بسم الله الرحمن الرحیم
ممکن است تعاریف کمی با تعاریف مرسوم متفاوت باشند .
همواره رسانه های جمعی مخاطبان بسیاری را به سوی خود جذب می کنند تا جایی که امروزه زندگی بدون این وسایل برای بسیاری از افراد غیر ممکن و بسیار دشوار است ، و این مسله فکر بسیاری از محققان و پژوهشگران را در شرق و غرب به خود مشغول کرده است . چراکه این رسانه ها به علت پیچیدگی و گسترش روز افزونی که پیدا کرده اند تاثیرات بسیاری بر زندگی افراد و جوامع بشری می گذارند و این تاثیر تا آنجا است که می توان افراد را به نوعی دنباله رو آن ها دانست ، و همین امر است که بعضا این سیستم ، ابزار بسیار مفیدی برای سیاستمدران دنیا به شمار می رود ، و یکی از بزرگترین علت های آن هم تاثیرات نامحسوس و غیر مستقیمی است که بر روی مخاطب خود می گذارند .
رسانه ها انواع متنوعی دارند که می توان به روزنامه ها و مجلات و رادیو ، تلویزیون ، سینما و تاتر که از قدیمی ترین رسانه ها هستند اشاره کرد و همچنین ماهواره و اینترنت هم که تکنولوژی جدید دنیا به شمار می روند ، و تا امروز تمامی این وسایل به بالاترین درجات تعالی خود رسیده اند و دامنه پیشرفت علم تا جایی است که هنوز هم به دنبال راهکار های جامع تر و بهتری برای اطلاع رسانی است .
از میان تمامی این وسایلی که ذکر شد تلویزیون (TV) بیشترین کاربرد را دارد چرا که به علت هزینه پایین و سهولت دسترسی کاربران بیشتری را به دور خود کشانیده است برخلاف باقی که نیاز به هزینه و در بعضی اوقات سختی دسترسی و عدم امکان دسترسی را دارند .
و همین ویژگی باعث گشته سازمان های دولتی و خصوصی دست به احداث شبکه های مختلف خبری ، علمی ، سرگرمی ، آموزشی و ... بزنند و رقابت شدیدی هم در میان آن ها شکل گرفته است که همین استعداد رقابتی همواره باعث پیشرفت کیفی و کمی آن ها البته با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی جوامع گشته است . و حتی آنقدر بحث جدی است که برای هرکدام از فعالیت های صورت گرفته در این رسانه متخصصین ویژه آموزش داده میشوند و کلاس های دانشگاهی تشکیل می گردد و تا بالاترین مدارج هم امکان ادامه تحصیل را دارا هستند .
این وسیله و رسانه اهداف خاصی دنبال می کند تا جایی که کسی نمی تواند ادعا بکند در این رسانه برنامه ای بدون هدف خاص تهیه شده باشد . از میان اهداف رسانه جمعی تلویزیون به چند مورد اشاره می کنیم .
1 ) فرهنگ سازی
2 ) آموزش
3 ) اطلاع رسانی در سطح گسترده حتی جهانی
4 ) تجارت و تبلیغات
5 ) پرکردن اوقات بیکاری و فراقت انسان ها (تفریح و ورزش و آموزش و ...)
و ...
در این میان می توان به مورد فرهنگ سازی با دید ویژه ای نگریست چرا که همانگونه که قبلا تذکر داده شد می توان از تاثیر گذاری غیر مستقیم استفاده کرد و فرد و جامعه را آماده پذیرش حتی فرهنگی مخالف بافرهنگ سنتی خود کرد ، بدون آنکه متوجه شوند و بخواهند موضع گیری کنند .
بدون در نظر گرفتن مسائل سیاسی توجه به این نکته ضروری است که امروزه بیشتر کشور ها در رسانه ها ، فرهنگ خاصی را دنبال می کنند و به دنبال این هستند تا یک فرهنگ جهانی ایجاد کرده و همه را به تبعیت از آن وادار سازند و هم اکنون هم تا حد زیادی به موفقیت های قابل توجهی دست یافته اند که از آنجمله می توان به یکی شدن فرهنگ اروپا و آمریکا اشاره داشت . البته غول رسانه هنوز در آفریقا و آسیا نتوانسته به پیشرفت مورد قبول خود دست پیدا کند چرا که مردم این دو قاره از دیر باز با فرهنگ خاصی که غالبا برگرفته از مذهب های الهی است ، خو گرفته و آمیخته شده اند . و همین امر است که سیاست مداران بزرگ رسانه ها همواره بزرگترین دغدغه های خود را بر سر مبارزه با مذاهب و ادیان گذاشته اند و هزینه های غیر قابل وصفی را هم به کار برده و خرج کرده اند . در این میان مبارزه و آماده کردن کشور های اسلامی خصوصا کشور های اسلامی خاورمیانه برای آنها از همه مهمتر و سخت تر است چرا که مسلمان ها خود فرهنگ غنی و کاملی دارند که به سادگی حاظر به کنار گذاشتن آن نیستند و حتی برای حفظ آن در تاریخ جنگ های بسیاری را از آن ها ثبت کرده اند . در این میان یک کشور که غابلیت انعطاف پذیری خیلی کمتری دارد کشور جمهوری اسلامی ایران است که مهمترین کشور منطقه خاورمیانه است و از لحاظ استراتژیک هم نقش مهمی را بازی می کند . و همین مساله غول رسانه را به تکاپو و آشفتگی خاصی کشانده است و برای رسیدن به اهداف مورد نظر آن (غول رسانه) را به هر کاری واداشته است که از جمله آن می توان به تهدیدات فرهنگی با استفاده از ماهواره ها اشاره داشت که از تمام نقاط دنیا ایران را مورد هدف امواج خود قرار داده اند و همین امر است که بزرگی مساله را به نمایش می گذارد .
لذا در این گزیده ما هم به وضع رسانه ملی در ایران می پردازیم وامید واریم که بتوانیم کاری هرچند کوچک انجام داده باشیم .
مردم ایران به تلویزیون بیشتر از باقی رسانه ها توجه می کنند و حتی ساعات بسیاری را در پای آن و به تماشای برنامه هایش می گذرانند حتی با این که در شهر تهران که ابر شهر ایران است بیش از 8 شبکه بیشتر ندارد باز هم مردم با این وسیله انس زیادی برقرار کرده اند بالخصوص در این دهه که برنامه های متنوع بسیاری هم از آن پخش می شود که با توجه به کمی شبکه ها ، بسیار قابل توجه است .
در ایران از همان ابتدای ورود تلویزیون مردم بیشتر به برنامه های تنز مایل بودند درست همانند باقی کشور ها و همین امر هم کارگردانها و تهیه کننده گان را به سمت ساخت این گونه برنامه ها کشانده و در این چند سال شاهد سیل برنامه های تنز در مناسبت های گوناگون بالخصوص مناسبت های ویژه همانند ماه مبارک رمضان و عید نوروز بوده ایم ، که اینک به چگونگی و کیفیت آن ها از جهت تنز بودن و جلب مخاطب کاری نداریم . بحث ما کمی خاص تر میشود و در واقع بر روی تاثیرات فرهنگی این برنام ها صحبت خواهیم کرد (فرهنگ سازی) .
نکته ای که به وفور در ساخت برنامه های تنز به چشم می خورد ، خنداندن مخاطب از هر راه ممکن و هر وسیله قابل استفاده می باشد به صورتی که سازندگان دیگر توجهی به محیط فرهنگی و مذهبی مخاطب ندارند و یا شاید هم بعضا تامین کننده اهداف غول رسانه هستند که در هر صورت باز هم هدف غول رسانه ای را تامین خواهند کرد حتی اگر سازنده واقعا قصد سوئی هم نداشته باشد .
1) در این میان می توان به یکی از شایع ترین روش ها که مسخره کردن دیگران در فیلم و سریال برای خنداندن و جلب توجه مخاطب اشاره کرد ، که در واقع سازنده با این روش فرهنگ استهزا را در جامعه شیوع داده تا جایی که اثرات تخریبی بسیار جدی ای خصوصا بر روی کودکان داشته است .
2 ) روش دیگر استفاده از اصطلاحات نامفهمو و بی اساس است به گونه ای که این نوع هم بسیار اثرات مخرب اجتماعی و فرهنگی دارد چرا که در بسیاری از مواقع باعث محو ضرب المثل ها و اصطلاحات پرمفهوم که نشانه قدمت و فرهنگ ما است می گردد و این اثرات هم بر روی کودکان و نوجوانان ما بسیار تاثیر گذار بوده و هست تا جایی که بعضا خشم والدین و اولیای مدرسه را هم بر می انگیزد .
3 ) روش دیگر روش توهین به دیگران برای خنداندن مخاطب است که این هم بسیار مخرب است .
4 ) روش دیگر استفاده از حرکات ناشایست و زننده است که بعضا قابل مشاهده است . این روش هم برروی کودکان تاثیرات بسیار مخرب دارد . همانند پریدن جلوی دیگران برای ترساندن آن ها و یا پرتاب کردن اشیاء به سوی بازیگران که غالبا هم اشیاء خطر ناکی هستند . و یا نوع خنده های زننده بازیگران چه زن و یا مرد که به طبع کودکان هم از آن ها پیروی و تقلید می کنند و ... .
و ... .
این روش ها و روش های دیگر غالبا تخریب فرهنگ کرده و به یکی کردن فرهنگ اسلامی و غربی از نوع تاثیر گذاری غربی کمک بسزایی می کند . و مطلبی که از همه بیشتر قابل تامل و ترس است از بین رفتن فرهنگ اسلامی در جامعه و خصوصا در نسل آینده است که کمک شایانی برای حضور غرب در ایران را به همراه خواهد داشت و این خطر تاجایی است که ممکن است تمامی اخلاقیات اسلامی در جامعه به نابودی و انحطاط کشیده شود ، اخلاقیاتی که غرب آرزوی پیاده کردن آن ها را دارد .
مهمترین خطر ، ازبین رفتن حرمت ها در میان افراد است که می توان به از بین رفتن حرمت بین فرزندان و والدین و همچنین همسران به عنوان مهمترین ها یاد کرد . اینک برای روشن تر شدن بحث به چند حدیث نبوی که همگی از نهج الفصاحه انتخاب شده اند اشاره می کنیم :
والدین
1 ) بهشت زیر پای مادران است .
2 ) تو و آنچه داری متعلق به پدر توست .
3 ) همانا خداوند بزرگ ، نهی می کند شما را که به پدرتان قسم بخورید .
4 ) دعای پدر در حق فرزند خود همانند دعای پیامبر بر امت خود است .
5 ) کسی که پدر و مادر خود را راضی کند ، حقیقتا خداوند را راضی کرده است و کسی که پدر و مادر خود را خشمگین کند ، حقیقتا خدا را خشمگین کرده است .
6 ) خدا لعنت کند کسی را که به پدر و مادر خود لعن بفرستد .
7 ) چاپلوسی کردن جایز نیست مگر در مقابل پدر و مادر ... .
8 ) هیچ مردی نیست که به صورت پدر و مادر خود ، مهربانانه نگاه کند مگر این که خداوند به خاطر همین نگاه ، برای او یکی مقبول و نیکو می نویسد .
9 ) کسی که پیشانی مادر خود را ببوسد ، برای او ، پرده ای در مقابل آتش جهنم قرار داده می شود .
10) دوستی با پدر خود را حفظ کن و آن را قطع مکن تا خداوند ، نور تو را خاموش نکند .
زن و شوهر
1 ) حق شوهر بر گردن زن :
دستور شوهر را اطاعت کند ، بدون اجازه شوهر از خانه بیرون نرود ، کسی که شوهرش دوست ندارد به خانه نیاورد ، بدون اجازه شوهر روزه مستحبی نگیرد ، بدون اجازه شوهر نمی تواند چیزی از خانه به دیگری بدهد و اگر این کار را بکند خداوند و فرشتگان او را لعن می کنند ، حتی اگر شوهر ظالم باشد .( دوحدیث را در یک جا جمع کردم )
2 ) حق زن بر گردن شوهر :
خوراک و پوشاک او را فراهم کند ، او را کتک نزند ، به او حرف بد نزند ، جز در خانه با او قهر نکند .
3 ) زمانی که مرد به صورت همسر خود ، نگاه کند و همسرش نیز به او نگاه کند ، خداوند بزرگ مهربانانه به آن دو نگاه می کند .
اینک باتوجه به احادیث یاد شده اهمیت مساله مطرح شده و خطرات ناشی از آن بیشتر نمایان می شود .
تهیه کننده :
حجه الاسلام مهدی زبردست برزین