایی عقل انسان تا 35 سالگی است و بعد از آن تجربه است.»

همیشه جوان باشد!
انسان به صورت طبیعی دوست دارد که خصلت های جوانی برای او همیشگی باشد و یا در تلاش است که جوانی او هرچه بیبشتر دوام یابد؛ قوای جسمی و روحی او ضعیف نشود؛ پیری و سستی و اضطراب و افسردگی نداشته باشد؛ پژمرده نگردد و نشاط جوانی را حفظ کند. اما آیا می توان همیشه جوان ماند؟ و آیا ممکن است صفات جوانی را حفظ کرد؟ در پاسخ این سؤال باید گفت گرچه قوای جسمانی انسان سیر طبیعی خود را ادامه می دهد و با گذر ایام جوانی، سیر نزولی خود را آغاز می کند ، اما می توان نشاط و شادابی و جوانی را برای همیشه حفظ کرد به گونه ای که با پیر شدن و کاهش قوای جسمانی، قوای روحی انسان نه تنها دچار کمبود نمی شود بلکه رو به افزایش باشد ( زیرا روح و صفات روحی انسان در عین استفاده از عالم مادی، دارای سیر معنوی است و با عالم غیب ارتباط دارد و در صورت حفظ این ارتباط و سیر در عالم معنا می توان نشاط روحی را روز به روز افزایش داد ) و این مهم تنها در سایه ی پرستش و اطاعت و بندگی خداوند متعال امکان دارد زیرا شادابی و نشاط و آرامش ، خصلت های روحی انسان هستند و روح آدمی نأشت گرفته از روح پروردگار عالمیان است.
«و نفخت فیه من روحی»(8)
« و در او از روح خویش دمیدم.»
با حفظ این ارتباط معنوی بین خالق و مخلوق، می توان روح و روانی سالم داشت و تا هر زمان که این ارتباط ادامه یابد ، آن شادابی و نشاط برقرار خواهد بود. در تفسیر عیاشی از سلیمان بن جعفر همدانی روایت شده که امام صادق (ع) از او پرسیده است: ای سلیمان ! مقصود از (فتی) (جوان) کسیت؟ عرض کردم فدایت شوم : نزد ما جوان را فتی گویند. فرمود: مگر نمی دانی که اصحاب کهف همگی کامل مردانی بودندو با این وصف خدای ایشان را (جوان) نامیده است؟ ای سلیمان! فتی کسی است که به خدا ایمان بیاورد و پرهیزکار باشد.(9)
بخت جوان دارد آن که با تو قرین است
پیر نگردد که در بهشت برین است
در این روایت دیگری این چنین می خوانیم که جوانان عاقل در پیری هم جوان اند:
«إذا شاب العاقل شبّ عقله و إذا شاب الجاهل شبّ جهله»(10)
«خردمند وقتی پیر شود عقلش جوان می گردد و بی خرد چون پیر
شود نادانی را از سیر گیرد.»
چون عاقل شود پیر، گردد جوان
روا عقل و اندیشه ، ای نکته دان !
چو جاهل شود پیر ، افتد زکار
جوان گرددش جهل ، ای هوشیار !

پی نوشت ها:

(1). کافی، ج2، ص598
(2). بحارالانوار، ج44،ص245.
(3). غررالحکم ، ص 324
(4). سورۀ قصص، آیه ی 77.
(5). وسائل الشیعه ، ج1، ص 89.
(6). نهج الفاصاحه، حدیث شمارۀ 2050
(7). سورۀ اعراف ، آیه ی 179.
(8). تحف العقول، ص68.
(9). سوره ی حجر، آیه ی 29.
(10). ترجمه ی تفسیر المیزان، ج 13، ص393