تبیان، دستیار زندگی

می گویند در کشور ژاپن مرد میلیونری زندگی میکرد که از درد چشم خواب بچشم نداشت و برای مداوای چشم دردش انواع قرصها و آمپولها را بخود تزریق کرده بود اما نتیجه چندانی نگرفته بود.
وی پس از مشاوره فراوان با پزشکان و متخصصان زیاد درمان درد خود را مراجعه به یک راهب مقدس و شناخته شده میبیند.
وی به راهب مراجعه میکند و راهب نیز پس از معاینه وی به او پیشنهاد کرد .... که مدتی به هیچ رنگی به جز رنگ سبز نگاه نکند.

وی پس از بازگشت از نزد راهب به تمام مستخدمین خود دستور میدهد با خرید بشکه های رنگ سبز تمام خانه را با سبز رنگ آمیزی کند.
همینطور تمام اسباب و اثاثیه خانه را با همین رنگ عوض میکند.
پس از مدتی رنگ ماشین ، ست لباس اعضای خانواده و مستخدمین و هر آنچه به چشم می آید را به رنگ سبز و ترکیبات آن تغییر میدهد و البته چشم دردش هم تسکین می یابد.
بعد از مدتی مرد میلیونر برای تشکر از راهب وی را به منزلش دعوت می نماید.
راهب نیز که با لباس نارنجی رنگ به منزل او وارد میشود متوجه میشود که باید لباسش را عوض کرده و خرقه ای به رنگ سبز به تن کند. او نیز چنین کرده و وقتی به محضر بیمارش میرسد از او می پرسد آیا چشم دردش تسکین یافته؟
مرد ثروتمند نیز تشکر کرده و میگوید :" بله . اما این گرانترین مداوایی بود که تاکنون داشته."

مرد راهب با تعجب به بیمارش میگوید بالعکس این ارزانترین نسخه ای بوده که تاکنون تجویز کرده ام.
برای مداوای چشم دردتان، تنها کافی بود عینکی با شیشه سبز خریداری کنید و هیچ نیازی به این همه مخارج نبود.

برای این کار نمی توانی تمام دنیا را تغییر دهی، بلکه با تغییر چشم اندازت(نگرش) میتوانی دنیا را به کام خود درآوری.
تغییر دنیا کار احمقانه ای است اما تغییر چشم اندازمان(نگرش) ارزانترین و موثرترین روش میباشد

نگاهم کن که من رو به سقوطم

نه این من نیست منی که روبروتم

بذار همه ببینن آسمونم بی فروغه

بذار مردم بدونن که ستاره شون دروغه

یه کاری کن یه کاری کن نگو سهم من این بوده

نذار از هم بپاشم من از این تکرار بیهوده

یه کاری کن یه کاری کن که می ترسم از این آوار

یه کاری کن اگه دستات هنوزم ناجی ای یار

1 . جاذبه ی زمین

قرآن، هزار و اندی سال قبل از نیوتن از جاذبه ی زمین خبرداده است:
« زمین را جذب كننده آفریدیم.» مرسلات/ 25
در دهها تفسیر كه پیش از ولادت نیوتن نوشته شده، تصریح گردیده، كه (كِفات) به معنای جذب كردن است.

2 . حركت انتقالی زمین [ گردش زمین به دور خورشید]

قرآن در حدود هزار سال پیش از گالیله كه با نظر خود زمین را از مركزیت جهان هستی در آورد به صراحت گفته است: « به كوهها نگاه می كنی، خیال می كنی كه در یك جا ایستاده اند، د رحالیكه مانند ابرها درحركتند.» نمل/ 88
قرآن كریم در این مورد اشارات فراوانی دارد و از زمین با تعبیراتی مثلِ گهواره (طه / 53) و شتر راهوار ( ملك/15) یاد كرده است.

3 . انبساط عالم

قرآن، 13 قرن پیش از ولادت 0لومتر)، از انبساط عالم خبر داده است: « آسمان را به قدرت خود آفریدیم و هر لحظه، آن را گسترش می دهیم.» ( ذاریات/ 47)

4 . ستونهای نامرئی ( جوّ كره ی زمین)

قرآن در مورد این ستونها می فرماید: « خداوند آسمان را بدون ستونی كه آن را ببینید، برافراشت.» رعد/ 2 - لقمان / 10
هنگامی كه از امام رضا « علیه السلام» پرسیدند: مگر آسمان ستون دارد؟ فرمود: بله، در آنجا ستونهایی است كه شما نمی بینید. شیخ طوسی هزار سال پیش در تفسیر خود فرموده است:
قرآن نگفته ( بدون ستون)، بلكه فرموده است: (بدون ستون مرئی)
تفسیر تبیان؛ ج 6، ص 213

5 . حركت ستارگان

زمانی كه دانشمندان به پیروی از هیئت بطلمیوس، همه ی ستاره ها و سیاره ها را ثابت می دانستند، قرآن، با تعبیر « حركت در مداری شناور» از آنها یاد كرده است. انبیاء/33

6 . حركت خورشید

درعصری كه همه، خورشید را ثابت می دانستند، قرآن فرموده است:
« خورشید به سوی آرامگاه خودش د رحركت است.» یس / 38

7 . زوجیت گیاهان

« (لینه) گیاه شناسِ سوئدی، در اواسط قرن18 میلادی كشف كرد كه در گیاهان نیز جنس نر و ماده وجود دارد، اما این موضوع، محافل كلیسا را خشمگین ساخت و كتابهای او را به عنوان كتب ضلال معرفی كردند.» دانستیهای جهان علم ص 241 .
اما قرآن، در بیش از ده آیه از زوجیت گیاهان بحث كرده است. مثلاً : شعرا/ 7 – لقمان/10 « و از آسمان آبی فرو فرستادیم و به وسیله ی آن جفتهایی از گیاهان گوناگون رویاندیم.»

8 . تسخیر فضا

قرآن كریم، 14 قرن پیش از آنكه ( یوری گاگارین) هوس سفر فضایی را در سر بپروراند، از سفر فضایی بحث كرده و نوید موفقیت داده است.

9 . موجودات زنده در جهان بالا

بشر امروز در كُرّاتِ دیگر به جستجوی موجود زنده می پردازد و تاكنون اطلاعات قانع كننده ایی بدست نیاورده است، در صورتی كه قرآن 15 قرن قبل، به صراحت از وجود موجودات زنده در آنجا، خبر داده است: « از نشانه های قدرت خدا، آفرینش آسمان و زمین و پراكندن جنبده در آن دو می باشد.» شوری 29

10 . همبستگی آسمان و زمین

ساختمان آفرینش از (گاز) تشكیل شده و سپس به (سدیم) تقسیم گردید و یكی از نتایج این تقسیم منظومه شمسی ما می باشد.
یكی از بهترین دلائلی كه می رساند این كرات همبستگی داشته اند، این است كه در خورشید بیش از 67 عنصر وجود دارد كه عین آن عناصر در زمین نیز دیده می شود.
همچنین، عناصر سنگهای آسمانی كه از آسمان داخل زمین می شوند، همان عناصری است كه ساختمان زمین را در بر گرفته است.
خداوند این همبستگی را در قرآن كریم بیان فرموده است:
« آسمان و زمین قبلاً به هم متصل بودند و ما آنها را از همدیگر جدا كردیم.» انبیاء / 30

11 . توده های گاز

دكتر ونول لاتیمار، آسمان شناس معروف می گوید:
« زمین و ستارگانِ دیگر، از توده های ابری، تكوین یافته اند و این ابر از ذرات سختی پدید آمده كه حجمش 10 هزار برابر از حجم كره ی زمین بزرگتر بود.»
قرآن این حقیقت را به این صورت بیان فرموده است:
«خداوند اراده كرد خلق كند آسمان را، حال آن كه آسمان، توده ی گاز و دود بود.» فصلت / 11

12 . برخورد الكتریسیته

(فرانكلین) ثابت كرد كه ابرها دارای بار الكتریسیته هستند و همان طوری كه منفی و مثبت همدیگر را جذب می كنند، منفی با منفی و مثبت با مثبت، همدیگر را دفع می كنند و این دفع كردن باعث می شود ابرها از هم دور شوند، لكن خداوند، بوسیله ی بادها، ابرها را به هم نزدیك می سازد تا منفی و مثبت همدیگر را جذب كرده و تولد باران نمایند.
این مطلب در قرآن كریم بیان شده است:
« آیا نمی بینی خداوند، ابرها را به آسانی حركت می دهد، بعد آنها را به هم تركیب می نماید، سپس بر روی هم انباشته می كند، آنگاه باران را از لابلای آنها خارج می سازد.»
نور/ 43

13 . نبودن اكسیژن در بالای جو

از جمله روشهای تربیتی قرآن این است كه، با بیان « مثل » زمینه را برای تعلیم اصول عقاید، آماده می كند.
امروز ثابت شده كه هر اندازه انسان به سمت آسمان برود، هوا رقیق تر شده و در اثر نبودن اكسیژن، تنفس مشكل می گردد.
قرآن این مطلب را در قالب مثال بیان فرموده است:
« پس خداوند، كسی را كه می خواهد هدایت نماید، سینه ی او را برای پذیرفتن اسلام باز می كند و كسی را كه گمراه می نماید، سینه ی او را تنگ می كند و در فشارقرار می دهد، مانند كسی كه به آسمان می رود. » انعام 125

14 . زنبور ماده

قرآن در آیاتی كه عسل را مورد بحث قرار می دهد، به زنبور عسل اشاره دارد كه خانه خود را درجستجوی غذا ترك می گوید. قرآن درتوصیف از فعل مؤنث استفاده می كند كه درعربی به «فاسلكی» تعبیر شده است. برای یك عرب، این تعبیر بدین معناست كه زنبوری كه خانه را به جستجوی غذا ترك می كند. مؤنث است.
آیا جز یك فرد خبره، هیچ كس می داند چگونه میان زنبور نر و ماده تمییز قایل شود؟ حتی امروزه نیز تنها متخصصان می توانند میان زنبور نر و ماده تمییز قایل شوند چه رسد به عصر محمد كه هزار و چهارصد و اندی سال از آن می گذرد.
وقتی قرآن می گوید كه زنبور ماده خانه خود را به جستجوی غذا ترك می گوید، كاملاً دقیق و درست می گوید و زنبور نر هیچگاه برای یافتن غذا خارج نمی شود بلكه زنبورهای ماده برای زنبورهای نر غذا فراهم می كنند.

اشاره:

«نی‌انبان یا bag pipe از جمله سازهای بسیار قدیمی بومی است كه در اغلب نقاط جهان همچون آفریقا، اروپا، هند و خاورمیانه یافت می‌شود. شباهت تمامی این سازها استفاده از یك پوست (مشك) به‌عنوان انبان و نگهدارنده هوا و همچنین نی (نیها) در نقش تولیدكنندة صدا و ملودی است. علی‌رغم ظاهری شبیه به هم لیكن تفاوتهای بسیاری در سایر موارد از جمله فواصل موسیقییایی حالتها و استیل نوازندگی بین آنها به چشم می‌خورد. شبیه‌ترین این سازها به نی‌انبان ایرانی از نظر فواصل موسیقییایی سازهای آفریقایی و همچنین عربی است. در ادامه نمونه‌هایی از این سازها را در بعضی نقاط جهان از نظر می‌گذرانیم».

از سازهای ملودیك بوشهری كه در بوشهر نیز ساخته می‌شود می‌توان نی‌انبان را نام برد كه انواع مختلف این ساز را انگلیسی‌زبانها به Bag pipe می‌شناسند. هرچند كه قدمت نی جفتی در شهر بوشهر از نی‌انبان بیشتر است، اما به جز مناطق و شهرهای اطراف همچون دشتستان، در گذشته بوشهر نیز سابقه استفاده این ساز نیز وجود داشته است. از جمله نوازندگان این ساز مرحوم میرغلوم بوده كه ساز او نیز 5 جفت سوراخ بیشتر نداشته با وجود اینكه به جز در تكنیك نوازندگی تفاوتهایی در حالتها، كششها، آریه‌ها و فواصل صوتی نیز وجود داشت رفته رفته نی‌انبان به جای نی جفتی جایگزین شد و فرمهای موسیقییایی نی جفتی نیز توسط نی‌انبان به اجرا درآمد. هرچند نی‌انبان در حال حاضر تقریباً به‌طور كامل جای نی جفتی را گرفته ولی نی‌انبان در اطراف بوشهر سابقه‌ای دیرینه دارد؛ ازجمله مناطقی كه از گذشته‌های دور این ساز را می‌نواختند می‌توان به برازجان اشاره داشت مردم این ناحیه كه غالباً دامپرور و كشاورزند این ساز را به گونه‌ای دیگر می‌نوازند، مشك را بر دوش خود گذاشته و یكسره در آن می‌دمند (همچون نوازندگی سرنا و یا نی جفتی).
نی‌انبان كه بیشتر در عروسیها و مجالس بزمی كاربرد دارد دارای صداهایی از یك اكتاو می‌باشد. این ساز بادی از دو قسمت ساخته شده است. قسمت اول كه نقش منبع باد را دارد و قسمت دوم دسته نی‌انبان است كه درواقع تولید و تغییر صدا از این ناحیه است. نی‌انبان سازی‌است تشكیل‌شده از دو قسمت كلی. انبان (مشك) و نی در قسمت اول یعنی انبان، یك دهنی وجود دارد كه درواقع ورودی هواست. دهنی طوری طراحی شده كه هوای خارج‌شده از دهان پس از دمیدن به انبان، دیگر باز نمی‌گردد و در حكم یك شیر یك‌طرفه عمل می‌كند. دهنی كه به آن ممه نیز می‌گویند، قطعه‌ای كوتاه از یك لوله است كه سر دوم آن در مشك قرار دارد و توسط یك تكه پلاستیك مهار شده است البته پلاستیك سوراخی دارد كه موجب ورود هوای دمیده‌شده به درون انبان می‌شود و پس از اتمام دمیدن، هوای درون مشك به پشت پلاستیك فشار می‌آورد تا مانع بازگشت و خروج هوا از درون مشك گردد. اما خود مشك از پوست بز انتخاب می‌شود كه معمولاً پس از زدودن موها از روی پوست و همین‌طور خارج كردن رطوبت اضافه، آن را در حنا می‌گذارند و پس از خشك شدن آن را با روغن كنجد نرم می‌كنند. مشك دارای شش خروجی است كه سه تای آن كه مربوط به دو پا و قسمت تحتانی بز می‌باشد را با هم از داخل جمع كرده و می‌بندند، گردن را نیز به همان شكل بسته، دو دست را هر كدام جداگانه یكی به منظور دسته نی‌انبان و دیگری را به منظور ورودی هوا (دهنی) در نظر می‌گیرند و اما دسته، دسته از دو نی (كه هر كدامش شش سوراخ بر آن تعبیه شده) و یك قالب چوبی برای آنها، دو پیكك (نوعی قمیش)، موم و پنبه تشكیل شده است. اندكی پنبه درون آن قاب و یا قالب كه به آن دسته نیز می‌گویند می‌گذارند، سپس دو نی را بر روی آن قرار می‌دهند و موم مذاب را در لابه‌لای دو نی و در بین نیها و دسته می‌ریزند. آن‌گاه پیككها را كه حكم تولیدكنندة اصلی صدا را دارند، بر دو سر نیها قرار می‌دهند، پیككها باید دارای صدایی هماهنگ و بدون ضربان باشند و به عبارتی دیگر پیككها باید هم‌كوك باشند. نیها در دسته طوری انتخاب می‌شوند كه صدای تولیدشده نسبت به یكدیگر فالش (غلط) به نظر نیاید. برای این منظور دو نی همقطر، هم‌اندازه و همجنس را انتخاب می‌كنند و برای اینكه گام آن منطبق بر فواصل گامهای متداول و تثبیت‌شده در منطقه باشد اجباراً به سعی و خطا روی می‌آورند. صدای نی‌انبان به واسطه هم‌كوكی دو نی درون دسته و از طرفی تفاوت اندك در طنین دو نی صدایی دورگه می‌باشد و فشردگی جنس نیها و همچنین چوب استفاده‌شده در دسته به زنگ بیشتر و همچنین شدت صوت در نی‌انبان می‌انجامد.

زیر و بمی دسته بستگی به كوتاهی و یا بلندی دسته دارد و برای كوك كردن ساز از تنظیم قمیشها كمك می‌گیرند. همان‌طور كه اشاره شد بر روی هر نی شش سوراخ تعبیه شده كه هر سوراخ با سوراخ مقابل هم‌صداست. پس روی هم هفت صدا تولید می‌شود. در گذشته نی‌انبانها یك سوراخ كمتر داشتند. در نی‌انبانهای شش‌سوراخه زمانی كه هر شش جفت سوراخ توسط انگشتان نوازنده گرفته می‌شود. مثلاً اگر صدای Sol خارج شود وقتی اولین دو سوراخ مقابل هم از پایین رها می‌شود صدای La دومین سوراخها Ci كرن و الباقی نتها به ترتیب Do, Me, Re و آخرین نت Fa می‌باشد. البته در دسته‌هایی كه توسط افراد مختلف ساخته می‌شود ممكن است چند كوما اختلاف در بعضی از نتها مشاهده گردد. اتفاق این امر در ساخت این ساز بومی اجتناب‌ناپذیر است هرچند كه نوازندگان مختلف ضمن نوازندگی فرمهای مختلف موسیقی متناسب با حال و هوای موجود و مهارت در نوازندگی ممكن است با كم و زیاد كردن فشار هوای انبان هنگام نوازندگی نتهای به‌خصوصی موجب تغییرات جزئی در فركانس آن صداها بشوند.
ناگفته پیداست كه فواصل صوتی این ساز از یك اكتاو كمتر می‌باشد. ولی ذكر این نكته ضروری است كه ملودیهای بومی كه توسط این ساز اجرا می‌شود همگی در حد فاصل همین صداها ساخته شده‌اند و درواقع نوازنده نیازی به استفاده از نتهای بعدی و یا فواصل صوتی به غیر از فواصل صوتی یادشده ندارد.
فرمهایی كه با این ساز در منطقه بوشهر اجرا می‌شود به ترتیب شكی، چوپی بوشهری، بندری، چوپی چار دستماله و مولودی می‌باشد كه هر فرم ضمن اینكه دارای ریتمی مخصوص به خود است قطعات سازی و یا آوازی مخصوص به خود را نیز دارد.
دسته‌ها كلاً در دو شكل كلی بم و زیر در بوشهر ساخته می‌شوند. نكاتی كه جهت ساختن این ساز باید رعایت شود به شرح زیر است.
دسته زیر دارای طولی كوتاه‌تر بوده و همین‌طور فاصله سوراخها نیز باید كمتر در نظر گرفته شود.
بعضی مشخصات دسته زیر:

طول دسته 25 سانتی‌متر
فاصله سوراخها 5/2 سانتی‌متر
فاصله سوراخ آخر تا انتها 5 سانتی‌متر
از سر نی تا سوراخ اول 5/2 سانتی‌متر
طول پیكك بین 6 تا 9 سانتی‌متر

بعضی مشخصات دسته بم:

طول دسته 30 سانتی‌متر
فاصله بین سوراخها 3 سانتی‌متر
از سر نی تا سوراخ اول 5/3 سانتی‌متر
سوراخ آخر تا انتها 5 سانتی‌متر
طول پیكك 9 سانتی‌متر

در انتهای دو نی برشهایی به چشم می‌خورد كه برای پخش بهتر صدا در نظر گرفته شده‌اند.

فرمهای مختلف موسیقی نی انبان

قبل از اینكه وارد بحث فرمهای موسیقییایی این ساز ملودیك شویم، لازم است كه گام (ترتیب فواصل موسیقییایی) این ساز را تعریف كنیم. از آنجا كه به نظر می‌رسد مبنای گام در موسیقی هر منطقه‌ای موسیقی آوازی آن منطقه است، با بررسی فواصل و موسیقییایی موسیقی آووازی بوشهر (انواع شروه‌ها و لالاییها) درمی‌یابیم این فواصل بیشتر منطبق بر گام شور بوده است. (هرچند در بعضی از سبكهای شروه و لالایی باید محور اصلی را بر گام شور قرار داد ولی باید در نظر داشت بعضاً پاره‌ای از فواصل تا ربع پرده كم و یا زیاد دستخوش نوسان می‌شود) نی‌انبان و یا نی جفتی نیز در قسمت مقدمه و یا حاجیونی سعی در تقلید از این سبكها می‌نمایند، بنابراین باید گام این ساز نیز منطبق با این فواصل باشد. با این‌همه در بین دسته‌های نی‌انبان كه از نظر بیشتر هنرمندان به‌عنوان دسته‌های درست انتخاب شده‌اند می‌توان به فواصل موسیقییایی دو دسته زیر اشاره داشت:



حاجیونی: این فرم كه توسط نی جفتی و یا نی‌انبان اجرا می‌شود دارای پریودهای آوازی با متر آزاد است كه در مورد نی جفتی تفاوت در حالت، كشش، و همین‌طور تحریرها با نی‌انبان به چشم می‌خورد. حاجیونی در اصل شكسته كلمه حاجیانی است كه از سبك شروه (Sarveh) حاجیانی تقلید شده كه نوازندگان مختلف هر كدام كه به سیاق خود با ایجاد تغییراتی در حالت و یا حتی ابداع قطعات جدید موجب فاصله گرفتن از سبك اصلی حاجیانی شده‌اند. در حال حاضر احمد علیشرفی ازجمله نوازندگانی است كه با تغییر كمتری نسبت به قدما حاجیانی را اجرا می‌كند.
حاجیونی در بین خوزستانیها به مقدمه و یا سرپنجه معروف است. در بوشهر برای حاجیونی اهمیت ویژه‌ای قائلند و نوازندگان ماهر را از میزان مهارت در اجرای حاجیونی می‌شناسند. در گذشته نیز هنگام تغییر فرم یا پس از اجرای یك قطعه طولانی، برای خارج شدن از آن قطعه و شروع قطعة بعدی از حاجیونی استفاده می‌شده است.
نوازندگان قدیمی برای اجرای فرمهای مختلف از حاجیونیهای مختلفی استفاده می‌كردند. این حاجیونیها علاوه بر نوع قطعات اجرایی معمولاً از نظر كششها نیز متفاوت بوده‌اند.

چوپی بوشهری: در سایر مناطق ایران معمولاً عبارت چوپی پیش از فرمهایی می‌آید كه معمولاً با رقصهای رزمی توأم باشد در بوشهر نیز هرچند این فرم در حال حاضر بدون هیچ‌گونه رقصی اجرا می‌شود و صرفاً یك فرم موسیقییایی است لیكن در گذشته با رقص همراه بوده از آن جمله رقصی است كه به نظر می‌آید دارای اصالت كمتری است، این رقص كه در بین ل‍ُرهای بختیاری به تركه‌بازی معروف است در واقع نوعی چوب‌بازی‌ست كه از فرهنگ ل‍ُری اقتباس شده، این فرم با دست زدن گروهی به شكلی منظم همراه است كه به شیوه‌های پلی‌ریتمیك به اجرا درمی‌آید. ریتم چوپی بوشهری 4/2 است و با سازهای ضربی بومی منطقه همچون دایره و یا ضرب و تمپو همنوازی می‌كند.
از نمونه‌های آوازی این فرم می‌توان به قطعه زیر اشاره كرد:

شنیدم بهمنی گردان می‌سازن
برای سربازا زندان می‌سازن
شنیدم دربی بوشهر كف نشسته
باسیدون تا جفره آدم نشسته
لاحول ا... لا حول ا...
ما عروس اوردیم از باغملا

شكی: این فرم نیز علاوه بر پریودهای سازی مخصوص به خود دارای پریودهای آوازی خاصی نیز می‌باشد. این فرم در انتهای فرم چوپی با تغییر ریتم از 4/2 به 8/6 ادامه می‌یابد و با دست زدنهای هماهنگ (شپ) و پلی‌ریتمیك توأم است.



بندری: این فرم كه در بین خوزستانیها رونق بیشتری دارد ازجمله فرمهای موسیقییایی این ساز است كه ریشه در جنوب ایران و خصوصاً بوشهر دارد. ریتم آن برگرفته از ریتم 8/6 است و دارای پریودهای سازی و آوازی مخصوص به خود است. بداهه‌نوازی در این فرم بیش از سایر فرمها به چشم می‌خورد و بسط موتیو و توالی قطعات در دست نوازنده است.

نمونه آوازی:

یلا یلا جونم یلا
سبحان ا... / برده‌ای دلها را / یار ماشالا دلدار ماشالا

چوپی چهار دستمال: رقصی است كه با ساز نی‌انبان همراهی می‌شود این رقص كه دارای ریتم 4/3 می‌باشد با حركات موزون پا شكل می‌گیرد و گاهی با همخوانی رقصندگان توأم می‌شود. این رقص كه در بوشهر بیشتر در بین كولیهای بومی منطقه رواج دارد در سایر مناطق استان بوشهر همچون گناوه نیز با تغییرات اندكی و گاهی با اسامی مختلف همچون رقص سه پا و یا پاوردارون به اجرا درمی‌آید.

نمونه آوازی:

سردسته یاری مخملی داشتم جونم
سر شو شد نصفه شو شد
نیومد یارم گل بی‌خارم
نیومد دوسم كه لبش ببوسم

مولودی: مراسمی است كه توسط نی‌انبان و دایره (دیره) اجرا می‌شود. این مراسم نیز ویژة اعیاد بوده و تم آن عربی است این فرم با رقص همراه است و از زنان و مردان در آن بهره گرفته می‌شود. این مراسم با حركات خاص بدن توأم است و بیشتر توسط كولیها به اجرا درمی‌آید. در این بین، نوازندة نی‌انبان بیشتر از سایرین به حركات نمایشی می‌پردازد و با این كار به شور و حال موجود می‌افزاید. با شنیدن (مردان خدا) از سوی یكی از حاضرین همگان عبارت (هایمله) را تكرار می‌كنند. در این مراسم بین نوازندة نی‌انبان و نوازندگان دایره ارتباط خاصی از حیث حركت و رقص وجود دارد كه به نوعی آنان را از سایر اعضای گروه متمایز می‌سازد. این فرم هرچند دارای متر مشخص 4/2 می‌باشد ولی بیشتر از نتهای كششی استفاده می‌شود و همین‌طور از قطعات حاجیونی در بین پریودهای سازی موجود بهره گرفته می‌شود.

تحلیل و بررسی موسیقی نی انبان

از جمله رنگ‌آمیزیهای نوازندگی كه مختص این ساز می‌باشد استفاده فاصلة اول گام لابه‌لای فواصل بعدی است كه گاهی به منظور تأكید، این تكنیك رعایت می‌شود كه علاوه بر تأكید، بر زیبایی ملودی نیز می‌افزاید نوازنده گاهی با اشاره‌های پی‌درپی بر فواصل پیشین باعث ویبره در فواصل كشش‌دار می‌شود. به‌عنوان مثال زمانی‌كه ملودی در حاجیانی به فاصلة پنجم می‌رسد و نوازنده چهار سوراخ پایین را رها كرده و به‌طور همزمان ضمن اشارات پی‌درپی انگشت بر سوراخ دوم، موجب ویبره در كشش ایجادشده (فاصلة پنجم) می‌شود و هنگامی‌كه بر فاصلة ششم تأكید می‌كند با اشاره به سوراخ سوم موجب ویبره در آن فاصله می‌گردد. فرود ملودیهای اجرایی غالباً بر فاصلة دوم این ساز قرار دارد. روند حركت ملودی بیشتر از فاصلة دوم تا پنجم گام می‌باشد و به فاصلة ششم در بعضی اوقات اشاره می‌شود و همان‌طور كه آمد این ساز 6 سوراخ داشته و به‌طور طبیعی وسعت صوتی آن یك گام است و نوازندگان كمتر از فاصلة هفتم این گام استفاده می‌كنند. هرچند نوازندگان جدید گاهی با فشار مضاعف فاصلة اكتاو فاصلة اول را نیز به كار می‌گیرند ولی آنچه مورد مبحث فوق بوده همان نوازندگی سنتی این ساز می‌باشد. با تغییرات موتیو در هر فرم، تمها به شكل فی‌البداهه شكل می‌گیرند و تكرار تمها ایمیتاتیك را به دنبال دارند. با بررسی تم درواقع می‌توان به زبان موسیقییایی یك ملودی پی برد.
موسیقی نی‌انبان و همین‌طور برخی دیگر از فرمهای موسیقی بوشهر همچون نیمه‌ها و یزله‌ها در گذشته غالباً پنج نتی و یا پنج صدایی بوده است و ملودیها در گامهای پنج نتی اجرا می‌شده است. هرچند كه با مرور زمان این ملودیها غنی‌تر شده و گاهی از فواصل بعدی در گام نیز استفاده كرده‌اند.
سرعت ریتم در موسیقی نی‌انبان همیشه از كند به تند تغییر می‌كند. ریتمهای مختلف فرمهای نی‌انبان برگرفته از ریتمهای 4/2، 4/3، 8/6 است. در خاتمة هر فرم، نوازنده با آزاد كردن ریتم و فرود بر فاصلة دوم گام، ساز ضربی را مجبور به توقف می‌كند، البته توقفی به مرور نه ناگهانی. یك قطعه سازی به‌طور كلی دارای موتیو و تم مخصوص به خود است. در نوازندگی نی‌انبان هرچند اصول نوازندگی تابع فرمی است كه اجرا می‌شود و قطعات سازی نیز مشخص است ولی نوازنده اصولاً بداهه‌نواز است. توالی قطعات سازی را خود ضمن نوازندگی تنظیم می‌كند و بسط موتیو نیز در اختیار خود اوست و در بعضی اوقات ضمن نوازندگی دست به آهنگسازی زده و قطعة جدیدی را خلق می‌كند.
نوازنده قبل از شروع هر قطعه با متر مشخص قطعاتی با متر آزاد می‌نوازد كه به این قطعات در اصطلاح محلی حاجیونی، سرپنجه و یا مقدمه می‌گویند، این فرم كه با متر آزاد اجرا می‌شود قطعاتی است الهام گرفته از فرمهای آوازی با متر آزاد در منطقة بوشهر كه از معروف‌ترین آنها می‌توان از شروه نام برد. شروه دارای پریودهای آوازی مشخص و مخصوص به خود است كه بسته به سبك آن در مناطق مختلف متفاوت اجرا می‌شود هرچند ساختار اغلب آنها از نظر فواصل موسیقیایی یكی است ولی تفاوت، بیشتر در اجرای این پریودها از حیث آریه‌ها، تحریرها، سكوتها و كششها است و گاهی تغییراتی جزئی در فواصل یادشده موجب ابداع سبكی جدید می‌شود.
از آنجا كه قطعات موسیقیایی این ساز در محیط فرهنگی خاصی شكل گرفته است ملودیهای آن نیز متأثر از این محیط پژواك تمام عوامل طبیعی و فرهنگی است. با بررسی درمی‌یابیم كه قطعات ملودیك این ساز بر مبنای ریتم كوبنده، قطعات Spiccato و كوتاه بودن سیلابهای سازی و آوازی و همچنین كرن بودن فاصله سوم گام در این ساز كه نوعی غم را در ذهن شنونده القا می‌كند و در عین حال، شادی رقص‌آوری كه منتج از ریتم شاد و تند آن است ازجمله عناصری است كه در شكل‌گیری شخصیت موسیقی نی‌انبان تأثیرگذار بوده است.
در ادامه یك نمونه قطعه سازی موسیقی، نی‌انبان بوشهری در فرم چوپی بوشهری را از نظر می‌گذرانیم:
توضیح: چون نی‌انبان سازی است كه بدون انقطاع می‌نوازد لذا سكوتهایی كه در آوانویسی زیر می‌بینید را با صدای دست بسته نی‌انبان (Do) با همان ارزش زمانی پر می‌كند.

تهیه متن : سید محمدرضا بلادی

بین الكترونها و پروتونها نیروی جاذبه و بین خودشان باهم نیروی دافعه وجود دارد كه ماهیت این نیروها هنوز شناخته نشده است اما برای تحلیل ساده تر بارالكتریكی را مطرح كرده كه برای الكترون با علامت منفی و برای پروتون با علامت مثبت مشخص شده است.

● الكترون چیست؟

الكترون معنای یونانی كهربا است كهربا ماده ای است كه در مالش به پارچه پشمی باردار شده و خرده های كوچك كاه را جذب می كنداین ربایش بعلت نیرویی مرموز اتفاق می افتد كه یونانیان آن را الكتریسیته نامیده اند
▪ اجزای ماده :
همه مواد از ملكولهای شكل میگیرند كه آنها نیز خود از اتمها ساخته می شوند . اتمها از دو جز’ اصلی الكترون و هسته ساخته می شوند كه الكترونها در مدارهای مشخص بدور هسته در گردش می باشند .
چه عاملی سبب ماندن الكترون در مدار مشخص خود می شود ؟
بین الكترون و هسته نیروی جاذبه الكتریكی وجود دارد كه اندازه آن برابر نیروی دافعه گریز از مركز ناشی از چرخش سریع الكترون بدور هسته می باشد

● درون هسته چیست ؟

هسته شامل ذرات بسیاری است كه مهمتریت آنها از نظر جرم پروتون و نوترون است .

● بار الكتریكی چیست ؟

بین الكترونها و پروتونها نیروی جاذبه و بین خودشان باهم نیروی دافعه وجود دارد كه ماهیت این نیروها هنوز شناخته نشده است اما برای تحلیل ساده تر بارالكتریكی را مطرح كرده كه برای الكترون با علامت منفی و برای پروتون با علامت مثبت مشخص شده است.

● چگونه می توان مواد را باردار كرد ؟

روشهای باردار كردن ماده همان روشهای تولید الكتریسیته است .بعبارت دیگر می توان با استفاده از این روشها الكتریسیته تولید كرد . ساده ترین این روشها مالش دو ماده بهم است كه باعث می شود الكترونها از یك ماده به ماده دیگری بروند و در نتیجه اختلاف بار بین دو ماده ایجاد شود . مثلا مالش یك میله شیشه ای به یك پارچه پشمی سبب باردار شدن هر دو ماده می شود كه یكی بار مثبت ( كمبود الكترون ) و دیگری بار منفی ( ازدیاد الكترون) می یابد.

● نیروی الكتریكی چیست ؟

بین بارهای الكتریكی اعم از مثبت یا منفی نیروی الكتریكی وجود دارد این نیرو به مقدار بار الكتریكی و فاصله آنها از هم بستگی دارد . مطابق قانون كولن مقدار نیرو از حاصل ضرب بارها در ضریب ثابتی كه به جنس محیط بستگی دارد تقسیم بر مجذور فاصله بین دو بار بدست می آید . اما در تحلیل ساده تر هرچه مقدار بارها بیشتر باشد مقدار نیرو نیز بیشتر و هرچه فاصله آنها بیشتر شود مقدار نیرو نیز كمتر می شود .

● مواد در حالت عادی از نظر بار الكتریكی چگونه اند ؟

همه مواد در حالت عادی دارای مقدار الكترون و پروتون مساویند به همین دلیل از نظر برایند بارهای الكتریكی خنثی می باشند .

● چگونه می توان یك ماده خنثی را باردار كرد ؟

هرگاه تعادل بین بارهای مثبت و منفی در یك جسم خنثی بهم بخورد ماده بار دار شده است . بهمین منظور كلیه روشهای تولید الكتریسیته كاری نمی كنند جز برهم زدن تعادل بین بارهای الكتریكی مثبت و منفی . می دانیم كه الكترون نسبت به پروتون قابلیت جابجایی و حركت بیشتری دارد . بنابراین می توان با دادن یا گرفتن الكترون ماده را باردار نمود . اگر تعداد الكترونها بیشتر از تعداد پروتونها شود جسم بار منفی و در صورتی كه عكس این حالت روی دهد جسم بار مثبت پیدا می كند .

● باردار كردن مواد چه ربطی به تولید الكتریسیته دارد ؟

اجازه دهید برای جواب به این سوال نخست مواد را دسته بندی كنیم
▪ مواد از نظر هدایت الكتریكی به چند دسته تقسیم می شوند ؟
همه مواد از نظر هدایت الكتریكی جز یك از سه دسته زیر می باشند
الف) هادی ها :
موادی كه براحتی برق را از خود عبور می دهند
ب) عایقها :
موادی كه برق را از خود عبور نمی دهند
ج) نیمه هادی ها :
این مواد در شرایط خاصی مانند هادی ها یا نیمه هادی ها عمل می كنند . اما در حالت عادی برق را به مقدار ناچیز از خود عبور می دهند

● جریان الكتریكی چیست ؟

هرگاه حاملهای الكتریسیته ( الكترونها ) در یك هادی بحركت درآیند جریان الكتریكی ایجاد می شوند . اما هر حركت الكترونی جریان برق نیست . بلكه این حركت باید در یك مسیر مشخص باشد .هر چقدر الكترونهای بیشتری در زمان كمتری در مسیر مشخص حركت كنند مقدار جریان نیز بیشتر می شود

● آمپر چیست ؟

برای دانستن میزان جریان باید بتوان آن را با عدد بیان كرد كه به همین منظور از واحد سنجش جریان كه همان آمپر است استفاده می شود

● مقدار یك آمپر جریان چقدر است ؟

هرگاه از یك هادی تعداد ۲۸/۶ ضربدر ۱۰ بتوان ۱۸ الكترون در یك ثانیه بگذرد این میزان الكترون در زمان یك ثانیه معرف یك آمپر جریان الكتریكی است.

● ولتاژ چیست ؟

دانستیم هرگاه الكترونها در یك هادی در مسیر مشخصی بحركت در آیند جریان الكتریكی ایجاد می شود . اما الكترونها بدون دریافت نیرو و انرژی از مدار گردش بدور هسته خارج نمی شوند . بنا براین برای تولید جریان نیاز به یك نیرو داریم كه آن را از منابع تولید نیرو مانند باتری می گیریم . بعبارت ساده تر نیروی لازم جهت ایجاد جریان ولتاژ نام دارد كه واحد اندازه گیری آن ولت است.

● چگونه می توان ولتاژ تولید كرد ؟

این سوال پاسخ سوال دیگری نیز می تواند باشد كه همان روشهای تولید الكتریسیته است . می دانیم كه انرژی تولید نمی شود بلكه از صورتی به صورت دیگر تبدیل می گردد . از آنجاییكه الكتریسیته هم انرژی است پس باید تبدیل شده انرژی های دیگر باشد . انرژیهایی كه بصورت متعارف برای تولید برق بكار می رود عبارتند از : انرژی شیمیایی در باتریها - انرژی مغناطیسی در ژنراتورها - انرژی نورانی در باتریهای خورشیدی - انرژی حرارتی در ترموكوپلها - انرژی ضربه ای در پیزو الكتریك و غیره.

● مقاومت چیست ؟

الكترونها در هادی براحتی نمی توانند حركت كنند زیرا در مسیر حركت آنها موانعی وجود دارد كه بطور ساده آنها را مقاومت هادی در برابر عبور جریان می گوییم .هرچه قدر این موانع كمتر باشد عبور جریان بهتر صورت میگیرد و می گوییم جسم هادی بهتری است . این موضوع نخستین بار توسط سیمون اهم یك فیزیكدان آلمانی مطرح شد . به همین دلیل واحد اندازه گیری مقاومت اهم است.

● منظور از مدار الكتریكی چیست ؟

حال با دانستن سه فاكتور اساسی در برق ( جریان ولتاژ مقاومت ) مدار الكتریكی را تعریف می كنیم : هر مدار الكتریكی یك مجموعه از تولید كننده برق - مصرف كننده آن و سیمهای ارتباطی بین ایندو است
▪ چند نوع مدار الكتریكی داریم ؟
دو نوع مدار الكتریكی وجود دارد
۱) مدار الكتریكی باز كه در آن ارتباط بین تولید كننده در نقطه یا نقاطی قطع است و در نتیجه جریان در مدار وجود ندارد
۲) مدار الكتریكی بسته كه مسیر عبور جریان كامل است و مصرف كننده از تولید كننده انرژی دریافت كرده و آنرا به صورتهای دیگر تبدیل میكند مانند یك لامپ كه برق را به نور تبدیل می كند .

● منظور از اتصالی در یك مدار یا اتصال كوتاه چیست ؟

هرگاه در یك مدار بسته جریان از مسیری بجز از مصرف كننده بگذرد و مقدار آن زیاد تر از حد مجاز باشد این وضعیت را اتصال كوتاه می گوئیم . در حالت اتصال كوتاه سیم كشی مدار و تولید كننده برق در معرض آسیب جدی قرار می گیرند زیرا جریان مدار بسیار زیاد شده و باعث داغ شدن سیم كشی و اضافه بار شدن منبع تولید كننده برق می گردند در نتیجه اتصال كوتاه باید سریعا و بصورت خودكار قطع شود كه این وظیفه بعهده فیوز است.

● اساس كار فیوز چیست ؟

فیوز یك عنصر حفاظتی در مدار است كه هرگونه اضافه جریانی را كه بیشتر از مقدار نوشته شده روی فیوز باشد تشخیص داده و آنرا سریع قطع میكند . بدین صورت كه جریان اضافه سبب تولید گرما در فیوز شده و یك سیم حساس به حرارت را كه در مسیر عبور جریان و در داخل فیوز قرار دارد ذوب میكند و در نتیجه مسیر عبور جریان قطع شده و اتصال كوتاه بطور موقت برطرف می شود اما تا زمانی كه عامل ایجاد كننده اتصال كوتاه مرتفع نگردد عوض كردن فیوز فایده ای ندارد.

● خطرات ناشی از برق كدامند ؟

خطراتی كه از برق ناشی می شوند عموما به دو دسته خطرات آتش سوزی و خطرات برق گرفتگی تفسیم میشوند . در صورتیكه در یك مدار الكتریكی اتصال كوتاه پیش آید و برطرف نشود جریان مدار بشدت افزایش یافته و حرارت زیادی تولد می كند . این حرارت سبب آتش گرفتن عایق سیم ها و گسترش آن به مواد آتش گیر دیگر است . خطر ناشی از برق گرفتگی مستقیما شخص را تهدید می كند.

● جریان خطا چیست و چند نوع است ؟

در صورتیكه در مدار الكتریكی جریان از مسیر درست خود جاری نشود آنرا جریان خطا می گویند . این جریان ممكن است از طریق اتصال بدنه به زمین جاری شود یا از مدار اصلی بگذرد كه میزان آن بیشتر از حد مشخص مدار است كه آنرا اتصال كوتاه یا اضافه بار گویند . در حالت اتصال كوتاه دو نقطه ای از مدار كه نسبت به هم دارای ولتاژ هستند بهم اتصال می یابند ( توسط یك مقتومت بسیار كوچك ) و در حالت اضافه بار تعداد مصرف كننده ها بیشتر از مقدار مجاز آنها می شود.

● منظور از برق گرفتگی چیست ؟

اگر جریان برق از بدن انسان یا حیوان بگذرد برگ گرفتگی ایجاد می شود . ممكن است اندازه جریان عبوری از بدن محسوس نباشد كه در این صورت برق گرفتگی قابل تشخیص نیست . اما در صورتیكه میزان جریان عبوری زیاد شود ابتدا شوك به بدن وارد می شود و در صورت زیادتر شدن جریان سبب قطع ضربان قلب - ایست تنفس و در نهایت مرگ مغزی می شود .

● اندازه جریان و ولتاژ مجاز چقدر است ؟

برای جریان متناوب ۱۵ میلی آمپر و برای جریان مستقیم ۶۰ میلی آمپر - ولتاژ متناوب ۶۵ ولت و ولتاژ مستقیم ۴۵ ولت است.

● چگونه می توان شخص را از خطر برق گرفتگی محافظت كرد؟

به این منظور باید تمامی گزینه هایی را كه سبب برق گرفتگی می شود یافت و آنها را بی اثر كرد . مهترین عاملی كه سبب برق گرفتگی می شود اتصال بدنه است . در این حالت بكمك كلید FI یا سیم ارت یا كلید FU یا سیستم نول اتصال بدنه را حذف می كنیم . می توان از دستگاههایی استفاده كرد كه بدنه عایقی دارند و امكان اتصال بدنه در آنها وجود ندارد . می توان ولتاژ كار دستگاهها را كمتر از ولتاژ خطرناك برای بدن - كمتر از ۶۵ ولت - بكار برد و در نهایت می توان از ترانسهای ایزوله استفاده كرد كه باعث جدا سازی فاز برق شهر از تغذیه دستگاه می شود و در نتیجه در صورت اتصال بدنه خطر برق گرفتگی از بین می رود.

● توان الكتریكی چیست ؟

اصولا توان به معنی سرعت تبدیل انرژی است . در دستگاههایی كه برای تبدیل انرژی بكار می روند هر چقدر این سرعت بیشتر باشد قدرت دستگاه نیز بیشتر است . مثلا در ژنراتور توان بیشتر نشاندهنده تولید انرژی برقی ! بیشتری است . در مصرف كننده ها نیز همین موضوع صدق می كند . لامپی كه توان بیشتری دارد نور زیادتری هم تولید می كند .
▪ توان را چگونه محاسبه كنیم ؟
سرعت تبدیل انرژی از تقسیم مقدار آن بر زمانی كه آن انرژی تبدیل شده بدست می آید.( انرژی الكتریكی از حاصل ضرب ولتاژ در جریان در زمان بدست می آید ) . اگر میزان انرژی را بر زمان تقسیم كنیم می ماند حاصل ضرب ولتاژ مدار در جریان آن كه این همان رابطه توان است (توان = ولتاژ × جریان ) . البته این رابطه فقط برای مدارهای دی سی صدق می كند و در مدارات آسی رابطه دیگری دارد كه بعدا به آن می پردازیم .
▪ واحد و دستگاه اندازه گیری توان چیست ؟
توان با واحد وات و در مقادیر بالاتر با كیلو وات و مگاوات سنجیده می شوند كه توسط واتمتر اندازه گیری می شود.

نریمان پور، خواننده‌ی پاپ، که از او شاهد پخش آلبومی با نام «نریمان 86» بودیم طی دو هفته اخیر ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد.
به گزارش وب‌سایت موسیقی ما، نریمان که مدت‌هاست به‌دلیل پخش مداوم موزیک‌ویدئوهایش از شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان، همانند دوست خود، مهدی مقدم، از سوی وزارت ارشاد ممنوع‌الفعالیت اعلام شده بود از ایران خارج شد، البته هنوز مشخص نیست که او به ایران بازخواهد گشت یا خیر ولی در صورت عدم بازگشت، او بعد از «ش.ع» و پیام شمس سومین موزیسینی‌ست که به‌دلیل ممنوع‌الفعالیت‌شدن، کشور را ترک می‌کند.
لازم به ذکر است که این خواننده برای اولین‌بار با پخش موزیک‌ویدئوی محبوب «عروسی» از شبکه‌ی مهاجر بر سر زبان‌ها اقتاد و بعد از آن باز به ساخت موزیک‌ویدئوهای مختلفی با نام‌های «گادرلو»، «بگو چی شده عزیزم»، «نازنین» و... به هم‌راهی مهدی مقدم پرداخت.

منبع : سایت موسیقی ما

منبع خبر :

musicema