تبیان، دستیار زندگی

تعریف الگوریتم به مجموعه ای از دستورالعمل ها كه با زبان دقیق و قابل فهم به همراه جزییات لازم و كافی به گونه ای  اجرا(انجام) شود كه در نهایت هدف خاصی دنبال شود  

در یك الگوریتم موارد زیر باید مد نظر قرار گیرد

-هر الگوریتم باید دارای شروع و پایان باشد.

استفاده از زبان ساده ، دقیق و قابل فهم در الگوریتم

استفاده از جزییات كافی

ترتیب اجرا(انجام) دستور العمل ها

-استفاده از حداقل دستورالعمل ها

آگاهی از حداقل امكانات مجری الگوریتم

-تعمیم پذیری

هر الگورتیم باید داری فعل باشد و مرجع آن نیز كاملا مشخص باشد.(فاعل افعال باید كاملا معلوم باشد). 

 تذكر : منظور از زبان دقیق در یك الگوریتم یعنی اینكه هر كاربر در انجام دستورالعمل ها یك برداشت یكسان داشته باشد.

تذكر 2 : حداقل توانایی های مجری الگوریتم های زیر شناخت اعداد ، توانایی انجام چهار عمل اصلی در ریاضی و مقایسه اعداد از نظر بزرگتر و كوچكتری است . 

مثال 0 : الگوریتم تلفن زدن1-شروع2-برداشتن گوشی3-انداختن سكه 50 ریالی4-گرفتن شماره5-مكالمه 6-گذاشتن گوشی7-پایان

 مثال 1 : الگوریتمی بنویسید كه اعداد كوچكتر از 5 را چاپ نماید.1-شروع2-چاپ كن اعداد 1و2و3و43-پایان

 مثال 2 : الگوریتمی بنویسید كه اعداد بین 10 و 20 را چاپ نماید.1-شروع2-چاپ كن اعداد 11و12و13و14و15و16و17و18و193-پایان 

مثال 3 : الگوریتمی بنویسید كه یك عدد را از ورودی بگیرد و سپس آنرا چاپ نماید.روش اول :1-شروع2-دریافت كن عدد مورد نظر را3-چاپ كن عدد فوق را4-پایان 

مثال 4 :الگوریتمی بنویسید كه دو عدد را از ورودی دریافت نموده ،حاصل جمع آنها را به عنوان نتیجه چاپ نماید.1-شروع2-دو عدد را از ورودی دریافت نموده ، در متغیرهای A,B قرار بده3-‍C= A + B 4-چاپ كن C را5-پایان

 مثال 5 :الگوریتمی بنویسید كه شعاع یك دایره را از ورودی بگیرد و محیط دایره مورد نظر را چاپ نماید.1- شروع2-شعاع دایره را دریافت نموده ، در ظرفی بنام R‌ ذخیره كن3-R را دو برابر كن و در عدد 3.14 ضرب كن (فرمول محاسبه محیط دایره)4-نتیجه حاصل از عمل مرحله 3 را در ظرفی بنام M‌ قرار بده.5-محتویات M را چاپ كن6-پایان 

مثال 6:الگوریتمی بنویسید كه طول و عرض یك مستطیل را از ورودی بگیرد و محیط و مساحت آنرا چاپ نماید.1-شروع2-عددی را به عنوان طول مستطیل دریافت كن و در ظرف T‌ قرار بده3-عددی را به عنوان عرض مستطیل دریافت كن و در ظرف A‌ قرار بده4-محتویات ظرف T‌ را در ظرف A ضرب كن نتیجه را در ظرف Mo قرار بده.5-محتویات ظرف Mo را چاپ كن6-محتویات ظرف T را با محتویات ظرف A‌ جمع كن و نتیجه را در ظرف S‌ قرار بده 7-محتویات ظرف S را دو برابر كن و در ظرف Ma قرار بده8-محتویات ظرف Ma را چاپ كن 9-پایان 

مثال 7 :الگوریتمی بنویسید كه عددی را از ورودی بگیرد و اگر عدد دریافت شده مثبت بود پیغام  "Mosbat" در غیر اینصورت پیغام "Manfi"‌ را چاپ نماید.1-شروع2-عددی را از ورودی بگیر و در ظرف N قرار بده3-اگر N > 0 ‌ بود آنگاه چاپ كن پیغام "Mosbat" در غیر اینصورت چاپ كن پیغام "Manfi" را4-پایان

 مثال 8:الگوریتمی بنویسید كه عددی را از ورودی دریافت نماید اگر عدد دریافت شده زوج بود پیغام "Zoj" در غیر اینصورت پیغام "ّFard" را چاپ نماید.1-شروع2-عددی را از ورودی دریافت نموده ، در ظرفی  بنام N قرار بده3-اگر باقی مانده تقسیم عدد بر 2 صفر بود چاپ كن "Zoj" در غیر اینصورت چاپ كن "Fard"4-پایان 

نكته : همانطور كه در الگوریتم های بالا دیده می شود هر الگوریتم از 3 قسمت اساسی تشكیل شده است كه بسته به نوع الگوریتم ممكن است یك یا دو قسمت  از این سه قسمت را نداشته باشد این سه قسمت عبارتند از الف)ورودی های الگوریتمب)عملیات قابل انجام در الگوریتم(عملیات مورد نظر)ج)خروجی های الگوریتم مثلا مثال 1 ورودی ندارد  عملیاتی هم ندارد و فقط الگوریتم كافی است كه اعداد مورد نظر را چاپ نماید.یعنی فقط خروجی دارد.در مثال 3 الگوریتم فقط دارای ورودی و خروجی است و سیستم عملیات خاصی كه كاربر آن را معین كرده باشد انجام نمی دهد.در مثال 4 الگوریتم هر سه قسمت را دارا می باشد یعنی هم ورودی ، هم خروجی و هم عملیات خاص مورد نظر كاربر (یعنی جمع دو عدد را انجام می دهد) با توجه به موارد فوق گاهی اوقات ممكن است در یك الگوریتم یكی از سه قسمت فوق خود دارای چند مرحله باشد اما به هر حال قالب كلی همان سه قسمت فوق است اینك به ذكر الگوریتم هایی می پردازیم كه یك قسمت ممكن است  چند مرحله داشته باشد.

مثال 9 :الگوریتمی بنویسید كه اعداد 1 تا 10 را بر روی صفحه نمایش چاپ كند.1-شروع2- I=1  (در اینگونه الگوریتم ها به ظرف I شمارنده یا Counter می گویند)3-چاپ كن I را4-I = I + 1  5-اگر  محتوای ظرف I كوچكتر یا مساوی 10 بود آنگاه برو به مرحله 36-پایان 

در مرحله 2 از مثال فوق I مساوی یك قرار داده شده است باید به این نكته توجه داشته باشیم كه این یك مساوی ریاضی به معنای معادل بودن نیست بلكه به معنای این است كه مقدار یك را در ظرفی بنام I قرار بده . ضمنا از این به بعد به جای كلمه ظرف در كامپیوتر متغیر به كار می بریم كه خود یك مفهوم است و عبارتست از : 

تعریف متغیر :هر متغیر یك خانه از حافظه اصلی(Ram)  می باشد كه در هر لحظه می تواند مقادیر مختلفی را به خود اختصاص دهد تذكر : زمانی كه عدد یا داده جدیدی وارد یك متغیر گردد مقدار قبلی آن از بین می رود.تذكر :زمانی كه مقدار یك متغیر را بخوانیم یا محتوای آن را چاپ نماییم مقدار متغیر تغییر نخواهد نمود.مثال برای درك بهتر متغیر :

  (الفA = A +1   à  A= 3     (بB = B + 3  à  B = 7     (جB = A +1  à  A= 3 , B =4     (دA = B +3  àA = 7 , B=4    (یC = A + B àA= 7, B = 4 , C= 11  

مثال 10 :الگوریتمی بنویسید كه اعداد 10 تا 1 را بر روی صفحه نمایش چاپ كند.1-شروع2- 0I=1  3-چاپ كن I را4-یكی از I كم كن و نتیجه را دوباره در ظرف I‌ قرار بده (یعنی I=I-1)5-اگر  محتویات ظرف I بزرگتر یا مساوی 1 بود   آنگاه برو به مرحله 36-پایانمثال 10:

مثال11:‌ الگوریتمی بنویسید كه كلیه مضارب 2 كه كوچكتر از 100 هستند را چاپ كند. 

مثال 12 : الگوریتمی بنویسید كه كلیه مقسوم علیه های عدد 30 را چاپ كند(مقسوم علیه عددی است كه عدد مورد نظر بر آن بخش پذیر است مثلا 5 مقسوم علیه 30 می باشد)  

مثال 12 : الگوریتمی بنویسید كه كلیه مقسوم علیه های هر  عدد  را چاپ كند.  

مثال 13 : الگوریتمی بنویسید كه یك عدد را دریافت كند و اول یا مركب بودن آنرا معین نماید .(عدد اول عددی است كه غیر از خودش و یك مقسوم علیه دیگری نداشته باشد.   

 مثال 14:  الگوریتمی بنویسید كه كلیه مقسوم علیه های  اول هر عدد را چاپ كند(مقسوم علیه عددی است كه عدد مورد نظر بر آن بخش پذیر است مثلا 5 مقسوم علیه 30 می باشد)  

مثال 15: الگوریتمی بنویسید كه بزرگترین مقسوم علیه مشترك دو عدد دلخواه را چاپ كند.(مثلا 6 بزرگترین مقسوم علیه مشترك دو عدد 18و 12 می باشد)

 مثال 16 : الگوریتمی بنویسید كه  محتویات دو متغیر دلخواه را با هم عوض كند. 

مثال 17 : الگوریتمی بنویسید كه كوچكترین مضرب مشترك (كوچكترین مخرج مشترك) را محاسبه و چاپ كند(مثلا كوچكترین مضرب مشترك دو عدد 18و 12 عدد 36 می باشد) 

مثال 18: الگوریتمی بنویسید كه سه مقدار از ورودی خوانده آنها را به طور نزولی در خروجی چاپ کند.  

مثال 19- الگوریتمی بنویسید كه  عددی را خوانده قدر مطلق آن را چاپ کند.

 مثال 20: الگورتیمی بنوسید که معادله درجه دوم AX²+BX+c=0 را حل کند . 

 مثال 21:  الگوریتمی بنویسید كه تعداد N   عدد را از ورودی خوانده تعداد اعداد منفی – صفر  و مثبت را مشخص کند.  

مثال 22: الگوریتمی بنویسید كه تعدادی  عددرا از ورودی خوانده بزرگترین عدد را پیدا و چاپ کند. 

مثال 23: الگوریتمی بنویسید كه فاکتوریل هر عدد دلخواه را محاسبه و چاپ کند.