تبیان، دستیار زندگی

علی اصغر(محسن) گلکار

ساعت ٢:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٦/٢٢

من پر از شعرم و از قافیه ها بیزارم مانده ام چندم هجریست که خون می بارم قبله حاجت من چشم حسین است آری و لبم تشنه بین الحرمین است آری پیله بستیم و فقط فکر رهایی هستیم و فقط منتظر اینکه بیایی هستیم تا که مشکی به تنم رنگ محرم باشد شب شعر و غزل و غصه فراهم باشد مثل سیب از سر انگشت خدا افتادیم سهممان بوده که با جاذبه ما افتادیم جاده از هر طرفش داشت کبوتر می شد لحظه در لحظه ضریبانه میسر می شد آسمان حس مرا مثل سفر جاری کرد درد و دل آمد و جای قلمم زاری کرد ربنا قلب من و برکه ائی از ماهی ها با شما،ماهی دریا شده ها،راهی ها همه از سیب دو دستان خدا سرشاریم سهممان بوده که با جاذبه ما سر شاریم مطمئنم که اگر فاصله ها کم می شد تاب سر رفته ی بی حوصله ها کم می شد بال و پر دادی و گفتی که بیا می آیم داشت از خستگی چلچله ها کم می شد جاده ای کاش دلش را به کبوتر می داد یا که با حل شدن مسئله ها کم می شد و زمین تکه ائی از درد خودش را خندید پر شدیم از تو و از مرحله ها کم می شد آخرین بغض من و مرغ مهاجر ها با ـگرد و خاک از بدن قافله ها کم می شد کم شدیم از خودمان پیش ضریحت ،ای کاش گله ها یا گله ها یا گله ها کم می شد

سودابة مُهیجی

ساعت ٥:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٦/٤

دعا کنید که من ناپدیدتر بشوم که در حضور خدا روسپیدتر بشوم بُریده‌های من آن‌سوی عشق گُم شده‌اند خدا کند که از این هم شهیدتر بشوم که ذره‌های مرا باد با خودش ببرد که بی‌نهایت باشم، مدیدتر بشوم به جست‌وجوی من و پاره‌های من نروید برای گُمشدة تن، پی کفن نروید به مادرم بنویسید جای من خوب است که بی‌نشانه شدن، در همین وطن خوب است در این حدود، من پاره‌پاره خوشبختم در آستان خدا، بی‌کفن شدن خوب است همیشه مهدی موعود در کنار من است و دست‌های اباالفضل سایه‌سار من است خدا قبول کند اینکه تشنه جان دادم و کربلای جدیدی نشان‌تان دادم به جست‌وجوی من و پاره‌های من نروید برای گمشدة تن، پی کفن نروید میان غُربت تابوت‌ها نخواهیدم به زیر سنگ مزار ـ ای خدا! ـ نخواهیدم منم و خار بیابان که سنگ قبر من است دعای حضرت زهرا، مزید صبر من است خدا که خواست ز دنیا بعیدتر بشوم که زیر بارش سُرب و اسید، تر بشوم خودش به فکر من و تکه‌های روح من است دعا کنید از این هم، شهیدتر بشوم

علی اصغر(محسن) گلکار

ساعت ٢:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٦/٢٢

من پر از شعرم و از قافیه ها بیزارم مانده ام چندم هجریست که خون می بارم قبله حاجت من چشم حسین است آری و لبم تشنه بین الحرمین است آری پیله بستیم و فقط فکر رهایی هستیم و فقط منتظر اینکه بیایی هستیم تا که مشکی به تنم رنگ محرم باشد شب شعر و غزل و غصه فراهم باشد مثل سیب از سر انگشت خدا افتادیم سهممان بوده که با جاذبه ما افتادیم جاده از هر طرفش داشت کبوتر می شد لحظه در لحظه ضریبانه میسر می شد آسمان حس مرا مثل سفر جاری کرد درد و دل آمد و جای قلمم زاری کرد ربنا قلب من و برکه ائی از ماهی ها با شما،ماهی دریا شده ها،راهی ها همه از سیب دو دستان خدا سرشاریم سهممان بوده که با جاذبه ما سر شاریم مطمئنم که اگر فاصله ها کم می شد تاب سر رفته ی بی حوصله ها کم می شد بال و پر دادی و گفتی که بیا می آیم داشت از خستگی چلچله ها کم می شد جاده ای کاش دلش را به کبوتر می داد یا که با حل شدن مسئله ها کم می شد و زمین تکه ائی از درد خودش را خندید پر شدیم از تو و از مرحله ها کم می شد آخرین بغض من و مرغ مهاجر ها با ـگرد و خاک از بدن قافله ها کم می شد کم شدیم از خودمان پیش ضریحت ،ای کاش گله ها یا گله ها یا گله ها کم می شد

این ستاره چه به پیراهن شب می آمد

      مشک آبی که از آن روز همین جا مانده
    آسمانی است که بر روی زمین جا مانده
    عکسِ این فاجعه در قاب چه باید بکند
    مشک بسته است، بگو آب چه باید بکند
    پاره ای از تنت افتاده در این دشت هنوز
    امّ ایمن پی تعبیرِ تو می گشت هنوز
    این دل از خون تو برداشته آب و گل خون
    جای آن است که خون موج زند در دل خون
    این تن غرقه به خون نور دو عین است مگر؟
    این که خوابیده در این دشت حسین است مگر؟
    دست آب از لب دریایی او کوتاه است
    اقیانوس که در دست عبیدالله است
    از نوک خنجر شک، نور یقین می ریزد
    خون خورشید که بر روی زمین می ریزد
    عرق شرم به پیشانی صحرا مُهر است
    بعد از این چشمِ رسول آینه آن ظهر است
    کاش از دفترش این فاجعه را بردارند
    از دو چشم تَرش این فاجعه را بردارند
    تلخ بود این که همین تلخ ترین باور را
    پیر می کرد همین غصه پیام آور را
این که بیننده آن واقعه بد باشد
    این که آشفته آن موی مجعّد باشد
    بوی هفتاد و دو تا داوطلب می آمد
    این ستاره چه به پیراهن شب می آمد
    دیده بودند دو چشمت همه را غرقه به خون
    تا که دیدی پسر فاطمه را غرقه به خون
    رود بی رحم زمان سمت جنون جاری شد
    ظهر بود از گلوی علقمه خون جاری شد
    داشت یک شاخه گُل را کسی از ته می زد
    داشت از تشنگی اش علقمه له له می زد
    آه! لب تشنگی ماه به خون تر می شد
    آب از دوری لب های تو پرپر می شد
    ناله نیزه در این لحظه به گوش آمده بود
    خون خورشید از این صحنه به جوش آمده بود
    سعی می کرد زمین جانب شط بگریزد
    نیزه می خواست که از واقعیت بگریزد
    ابرها ضجّه زنان دور سرت چرخیدند
    روح هفتاد و دو تن دور و برت چرخیدند
    خونت آن بادیه را یکسره رنگین می کرد
    دشت را از می رنگین تو غمگین می کرد
    لاجرم ثانیه ها بی تو دوام آوردند
    ماه را با کمک نیزه با شام آوردند

سخنرانی آیت الله وحید خراسانی ، فاطمیه 1387

 

مراسم سخنرانی حضرت آیت الله وحید خراسانی پیرامون تعظیم شعائر فاطمی كه در فاطمیه سال 1387 در جلسه درس خارج در مسجد اعظم قم برگزار شده را میتوانید به صورت تصویری و صوتی از ادامه مطلب دریافت كنید . ( دریافت این مراسم به همه كاربران عزیز پیشنهاد میشود ) توضیحات : شما عزیزان میتوانید این مراسم را در قالب 4 قطعه و یا اینكه كل مراسم را در قالب یك فایل دریافت كنید .( گوشه ای از سخنان ایشان در این مراسم : صاحب عصر ، ولی وقت ، امام زمان ، از شما انتظار دارد كه برای آن بازوی ورم كرده ، آن پهلوی شكسته ، آن قبر مخفی ، آن جنازه نیمه شب دفن شده ، آن چه در قدرت دارید كار كنید . ) توضیحات فایلهای صوتی ---» فرمت : wma ، قسمت اول سخنرانی قسمت دوم سخنرانی

 هویت؛ دغدغه امروز نسل جوان ایران

لاریجانی در صحن علنی مجلس: دقت عمل مجلس برای فراهم نمودن دولت مقتدر است رئیس مجلس با بیان اینكه بررسی وزاری پیشنهادی با همگرایی قوا و روحیه اخوت بین آنها كه زیبنده حكومت نیك می‌باشد جلوه خاص خواهد یافت، تصریح كرد: دولت قطعا توجه دارد، دقت عمل مجلس برای فراهم نمودن دولت مقتدر و متعهد است كه توان به سامان رساندن امورات مردم را در شرایط فعلی داشته باشند و این حلقه مكمل گام نخست معرفی دولت توسط رئیس‌جمهور می‌باشد.

 جوانان و مسجد

جوانان، کانون شور و هیجان و سرمایه آینده یک ملت هستند که در برنامه ریزی‌ها و سیاست‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به توجه ویژه‌ای نیاز دارند. نیم نگاهی به شرایط زیستی ـ غریزی، ذهنی، روانی، عاطفی، اخلاقی و دگرگونی‌های دوران جوانی، ضروت در پیش گرفتن شیوه صحیح برخورد با جوانان را یادآور می‌شود.

هدایت و تربیت صحیح جوانان و به کارگیری نیروها و استعدادهای آنان در پیش رفت آینده کشور بسیار مؤثر است. با توجه به تلاش‌های دشمن برای فاصله گرفتن جوانان از هویت فرهنگی و مذهبی، بررسی راه‌های گسترش و موانع دین داری و دین باوری در بین جوانان اهمیت ویژه‌ای دارد. مسجد به عنوان پایگاهی دینی است که حضور جوانان در آن، بنیاد دینی جامعه را تقویت می‌کند. در این بخش‌ با بررسی موانع حضور جوانان در مسجد، راه‌های جذب جوانان را بررسی می‌کنیم

موانع حضور جوانان در مسجد
۱ـ بحران هویت دینی
۲ـ تهاجم فرهنگی
۳ـ روحیات و خواسته‌های جوان و مسجد
۴ـ ناهنجاری‌ها
۵ـ دین گریزی
راه‌های جذب جوانان
۱-امام جماعت
۲ـ خانواده و دوستان
۳ـ امکانات و فعالیت‌های مسجد
امکانات
فعالیت‌ها
سفرهای زیارتی و سیاحتی
الف) مکان و محل اردو
ب) زمان اردو
ج) مسائل حاشیه‌ای
مجله محلی
کلاس‌های آموزشی
۴ـ بها دادن به جوانان
عضویت در هیئت امنا
نظر خواهی
واگذار کردن فعالیت‌های مسجد به جوانان
۵ـ تبلیغات دینی
۶ـ حضور شخصیت‌های موجه و محبوب جوانان در مسجد
۷ـ نظافت و تزیین مسجد
۸ـ برخوردها
۹ـ بیان مباحث مورد نیاز جوانان در مسجد
۱۰ـ تشویق

موانع حضور جوانان در مسجد

با توجه به ویژگی‌های شخصیتی جوانان و حساسیت و تأثیر رفتار آنان در آینده انقلاب، در این بخش موانع حضور جوانان در مسجد را بررسی می‌‌کنیم. البته موانع رونق و شکوفایی مسجد در حاضر نشدن جوانان در این مکان، مؤثر است.

۱ـ بحران هویت دینی[۱]

بحران هویت از سال‌های نوجوانی آغاز می‌شود و بخشی از سال‌های آغازین جوانی را نیز در بر می‌گیرد. نوجوان در صدد است تا به گونه‌ای روشن بداند که او کیست؟ نقشی که باید در جامعه ایفا کند چیست؟ آیا او کودک است یا یک بزرگسال؟ آیا او توانایی آن را دارد که روزی در جایگاه یک همسر، پدر یا مادر قرار گیرد؟ آیا او با وجود نژاد، مذهب یا زمینه‌های ملی که او را از نظر مردم کم ارزش جلوه می‌دهد، احساس اعتماد به نفس دارد؟[۲]

بحران هویت، واژه‌ای است که برای توصیف ناتوانی نوجوان در پذیرش نقشی که جامعه از او انتظار دارد به کار می‌رود[۳] و سبب مشغولیت بی هدف، هیجان‌های جانشین و ایجاد شخصیت منفعل در جوان می‌شود.[۴]

افراد شخصیت‌های گوناگونی دارند که هویت دینی، یکی از آنهاست. هر انسانی به هویت دینی نیاز دارد؛ چون گرایش به پرستش از نیازهای فطری اوست. به این معنا که فرد، مستقل از هرگونه یادگیری، در درونش تمایل به عبادت و بندگی خدا را احساس می‌کند. تجلی چنین احساس و تمایلی در رفتار دینی ‌آشکار می‌شود.[۵] هویت دینی، رابطه میان آدمی و دین را تبیین می‌کند که پیامد تدوین آن، احساس تعهد در قبال ارزش‌ها و باورهای آن مکتب است. برخی از صاحب نظران، تعهد را به عنوان سنگ بنای هویت دینی تلقی می‌کنند.[۶]

با توجه به آنچه هویت دینی در اختیار نسل جوان قرار می‌دهد،[۷]اختلال و آشفتگی در آن سبب ضعف دین داری در میان جوانان می‌گردد؛ زیرا تعهد و مسؤولیت پذیری فرد را در قبال گزاره‌های دینی کاهش می‌دهد و این گونه ضمانت اجرایی احکام دینی کاهش می‌یابد.

اختلال در هویت دینی، سبب می‌شود فرد نه بتواند ارزش‌های دینی گذشته خود را ارزیابی کند و نه صاحب ارزش‌هایی شود که به کمک آنها بتواند آزادانه برای آینده طرح ریزی کند.[۸] با درهم ریختگی نظام ارزشی فرد، از دیدگاه جوان امر مثبت و خوبی در مفاهیم دینی وجود ندارد تا انگیزه‌ای برای گرایش به آن داشته باشد. بنابراین، دچار بی تفاوتی و بی مسئولیتی می‌گردد.

تخریب نظام ارزشی دینی سبب می‌شود بسیاری از افرادی که دچار بحران هویت دینی هستند، در پی هویت منفی باشند و هویتی بر خلاف آن چه اولیای دین در نظر گرفته‌اند برگزینند. بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی و ناسازگارانه نوجوانان را می‌توان از این دیدگاه توضیح داد. مسئولیت گریزی، دلزدگی و بی تفاوتی، هر کدام از آثار نبود هویت هستند[۹] که در عرصه دینی و در قالب‌های بی توجهی به فرمان‌های الهی، بی علاقگی نسبت به ارزش‌ها، گزاره‌ها، اماکن، مراسم و نمادهای دینی بروز می‌کند.

با بیان این مطالب، مشخص شد که بحران هویت دینی، سبب تضعیف باورهای دینی، اختلال نظام ارزشی مذهبی و بی توجهی به احکام دینی می‌شود.

مسجد از مهم‌ ترین مفاهیم و موضوعات دینی است که بحران هویت دینی جوان، سبب پایین آمدن اعتقاد به آن و ضعف گرایش به حضور در جمع نمازگزاران می‌شود.

۲ـ تهاجم فرهنگی

فرهنگ ملی ایران با ارزش‌‌های مذهبی گره خورده است؛ به گونه‌ای که مذهب، جزو جدایی ناپذیر هویت مردم ایران است. دشمنان انقلاب و اسلام برای دست یابی به اهداف خود، تهاجمی گسترده را به فرهنگ و هویت ما برنامه ریزی و پشتیبانی می‌کنند. از آن جا که جوانان مهم ترین قشر اثرگذار در شکوفایی آینده نظام هستند، در تهاجم فرهنگی بیشتر از دیگر گروه‌ها مورد تهاجم قرار می‌گیرند. دشمن در این مسیر می‌کوشد جوانان را از فرهنگ غنی و کهن خود بیگانه سازد و ارزش‌های دینی را نزد آنان بی ارزش جلوه دهد.

در تهاجم فرهنگی پایگاه‌های دینی همچون مسجدها مورد حمله قرار می‌گیرند. دشمن به این شیوه می‌کوشد فرهنگ ضد ارزشی غرب را در میان جوانان گسترش دهد و آنان را نسبت به مفاهیم و احکام دینی بی عقیده کند. تربیت دست آموزه‌ها، فساد اخلاقی، قرار دادن جای گزینی برای امور عبادی که با روحیات و غرایز جوانی نیز تناسب دارد، همچون نوار و سی‌دی‌های مبتذل و برنامه‌های ماهواره‌ای، ترویج الگوهای غربی، تضعیف باورهای دینی، تخریب و ترور شخصیت‌های خودی، دور کردن مردم از هویت ملی ـ اسلامی و ترویج فرقه‌های ساختگی.

مسجد پایگاهی است که در راه مبارزه با تهاجم فرهنگی بسیار مؤثر است.[۱۰] بنابراین، در صورتی که در این جدال نابرابر فرهنگی، مسجد جوانان را جذب کند، قدم بلندی در راه مبارزه با تهاجم فرهنگی برداشته شده است.

۳ـ روحیات و خواسته‌های جوان[۱۱] و مسجد

جوانان، روحیات و خواسته‌هایی دارند که از ویژگی‌های دوران جوانی است و مسجد می‌تواند با برنامه‌های گوناگون و پرشور و هیجان انگیز، جوانان را به سوی فطرت پاکشان بکشاند. به همین دلیل، جوانان در برخی مراسم دینی که شور و هیجان بیشتری دارد حضور چشم گیری دارند. مراسم سینه زنی، زنجیر زنی و دسته‌های عزاداری، این ویژگی‌ها را دارند بنابراین، حضور جوانان در آن مراسم بیشتر به چشم می‌خورد.

البته این به معنای اختلاف ذاتی مسجد با همه روحیات و خواسته‌های جوان نیست، بلکه به این معناست که جوان به جهت روح بی آلایشش، گرایش به عبادت و ارضای قوه پرستش دارد و از سوی دیگر به جهت انرژی و پتانسیل جسمی فراوان خواهان تحرک و جنب و جوش است که باید از این ناحیه نیز سیراب شود. بنابراین، وجود برنامه‌های کسل کننده که حس کنجکاوی و تنوع خواهی جوان را سیراب نکند، می‌تواند به دوری وی از مسجد بینجامد.

۴ـ ناهنجاری‌ها[۱۲]

جوانان، روحیات و دنیای شگفت آوری دارند که از کنار هم قرار گرفتن قدرت جسمی و قدرت احساسی به دست می‌ِآید و به سمت عقلانی شدن پیش می‌رود. به همین دلیل، جوانان معمولا با محیط اطراف و بزرگ‌ ترها، مشکلات رفتاری، عقیده‌ای و سلیقگی دارند. این اختلاف گاهی سطحی و زودگذر است که در شخصیت و رفتار جوان تأثیر زیادی ندارد، ولی گاهی این اختلاف‌ها به ناهنجاری‌ها و ناسازگاری‌ جوان می‌انجامد و به این ترتیب امنیت روحی و روانی لازم برای دین داری از بین می‌رود.

در این میان، مسجد نیز به عنوان یکی از مهم ترین گزاره‌های دینی در نظام رفتاری جوان، جایگاه چندانی به دست نخواهد آورد. عوامل ظهور ناهنجاری‌‌ها در نوجوانان و جوانان چنین است: درک نکردن روحیه جوان، الگوی نامناسب، تضاد در روش تربیتی، فاصله طبقاتی، کم توجهی خانواده‌ها، ناکارآمدی کانون‌های دینی، استفاده ابزاری از دین، کم توجهی به مشکلات، تساهل و تسامح.

۵ـ دین گریزی[۱۳]

دین گریزی گروهی از جوانان به ویژه دسته‌ای که پرورش یافته دوران انقلاب هستند، از مسائل مهم اجتماعی و فرهنگی کشور است که باید مسئولان آموزش و پرورش، رسانه‌ها، خانواده‌ها و عالمان دینی، درباره آن چاره اندیشی کنند. دین گریزی فقط به سبب تهاجم فرهنگی یا هوا و هوس جوانان نیست، بلکه علت‌های گوناگونی دارد و تا زمانی که همه آنها به صورت واقع بینانه و عمیق بررسی نگردد، نسل آینده انقلاب با خطر جدی رو به رو است. مسجد نیز به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای دینی، در بحران دین گریزی به گونه‌ای جدی در خطر است.

برخی از عوامل دین گریزی جوانان چنین است: بیان نامعقول از برخی مفاهیم دینی، عملی نشدن عدالت اجتماعی در سطح جامعه با وجود شعارهای فراوان، توجه نکردن به نیازهای اساسی نسل جوان همچون ازدواج، کار و مسکن، استفاده ابزاری از دین به دست برخی سیاست بازان برای رسیدن به هدف‌های شخصی و گروهی، نبود برنامه ریزی درست فرهنگی برای نسل جوان و تهاجم برنامه ریزی شده فرهنگی دشمنان داخلی و خارجی برای انحراف نسل جوان.

برای بر طرف شدن این عوامل باید گروه‌ها و سازمانهای گوناگون اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، طرحی اصولی و همه سویه را برنامه ریزی کنند تا مهم‌ ترین قشر اثرگذار جامعه در آینده انقلاب، از دین گریزان نشوند. در این صورت، یکی از مهم ترین موانع حضور جوان در مسجد حذف خواهد شد.

راه‌های جذب جوانان
علاوه بر مواردی که در بحث عوامل رونق و شکوفایی مسجدها مطرح شده، عوامل دیگری نیز در جذب جوانان به مسجد مؤثر است. این عوامل را بررسی می‌کنیم:

۱-امام جماعت

امام جماعت، مهم ترین عضو مدیریتی مسجد است که می‌تواند با برنامه‌ ریزی و عملکرد درست، زمینه مناسبی را برای پیش برد عوامل حضور مردم در مسجد، فراهم کند. درباره حضور جوانان در مسجد نیز عملکرد امام جماعت، شخصیت امام جماعت و چگونگی برخورد او با جوانان، در ایجاد و چگونگی نگرش جوانان نسبت به دین و مسجد بسیار مؤثر است.

روابط و احترام میان امام جماعت و جوانان، نباید در چارچوبی خشک و رسمی باقی بماند. و باید به روابط عاطفی بیانجامد؛ یعنی امام جماعت به عنوان یکی از دوستان جوانان به شمار ‌رود. امام جماعت برای اینکه سطح روابطش را با جوانان به این حد برساند باید به مسائل گوناگونی توجه داشته باشد و همواره جوانان را همراهی کند. او می‌تواند در مشکلات، آنان را یاری کند، موفقیت‌هایشان را به آنان تبریک بگوید، از ناراحتی و غم‌‌هایشان ابراز تأسف کند، هدایای کوچکی همچون عطر، تسبیح و انگشتر به عنوان یادگاری به آنان تقدیم کند، در صورت امکان، روز تولدشان را به آنان تبریک بگوید و کارهای دیگر که با توجه به شرایط امام جماعت و فرهنگ و روحیات اهالی محل در برقراری و ایجاد ارتباط دوستانه و محبت آمیز مؤثر است.

بهتر است ارتباط امام جماعت و جوانان به روابط حضوری محدود نشود. برقراری ارتباط کتبی نیز میان جوانان و امام جماعت بسیار مفید است. در این صورت، جوانان از اینکه امام جماعت به آنان احترام می‌گذارد و به شکل خصوصی، مطلبی را برای آنان بیان کرده، احساس شخصیت می‌کنند، به امام جماعت نزدیک شده و مطالبی را که نمی‌توانند بیان کنند کتبی با امام جماعت در میان می‌گذارند.

البته امام جماعت پیش از اینکه درباره جلب جوانان به مسجد و برقراری ارتباط با وی اقدام نماید، به باید طور کامل از نیازها و روحیات، ارزش‌ها، خواسته‌ها، سلیقه‌ها، توان‌ مندی‌ها و آسیب‌هایی که جوان را تهدید میکند و راه‌های رویارویی با آن آگاه باشد. در این صورت می‌تواند فعالیت‌ها و برخوردهای خود را با جوانان به شکلی تنظیم کند که علاوه بر رفع نیازهایشان، آنان را به مسجد بکشاند. در غیر این صورت، امید زیادی برای موفقیت امام جماعت در جذب جوانان به مسجد وجود ندارد.

شناخت موانع برقراری ارتباط عمیق و پایدار میان جوانان و امام جماعت، یکی از مهم ترین کارهایی است که امام جماعت باید برای رسیدن به این اهداف انجام دهد؛ چون آگاهی از این موانع، برای انتخاب راه کارهای درست در جهت رفع موانع لازم است.

۲ـ خانواده و دوستان

خانواده و دوستان از مهم ترین عوامل تشکیل دهنده شخصیت افراد هستند که در شکل گیری اندیشه تربیتی، سیاسی، تحصیلی و دینی فرد مؤثر خواهند بود. اگر اعضای خانواده به ویژه پدر و مادر خود به مسجد بروند یا به رفت و آمد فرزندشان به مسجد توجه کنند یا اینکه فضای خانه به طور کلی با آموزش‌ها و مفاهیم دینی آشنا باشد، می‌توان انتظار داشت جوانان با مسجد، میانه خوبی داشته باشد.

در خارج از خانواده دوستان بر ارزش‌ها و بینش‌های جوان تأثیر زیادی دارند. از آنجایی که روابط دوستانه جوانان، قوی تر و مؤثرتر از دیگر رده‌های سنی است، اهمیت گروه دوستان بیشتر می‌شود.

خانواده‌ها باید به گونه‌ای غیر مستقیم بر دوستان و دوست یابی فرزند خود نظارت کنند و ملاک‌های دوست خوب و اهمیت دوست و دوستی را برای جوانان بازگو کنند تا فرزندشان به وسیله دوستان مؤمن و مسجدی به آموزه‌های دینی از جمله مسجد علاقه‌ مند شوند.

۳ـ امکانات و فعالیت‌های مسجد

در بحث بررسی نقاط ضعف و قوت مسجدها، به اهمیت گستردگی فعالیت‌های مسجد و امکانات آن اشاره شد. با توجه به ابزارها و شیوه‌های نوین فرهنگی، امروزه مسجدها بدون امکانات و فعالیت‌های گوناگون و حساب شده نمی‌توانند با دیگر مراکز و ابزار به ظاهر فرهنگی رقابت کنند.

امکانات

با توجه به روحیات و فضای فرهنگی جامعه، مسجد برای جذب جوانان، باید دست کم در دو زمینه فعالیت داشته باشد: امکانات فرهنگی و امکانات ورزشی.

اگر از سوی مسجد در محل، مکانی برای ورزش جوانان در نظر گرفته شود یا با
برنامه ریزی و هماهنگی هیئت امنا، جوانان مسجد بتوانند از امکانات ورزشی در سطح شهر با تخفیف ویژه استفاده کنند، بسیار مناسب است.

کانون فرهنگی، روزنامه‌ها، مجله‌ها، کامپیوتر، کتاب‌خانه، نوارخانه، بانک سی دی و ویدئو کلوپ از امکانات فرهنگی مسجد است که با مدیریت صحیح، میتواند برای مسجد درآمدزا نیز باشد و به گسترش امکانات فرهنگی کمک کند.

فعالیت‌ها
مسجد برای جذب جوانان، باید فعالیت‌های گوناگونی انجام دهد تا هر گروه از جوانان را با یک شیوه به سوی خود بکشاند.

برگزاری مسابقه‌ها
برگزاری مسابقه‌ها یکی از فعالیت‌های پردامنه و کم هزینه مسجد است که در صورت مدیریت صحیح، در آمدزا نیز خواهد بود. جوانان روحیات گوناگونی دارند. برخی به ورزش، برخی به هنر و برخی به نویسندگی علاقه مند هستند. برای مثال، در ماه مبارک رمضان پس از نماز جماعت و سخنرانی، هر شب مسابقه‌های ورزشی برگزار شود. این نوع مسابقه‌ها با روحیه بیشتر جوانان سازگار است. برگزاری مسابقه‌های قرآن، خطاطی، نقاشی، نویسندگی، خاطره نویسی، عکاسی و طراحی، در موضوعی متناسب با مناسبت‌های مذهبی در رده‌های سنی گوناگون، فعالیتی مؤثر و مفید است. برخی از این مسابقه‌ها را می‌توان در سطح کل شهر و یا حتی کل کشور برگزار کرد. حضور امام جماعت در هنگام برگزاری مسابقه‌ها یا اعلام نتایج در ایجاد و گسترش ارتباط او با جوانان مؤثر است.

هم چنین مسابقه‌های حضوری به صورت پرسش و پاسخ در مسجد، هنگام مراسمی که در مناسبت‌های مذهبی برگزار می‌شود، همراه با اهدای جوایز قابل توجه است.

سفرهای زیارتی و سیاحتی

جوانان، روحیه پر شور و با نشاطی دارند که در راه هدایت آنان باید از این روحیه استفاده کرد. مسافرت ابزار مناسبی در این راستا به شمار می‌رود. مسافرت علاوه بر اینکه سبب شادابی روح و روان می‌شود، ابزار فرهنگی و تبلیغاتی مناسبی است که اگر مسئولان اردو به آن توجه کنند، بسیار مفید خواهد بود. اردو و مسافرت‌های دسته جمعی جوانان از سوی مسجد که با حضور امام جماعت، برخی از اعضای هیئت امنا و جوانان متعهد مسجدی

و دیگر جوانان مسجد برگزار می‌شود از چند سو قابل توجه است:

الف) مکان و محل اردو
مسئولان اردو باید مکانی را انتخاب کنند که فقط تفریحی یا زیارتی نباشد، بلکه باید به هر دو جنبه توجه شود، برای مثال مشهد مقدس و مناطق جنگی جنوب هم جنبه زیارتی و هم جنبه سیاحتی دارد.

ب) زمان اردو

زمان برگزاری اردو و مدت آن نیز در جهت دهی به محتوا و بار معرفتی و شناختی آن مؤثر است. برای مثال برگزاری اردو در روز عرفه در مناطق جنوب، برای برگزاری دعای عرفه مفید است؛ به گونه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای که اردو دو روز پیش از روز عرفه و یک روز پس از آن به پایان می‌‌رسد؛ یعنی اردو فقط به جنبه مذهبی توجه نداشته باشد، بلکه مسائل تفریحی نیز رعایت شود.

هم چنین اردویی برای زیارت مسجد مقدس جمکران و برگزاری دعای توسل در شب‌های چهار‌شنبه مؤثر است. در صورت موافقت جوانان، مسافرت برای دیدار با علما و عرفا نیز پیشنهاد می‌شود.

ج) مسائل حاشیه‌ای

گاهی ممکن است زمان و مکان اردو همه اهداف مسئولان فرهنگی مسجد را برآورده نکند یا اینکه به دلیل روحیات و انتظارهای ویژه جوانان، برگزاری اردو یا مکان مطلوب ممکن نباشد. در این صورت، توجه به مسائل حاشیه‌ای اردو، گامی بلند و پنهان در راستای دست یابی به اهداف دراز مدت و گران سنگ تربیت دینی است. این مسائل، بدون اینکه سبب حساسیت جوانان حاضر در اردو بشود، به گونه‌ای غیر مستقیم بسیاری از مفاهیم دینی را به جوانان منتقل می‌کند و فضای کلی اردو را دینی می‌کند.

برای مثال فرض کنید کانون فرهنگی مسجد در تابستان، پس از به پایان رساندن امتحانات، اردوی چند روزه در مناطق سرسبز شمال برگزار می‌کند. این اردو از نظر زمان و مکان، مذهبی نیست و فقط سیاحتی است، ولی می‌توان فضای اردو را دینی کرد. در این راستا، توجه به نکات زیر لازم است:

۱ـ نام اردو بسیار مهم است و در جهت دهی کلی آن مؤثر است. برای مثال نام اردو، به رنگ سبز انتظار یا منتظران یا سربازان جوان و دیگر مفاهیمی باشد که با فرهنگ مهدویت در ارتباط است.

۲ـ برگزاری مراسم دعا و پخش اذان، نماز جماعت، سخنرانی دینی و مسابقه‌های کتبی و شفاهی با موضوع‌های احکام فقهی و مسائل عقیدتی بسیار مهم و مؤثر است.

۳ـ حضور امام جماعت در اردو و صحبت‌های موردی با جوانان، در آگاهی از نظریه‌ها و بحران‌های جوانان مؤثر است.

حضور دیگر بزرگان مذهبی محل نیز مفید است.

۴ـ مدت زمانی که جوانان در اتوبوس هستند، صوت مذهبی مثل نوار تواشیح، مداحی، مولودی خوانی، قرآن با صوت زیبا و مناجات نامه پخش شود.

در کل باید اردو به سمتی پیش رود که علاوه بر بار معنوی روحانی، سبب دل زدگی جوانان نشود و آنان خاطره خوبی از اردو داشته باشند.
مجله محلی
جوانان توان مندی‌ها و استعدادهای فراوانی دارند که استفاده بهینه از آنها و شکوفاسازیشان درایجاد اعتماد به نفس و مبارزه با تهاجم فرهنگی بسیار مؤثر است. یکی از این امور که در پرکردن اوقات فراغت و رشد علمی و اجتماعی جوانان بسیار مؤثر است، راه اندازی مجله محلی در مسجد است. این کار هر چند نخست با گرفتاری‌هایی رو به روست، ولی نخستین دست آورد‌های آن، تداوم کار را تقویت می‌کند. همه اعضای مسجد شامل نمازگزاران، هیئت امنا، کانون فرهنگی بسیج و امام جماعت، باید در انجام این طرح کمک کنند. مطالب این مجله با نظارت هیت امنا و امام جماعت و با نویسندگی جوانان محل در موضوع‌های اجتماعی و دینی و محلی چاپ و در خانه‌های محل، پخش شود. هر یک از جوانان با توجه به توان‌ مندی‌ها و علاقه‌اش، قسمتی از کار را بر عهده می‌گیرد. بهتر است برخی مطالب به وسیله امام جماعت و هیئت امنا نوشته شود. احکام فقهی، مسائل عقیدتی، تفسیر قرآن و روایت‌هایی به صورت گذرا و جالب، شخصیت‌ شناسی شخصیت‌های بزرگ دینی و ملی، مطالب مورد علاقه جوانان با عنوان‌های گوناگون‌، همچون پسرها نخوانند، دخترها بدانند و مصاحبه با اعضای محل در رده‌های سنی و اجتماعی مختلف می‌تواند از مطالب این مجله باشد.

کلاس‌های آموزشی

یکی مهم ترین جنبه‌های مسجد، مسائل آموزشی است. هر چند بسیاری از جوانان از درس و کلاس گریزان هستند، ولی برگزاری برخی کلاس‌های آموزشی مورد علاقه جوانان در جذب آنان مؤثر است. کلاس‌های آموزشی ورزشی و هنری علاوه بر اینکه به امکانات زیادی احتیاج ندارد، مورد علاقه و اشتیاق جوانان نیز هست. این کلاس‌ها در رشته‌های خیاطی، گلدوزی، گل سازی، هنر‌های دستی، خطاطی، نقاشی و طراحی، عکاسی و فیلم برداری، ورزش‌های رزمی و شنا برای خانمها و آقایان، قابل برگزاری است. برای افزایش سطح کمی و کیفی کلاس‌ها، هیئت امنا باید با بخش آموزشی‌های فنی و حرفه‌ای وزارت آموزشی و پرورش‌ هماهنگی کند.

برگزاری برخی کلاس‌های کمک درسی، آموزش زبان و کامپیوتر در داخل مسجد یا خارج از مسجد، با برنامه ریزی و هماهنگی مسجد ممکن است.

۴ـ بها دادن به جوانان

جوانان روحیه ویژه‌ای دارند. ستایش خواهی و جلب توجه کردن دو نوع از خواسته‌های جوانان در زمینه ذهن و عاطفه است.[۱۴] بنابراین، بها دادن به جوانان، عامل مهمی در راستای تأمین خواسته‌ها و جذب آنان به مسجد است. البته این به معنای اختیار دادن زیاد و غیر منطقی به جوانان و یا پذیرش هر نوع نظر و سلیقه آنان نیست.

عضویت در هیئت امنا
هیئت امنا، هیئت مدیره مسجد است که همه فعالیت‌های مسجد را سمت و سو می‌دهد. بنابراین، عضویت یکی از جوانان متعهد و مؤمن مسجدی در هیئت امنا به نوعی بها دادن به چوانان است. این اقدام باید سبب ایجاد رقابت سازنده میان جوانان، برای به دست آوردن این پست باشد.

نظر خواهی

شایسته است بزرگ‌ ترها، اعضای هیئت امنا و امام جماعت، برای فعالیت‌های گوناگون مسجد، نظر جوانان را جویا شوند و در صورت امکان، پیشنهادهایشان را اجرا کنند. این اقدام سبب خودباوری و احساس شخصیت در جوانان می‌شود. آنان از اینکه می‌بینند نظرهایشان در تصمیم گیری‌های مسجد اثر دارد، خوشحالند و مسجد را از خود می‌دانند. در نتیجه، پیوسته در مسجد حاضر خواهند شد.

واگذار کردن فعالیت‌های مسجد به جوانان

برخی از کارهای مسجد را می‌توان به طور کلی یا جزئی به جوانان واگذار کرد. برای مثال در یک مراسم، برنامه پذیرایی بر عهده جوانان باشد. این اقدام با روحیه پرشور و نشاط جوانان تناسب دارد و سبب ایجاد وارستگی جوانان به مسجد می‌شود.

۵ـ تبلیغات دینی

امروزه تبلیغات در انتقال، ترویج و حتی ایجاد یک فرهنگ در جامعه، نقش مهمی دارد. با توجه به جنبه‌های روانی و احساسی تبلیغات و اثرپذیری و روحیات جوان، به نظر می‌رسد با تبلیغات هوشمندانه دینی، بتوان جوانان را در مسیر دین داری و مسجد ثابت قدم نگاه داشت. در این باره بیان چند نکته لازم است:

الف) در فضاهای آموزشی، همچون دبیرستان‌ها و مدرسه‌ها، زمینه مناسبی برای تبلیغات وجود دارد. نصب پوسترهای رنگی و جذاب در قالب اطلاع رسانی، شیوه تبلیغاتی مناسب به شمار می‌آید. پخش جزوه و بروشور درباره مسجد در میان دانش آموزان نیز مفید به نظر می‌رسد.

ب) نصب پلاکاردهای زیبا، درباره فضیلت و آثار مسجد و نماز جماعت در مکان‌های حضور جوانان، همچون میدان‌های ورشی، قابل توجه است.

ج) پخش نوار مناجات از مسجد پیش از اذان و نماز و آماده سازی فضا، برای برگزاری نماز نیز از راه‌های تبلیغات هستند.

۶ـ حضور شخصیت‌های موجه و محبوب جوانان در مسجد

انسان در مراحل گوناگون زندگی خویش به الگو نیاز دارد؛ زیرا با افزایش سن و تجربه‌های ذهنی، تقلید به صورت آگاهانه صورت می‌گیرد و در حیطه اراده قرار می‌گیرد در این حال، فرد می‌کوشد خود را با شخص یا اشخاصی که افرادی قابل قبول هستند همسان کند و نگرش‌ها و ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی آن فرد یا اشخاص را برای خود سر مشق قرار دهد.[۱۵]

یکی از خواسته‌های اجتماعی جوانان الگوپذیری است. او در جامعه، خواستار کسانی است که در رفتار و گفتار برای او الگو باشند.[۱۶]

هیئت امنا باید شخصیت‌های محبوب جوانان را در سطح شهر شناسایی کرده و آنان را به مسجد دعوت کند تا در جمع نمازگزاران حاضر شوند یا اینکه اگر شخصیت برجسته و توانایی است، مراسم سخنرانی برای او تشکیل دهند.

این کار با مشورت و همکاری خود جوانان امکان پذیر است. برای مثال معلمان و مدیران به مسجد فراخوانده شوند. این کار باید از نظر تبلیغاتی و فرهنگی به خوبی پوشش داده شود. برای مثال با نصب پلاکارت در مقابل در مسجد به مدیر دبیرستان خیر مقدم گفته شود.

به طور کلی دعوت از هنرمندان، ورزشکاران و دیگر شخصیت‌های محبوب جوانان، برای حضور در میان نمازگزاران، حرکت مثبتی است که چگونگی آن را موقعیت جغرافیایی مسجد و سطح فرهنگی محل تعیین می‌کند.

۷ـ نظافت و تزیین مسجد

در بحث رونق و شکوفایی مسجدها درباره نظافت و معماری و ساختمان مسجد و اثرگذاری آن بر بالندگی و رشد مسجد گفتیم.

جوانان روحیه‌ای ‌ زیبا دوست و پر نشاط دارند[۱۷] و چنانکه فضای مسجد چنین ویژگی داشته باشد در جذب جوانان مؤثر است. نکات لازم برای هماهنگی شکل ظاهری مسجد با این ویژگی جوانان چنین است:

۸ـ برخوردها

شاید مهم ترین عاملی که سبب پر شور و نشاط شدن محیط می‌شود شیوه برخورد اهل مسجد و نمازگزاران است. در این برخوردها باید علاوه بر رعایت احترام اجتماعی، طراوت و سرزندگی وجود داشته باشد و در قالب برخوردهای خشک، مقدس نما و تعصب گرا (به اصطلاح پیرمردانه) خلاصه نشود.

جوان با دین این برخورها درباره حضور یا حاضر نشدن در مسجد تصمیم می‌گیرد.

۹ـ بیان مباحث مورد نیاز جوانان در مسجد

جنبه آموزشی و معرفتی مسجد، یکی از مهم ترین جنبه‌های آن است.

هیئت امنا و امام جماعت باید جلسه‌های ویژه‌ای را برای جوانان برپا و مطالبی را بر اساس نیازها و پیشنهادهای آنان مطرح کنند و در صورت لزوم، برای پربارتر شدن این جلسه‌ها می‌توان از کارشناسان و میهمانان نیز دعوت کرد. مسائل بلوغ، روابط دختر و پسر، ازدواج، تحصیل، بررسی آثار تحصیل و تربیتی نماز، نقش نماز در زندگی زوج‌های جوان و عشق مجازی یا حقیقی، از مسائلی است که جوانان با آن رو به رو هستند.

۱۰ـ تشویق : تشویق، یکی از مهم ترین ابزار تربیتی است که برای برانگیختگی و شکوفاسازی استعدادهای انسان برای رسیدن به کمال قابل بهره گیری است. نقش تربیتی و مثبت تشویق این است که نیروهای خفته آدمی را بر می‌انگیزاند و میل به تلاش و شادابی را فراهم می‌سازد. تشویق به جا و متناسب و متوازن با میزان و نوع عمل باشد و روحیات، گرایش‌ها و شخصیت فرد در نظر گرفته شود تا بیشترین تأثیر را داشته باشد.[۱۸]

تشویق، با دو خواسته جوان هم خوانی کامل دارد: جوان ستایش خواه است و می‌خواهد جلب توجه کند. جوان شیفته تحسین و تمجید است، به ستایش‌ها دل می‌بندد و حاضر است خود را فدای کسی کند که صلاحیت و شایستگی او را تأیید کرده یا به بیان توانایی‌هایی او پرداخته است. او برای جلب توجه دیگران حتی به عوامل زیان، بخشی همچون سیگار روی می‌اورد تا بتواند خود را نشان دهد.[۱۹]

تشویق جوانی که در مسجد حاضر شده به گونه‌ای که با شخصیت و روحیات او موافق باشد، پاسخی است به خواسته‌های درونی او در زمینه ذهن و عاطفه‌اش که دوام حضور او و آغاز حضور دیگر جوانان را نوید می‌دهد. با توجه به روحیات جوان، این تشویق نباید طوری باشد که نتیجه عکس داشته باشد؛ زیرا تشویق مستقیم این توهم را ایجاد می‌کند که جوانان در مقابل ارزش‌های مادی واکنش می‌دهند و جذب می‌شوند. بنابراین، تشویق‌ها باید غیر مستقیم و حتی الامکان در مقابل انجام کاری باشد.

مجموعه ادعیه ، مناجات و زیارات با نوای حاج مهدی سماواتی

نویسنده مدیریت

1388/06/01 ساعت 00:00:00

مجموعه ادعیه ، مناجات و زیارات ( ابوحمزه ثمالی ، آل یاسین ، افتتاح ، حدیث کساء ، جامعه کبیره ، کمیل ، مجیر ، مناجات امیرالمومنین ، منظومه ، ندبه ، توسل و زیارت عاشورا ) حاج مهدی سماواتی که شامل 12 قطعه صوتی می باشد را می توانید از طریق ادامه مطلب دریافت کنید. زیارت آل یاسین دعای حدیث کساء