مشاهده مطالب کاربر

تعداد مطالب : 1

تعداد نظرات : 0

زمان آخرین مطلب : 5177روز قبل

اقتصاد

عوامل موثر بر کارآیی نیروی انسانی مقدمه: بدون شک یکی از مهمترین فعالیتها در زندگی اجتماعی بشر امروز مدیریت است . در عصر حاضر به مدد این فعالیت است که ماموریتها و اهداف سازمانها تحقق می یابند، از منابع و امکانات موجود بهره برداری می شود و توانائی و استعداد انسانها از قوه به فعل در می آید.مدیران در انجام فعالیتهای خود فرآیندی را دنبال می کنند که شامل اجزائی چون برنامه ریزی، سازماندهی ، نظارت و کنترل ، انگیزش ، ارتباطات ، هدایت و تصمیم گیری است. مجموع این فعالیتهاست که مدیریت را شکل می دهد و هماهنگی و نیل به هدف را میسر می سازد.

اگر به تمامی اجزاء ذکر شده در بالا دقت کنیم می بینیم که محور تمامی این فعالیتها، اهداف سازمان می باشد.

مدیران در تمامی سازمانها اعم از انتفاعی و غیرانتفاعی سعی بر این دارند که به اهداف تعیین شده با حداقل هزینه برسند. در واقع هدف منیمم کردن (minimize) هزینه دستیابی به هدف و حداکثر نمودن استفاده از منابع می باشد. بدین ترتیب می توان گفت که تمامی مدیران در هر نوع سازمانی کارآئی را مدنظر قرار می دهند زیرا یکی از معیار های ارزیابی مدیریت یک سازمان ، درجه کارآئی آن سازمان می باشد.مبحث کارآیی بطور کلی و کارآیی نیروی انسانی بطور اخص از جمله مباحث ÷یچیده در علوم مدیریت و اقتصاد می باشد. صاحبان بنگاه ها و مدیران تمامی تلاش های خود را مصروف افزایش کارآیی نیروی انسانی می نمایند ، زیرا با افزایش کارآیی نیروی انسانی این امکان وجود دارد که سطح تولیدات در یک موسسه تولیدی افزایش یافته و یا ضایعات کاهش یابد و در هر صورت موجب بازدهی اقتصادی بیشتر می گردد.با توجه به اینکه در شرایط حاضر با محدودیتهای زیادی در تمامی بخشها مواجه هستیم لذا استفاده بهینه و کارا از منابع بسیار اهمیت پیدا می کند. در این راستا ، شناسایی عواملی که موجبات افزایش و یا کاهش کارآیی نیروی انسانی می شود از اهمیت ویژه ای برخوردار است و با شناخت این عوامل می توان عوامل مثبت را تقویت و عوامل منفی را از بین برد تا بدین وسیله کارآیی نیروی انسانی بطور اخص و کارآیی کل نظام اقتصادی بطور اعم افزایش یابد.

عوامل موثر بر کارآیی نیروی انسانی: عوامل متعددی وجود دارند که با توجه به آنها می توان کارآیی نیروی انسانی را افزایش داد ، این عوامل بطور کلی به سه دسته عمده تقسیم می شوند: 1)عوامل فنی: منظور از عوامل فنی مجموعه شرایط و ویژگی هایی است که عامل انسانی تولید نقشی در ایجاد آن نداشته ولی بشدت از آنها تاثیر می پذیرد و بدین ترتیب بر میزان کارآیی نیروی انسانی موثر است. مقدار و کیفیت تجهیزات و ماشین آلات ، مدیریت تولید ، سازمان فیزیکی و علمی کار در راس این شرایط فنی قرار دارند. در بررسی عوامل فنی باید به مسایل ذیل توجه نمود: a) ماشین آلات: بدون تردید اغلب سازمانها علاوه بر استفاده از نیروی کار دارای تجهیزات و ماشین آلات هستند که عامل انسانی طبق قواعد و برنامه های مشخصی روی آنها کار می کند. تعداد ماشین آلات مورد بهره برداری بایستی با عامل انسانی به کار گرفته شده متناسب باشد. در غیر این صورت کارآیی سازمانی پایین خواهد آمد، زیرا عدم تناسب این دو هزینه اضافی را بر سازمان و یا بنگاه تولیدی تحمیل خواهد نمود . آن واحدی که بهترین ترکیب نیروی انسانی و ماشین آلات را داشته باشد از درجه کارآیی بالایی برخوردار خواهد بود. چون موضوع مورد بررسی تاثیر عوامل موثر بر کارآیی نیروی انسانی می باشد لذا هدف از مطرح نمودن عوامل فنی این است که کارآیی نیروی انسانی بدون وجود این عوامل پایین خواهد بود و این عامل فنی است که اگر درست بکار گرفته شود ، کارآیی را فوق العاده افزایش می دهد. b) سازمان علمی کار: مسئله دیگر در این بخش از بحث مسئله تقسیم کار ، تعیین و تشخیص عملیات مختلف تولید، حداکثر استفاده از زمان (مدیریت زمان) و ... است که تحت عنوان سازمان علمی کار مطرح هستند که این عوامل نیز کارآیی افراد را تحت تاثیر قرار می دهند.

c) سازمان فیزیکی کار: نیروی انسانی بر خلاف ماشین تحت تاثیر شرایط محیط فیزیکی خود قرار می گیرد. انسان از راه حواس مختلف خود از آنچه پیرامونش می گذرد متاثر می شود. بسیار از این تاثیر ها ممکنه منفی باشند و باعث کاهش کارآیی افراد در سازمان گردند. ما در اینجا بصورت خلاصه و اجمالی عوامل فیزیکی را شرح می دهیم .تحت عنوان عوامل فیزیکی کار می توان به روشنایی، سروصدا، شرایط جوی محیط کار، زمان انجام کار، زمان استراحت و زمان توقف اشاره نمود. در خصوص هر یک از این عوامل تحقیقات متعددی صورت گرفته و همه آنها باتفاق نشان داده است که شرایط کار عاملی است که نباید نادیده گرفته شود. مثلا تحقیقات ثابت کرده اند که عملکرد یک فرد در سازمان تابعی است از تیز بینی او برای کارهایی که در فاصله قرار دارند. حال اگر روشنایی محیط کار کافی باشد ، بطوریکه اشیاء براحتی از یکدیگر تمییز داده شوند ، بازده کار و رضایت فرد بهتر خواهد بود.درجه حرارت ، رطوبت ، جریان هوا، فشار هوا، ترکیب هوا، سروصدا و ... عوامل دیگری هستند که کارآیی و بازدهی عامل انسانی را تحت تاثیر قرار می دهند. بعنوان مثال تحقیقات نشان داده که وقتی سروصدا از 96 دسیبل به 87 دسیبل کاهش یافته ، عملکرد نیروی انسانی 12درصد افزایش یافته است.d) ابزار کار: کارآیی افراد علاوه بر عوامل دیگر به ابزار کاری که مدام با آنها کار می کنند ، بستگی دارد. اگر ابزارها با استعداد و ویژگی های شخصیتی انسانها متناسب نباشد ، کارآیی پایین خواهد آمد. e) برنامه های توجیهی و آموزش مناسب: از جملع عواملی که بر روی کارآیی افراد به شدت تاثیر می گذارد ، آموزش است . ممکن است افراد دارای استعداد لازم برای یک کار و مسئولیت باشند و ابزار مناسبی هم در اختیارشان باشد اما بدلیل عدم آشنایی با شیوه کار ابزار ، نخواهد توانست که از آن وسیله بهره بجوید. بعنوان مثال کامپیوتر را در نظر بگیرید که بدون یادگیری شیوه استفاده از آن و نرم افزار مربوطه ، علیرغن علاقه و استعداد فراوان نمی توانیم استفاده ببریم. 2) عوامل انسانی: دربحث عوامل انسانی مسایل مربوط به استعدادها، روحیه و انگیزش و ... مورد بررسی قرار می گیرند. در تعریف استعداد می گویند: استعداد یعنی آمادگی طبیعی افراد برای انجام دادن کارها . بنا به گفته ادوارد کلاپارد روانشناس بنام سوئیسی " اگر انسانها از نظر تعلیم و تربیت در شرایط یکسانی قرار گیرند ، آنچه از نظر بازده موجب تمایز آنها می شود ، استعداد نام دارد."استعداد افراد کاملا متفاوت است . برخی برای کارهای عملی نظیر نقاشی ، خطاطی وهنر و برخی دیگر برای کارهای انتزاعی استعداد دارند . تعداد از کارمندان می توانند در اکثر زمینه های کاری موفق شوند و تعدادی دیگر فقط می توانند در یک یا دو زمینه فعالیت داشته باشند. حال اگر یک استعداد معین را در نظر بگیریم ، مثلا استعداد مهارت انگشتان یا سرعت عمل ، خواهیم دید که انسانها با یکدیگر تفوت دارند و توزیع آنها یک توزیع زنگوله ای است. بر اساس این توزیع زنگوله ای ، تعداد کمی از افراد مثلا 15 درصد ، بی استعداد و تعداد کمی مثلا 15 درصد با استعداد هستند و بقیه دارای استعداد متوسطی هستند.از نظر بازدهی و کارآیی باید گفت که گروه بی استعداد ها عملا بازدهی ندارند و بازدهی این افراد تحت تاثیر محیط کار قرار نمی گیرد. همچنین گروه با استعداد ها نیز کمتر تحت تاثیر محیط کار قرار می گیرند. گروهی که دارای استعداد متوسط می باشند بیش از همه به شرایط محیطی کار وابستگی نشان می دهند.پس در بحث مربوط به عوامل انسانی، شناخت استعدادها بعنوان یک پامتر مهم خیلی اهمیت دارد و در مرحله بعدی که مسایل مربوط به انگیزش می باشد باید این نکته را در نظر بگیریم که طرحهای انگیزشی را باید بر روی افراد با استعداد متوسط پیاده نمود . زیرا فقط این افراد هستند که تحت تاثیر محیط کار خود قرار می گیرند. 3) عوامل اقتصادی: در عوامل اقتصادی باید به متغیرهای کلان اقتصادی و شاخصهای کلان توجه نمود که آنها بیانگر وضعیت کلی اقتصاد می باشند. در یک اقتصادی که دچار رکود باشد، مسئله بیکاری بصورت یک مشکل حاد در می آید و اخراج پی درپی افراد شاغل در سازمان ها از پیامدهای رکود اقتصادی است . در چنین حالتی کارمندان به دلیل استرس و فشارهای ناشی از ترس اخراج شدن ، نمی توانند با روحیه عالی و درجه کارآیی بالا کار کنند که نهایتا باعث کاهش شدید راندمان فعالیت کارمندان و به دنبال آن باعث کاهش کارآیی سازمان خواهد شد. و یا مثلا در یک اقتصاد تورمی که قیمتها سرسام آور افزایش می یابد و هزینه ها نسبت به درآمدها از سیر صعودی شدیدی برخوردار هستند، نیروی انسانی بجای توجه به کار ، به کمبودها و کاستی های زندگی روزمره خود فکر خواهد نمود . در واقع وضعیت رونق اقتصادی باعث افزایش روحیه و نهایتا کارآیی نیروی انسانی می گردد و رکود اقتصادی و یا اقتصاد تورمی هرگونه ابتکار عمل را از نیروی انسانی گرفته و کم کاری و کارآیی پایین را بدنبال خواهد داشت. به قلم: بهــرام سلیـمی پـرمهـر، كارشـناس طرح و برنامه اداره كل تبلیغات اسلامی استان اردبیل منابع:1) فتحی واجارگاه، کورش، برنامه ریزی آموزش ضمن خدمت کارکنان، سازمان سمت، 13832) ایرج، سلطانی ، مدیریت عملكرد بسترساز پرورش منابع انسانی ، اصفهان، نشر اركان ، 13813) بهرام زاده. حسینعلی. (1381).مدیریت عملكرد سازمانی.تهران ـ انتشارات سوره4) طاهری، شهنام، بهره وری و تجزیه و تحلیل آن در سازمانها5) پیمان. سیدحسین. (1374) بهره وری و مصداق ها. ماهنامه زمینه از سازمان اقتصادی کوثر6) ماهنامه تدبیر از سازمان مدیریت صنعتی7) مجله مدیریت دولتی از مرکز آموزش مدیریت دولتی8) سایتهای ذیل:a) http://www.modiriat-saakht.blogfa.com/post-4.aspx
b) http://www.ido.ir/a.aspx?a=1390042804

جمعه 22/2/1391 - 13:7

[ نظر به این مطلب ] - [ نظرات این مطلب : 0 ]