تبیان، دستیار زندگی

میدانید چرا ناپلئون همیشه از كمر بند قرمز استفاده میكرده و این كه حكمت كمربند ناپلئون چیست ، این سوال برای خیلیها پیش آمده و جواب آن فقط یك جمله است : از كمربند قرمز استفاده میكرده تا از افتادن شلوارش جلوگیری كند

چرا روی آدرس اینترنت به جای یك دبیلیو، سه تا دبیلیو می‌گذارند؟ چون كار از محكم‌كاری عیب نمی‌كنه

آخرین دندانی كه در دهان دیده می‌شود چه نام دارد؟ دندان مصنوعی

چطور می‌شود چهارنفر زیر یك چتر به‌ایستند و خیس نشوند؟ وقتی هوا آفتابی باشد این كار را انجام دهند

اگر سر پرگار گیج برود چه می‌كشد؟ بیضی

چرا لك‌لك موقع خواب یك پایش را بالا می‌گیرد؟ چون اگر هر دو را بگیرد، می‌افتد

چرا دود از دودكش بالا می‌رود؟ چون ظاهرا چاره دیگری ندارد

شباهت نون سوخته با آدم غرق شده چیه ؟هر دو تاشونو دیر كشیدن بیرون

فرق باطری با مرد چیست؟ باطری اقلا یک قطب مثبت داره ولی مرد هیچ چیز مثبتی نداره

اختراعی که برای جبران اشتباهات بشر درست شده چیست؟ طلاق

چه طوری زیر دریایی بعضیها رو غرق می‌کنن؟ یه غواص میره در می‌زنه

ناف یعنی چه؟ ناف نمره صفری است كه طبیعت به شكم بی‌هنر داده است

خط وسط قرص برای چیه؟ برای اینكه اگه با آب نرفت پایین با پیچ‌گوشتی بره

اگه یه نقطه آبی روی دیوار دیدید كه حركت می‌كند چیست؟ مورچه‌ای است كه شلوارلی پوشیده

بعضیها را چگونه برای همیشه می‌شود سر كار گذاشت؟ در دو روی یك كاغذ می‌نویسم: «لطفاً بچرخانید

چرا بعضیها همیشه 18تایی به سینما می‌روند؟ برای اینكه برای زیر 18 ممنوع بود

چرا بعضیها با دو دستشان دست می‌دهند؟ چون فرق دست راست و چپشونو بلد نیستند

چرا فیل از «سوراخ سوزن» رد نمی‌شه؟ برای اینكه ته دمش «گره» داره

شیخین و جمعی از اصحاب پس از رحلت حضرت رسول (ص) بی‎توجه به بیعتی كه با علی ـ علیه السلام ـ در غدیر خم كرده بودند در سقیفه شورا تشكیل دادند و بیعت با امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ را كنار گذشتند و ابوبكر را به عنوان خلیفه برگزیدند. پس از خاتمة بیعت با ابوبكر در سقیفه، آنان از آن محل خارج شدند بنا به روایت براءبن‎عازب، آنان در كوچه‎ها به راه افتاده و به هر كس كه می‎رسیدند دست او را گرفته، به دست ابوبكر می‎مالیدند، چه آن شخص به این كار تمایلی می‎داشت یا نه؛ براء می‎افزاید: در آن زمان بود كه من به در خانه بنی‎هاشم رفتم و خبر را به آنان دادم.[2] توجه آنها به امر بیعت با ابوبكر تا اندازه‎ای بود كه بنا به نقل ابن‎ابی‎شیبه آنها در مراسم تدفین رسول خدا (ص) حضور نداشتند و تنها بعد از دفن بازگشتند.[3] 
زمانی كه كار بیعت تمام شد، عمر برخاست و دربارة آنچه روز قبل دربارة زنده ماندن رسول خدا (ص) تا مردن آخرین اصحابش گفته عذرخواهی كرد او گفت: وی بر این گمان بود كه آن حضرت باقی می‎ماند و كارها را سامان می‎دهد، امّا اكنون شاهد است كه قرآن در میان آنهاست و با بهترین صحابی آن حضرت بیعت شده است![4] این حكایت روشنگر آن بود كه عمر در انتظار انتخاب خلیفه موردنظر بود و پس از انجام آن دیگر مشكلی نداشت. 
ابن‎قتیه دینوری كه از مورخین اهل سنت است می‎نویسد: «علی ـ علیه السلام ـ را نزد ابوبكر آوردند و علی: می‎فرمود من بندة خدایم و برادر رسول خدا (ص) به علی ـ علیه السلام ـ گفتند: با ابوبكر بیعت كن علی ـ علیه السلام ـ گفت من از شما بدین‎كار سزاورارترم و شما باید با من بیعت كنید.... در غیر این صورت شما در ستم افتاده‎اید و خود به خوبی می‎دانید. عمر به علی ـ علیه السلام ـ گفت تا بیعت نكنی رهایت نمی‎كنیم. علی ـ علیه السلام ـ در پاسخ عمر گفت: شیر را بدوش، كه بخش از آن سهم تو خواهد بود. كار را برای ابوبكر محكم‎گیر كه فردا آن را به تو برمی‎گرداند.... علی ـ علیه السلام ـ گفت ای گروه مهاجران، خدا را در نظر آورید، خلافت و زمامداری محمّد (ص) را از خانه او خارج نكنید و در خانه‎های خود جای ندهید، اهل و خاندان او را از مقامش باز ندارید. ای مهاجران سوگند به خدا، ما سزاوارترین مردم نسبت به كار خلافتیم، ما اهل بیت هستیم، خواننده كتاب خدا كه آن را از روی فهم و بینش می‎خواند از خاندان ماست. ما آگاه به سنت رسول خدا (ص) آشنا به كار مردم، بازدارنده مردم از بدی، قسمت‎كننده بیت‎المال به‎طور مساوی در میان مردم هستیم. پس پیروی هوی نفس نكنید تا گمراه نشوید كه در این صورت از حق فاصله بیشتری می‎گیرید. 
بشیرابن‎سعید انصاری در پاسخ علی ـ علیه السلام ـ گفت: اگر این سخنان را كه اكنون می‎شنویم قبلاً از تو شنیده بودیم، حتی دو نفر نیز با تو به مخالفت برنمی‎خواستند. علی ـ علیه السلام ـ شبانه فاطمه دختر پیامبر (ص) را بر چارپایی سوار می‎كرد و به مجالس انصار می‎رفت و از آنان كمك و یاری می‎خواست.... فاطمه (س) به انصار گفت: ابوالحسن آنچه سزاوار بود انجام داد، و شما نیز كاری كردید كه خداوند آن را حساب خواهد كرد.[5] 
امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ و فاطمه (س) تلاش زیادی برای بازگرداندن امر خلافت از ابوبكر و احقاق حق كردند، امّا تلاش آنان ثمری نبخشید كه گزارش این تلاشها را عده زیادی از نویسندگان اهل سنت در كتب خود آورده‎اند. تا اینكه ابوبكر قبل از اینكه بمیرد عهد خلافت عمر را به دست سپرد تا بر مردم بخواند. شخصی در راه از او پرسید: در این نامه چیست؟ عمر گفت: نمی‎دانم، امّا من اولین كسی هستم كه از آن اطاعت می‎كنم! آن شخص گفت امّا من می‎دانم در آن چیست؟ سال نخست تو او را به خلافت برگزیدی و گماردی و اكنون او تو را به خلافت می‎گمارد.[6] این مسأله نشان می‎دهد كه مردم از همفكری و پیوند سیاسی ایندو باخبر بوده‎اند. و در انتصاب عمر نقل شده كه عثمان در تمام دوره بیماری ابوبكر ملازم او بود، از طرف وی مكلف به نوشتن عهدنامة جانشینی عمر شد، ابوبكر به حالت اغماء رفت و عثمان كه تكلیف خود را می‎دانست تا به آخر عهدنامه را نوشت و نام عمر را در آن درج كرد. ابوبكر پس از به هوش آمدن از وی خواست تا آنچه را نوشته بخواند و او چنین كرد و ابوبكر نوشته او را تأیید نمود... 
به روایت ابن‎عبدالبر، ابوبكر از معیقب الرومی پرسید نظر مردم دربارة تعیین عمر توسط او چیست؟ او گفت: برخی راضی و كسانی ناراضی‎اند. ابوبكر گفت: آیا راضی‎ها بیشترند یا ناراضی‎ها او گفت: ناراضی‎ها بیشترند. ابوبكر پاسخ داد چهره حق ابتدا كریه است امّا عاقبت با آن است ..... با تعیین عمر توسط ابوبكر، اصل «استخلاف» بصورت یك اصل مشروع در فقه سیاسی سنی درآمده، در حالی كه به تصریح منابع سنی، چنین اقدامی هیچگونه پیشینه‎ای در سیره رسول خدا (ص) نداشته است.... پس از نوشتن عهد خلافت عمر توسط ابوبكر عملاً عمر به خلافت منصوب شده بود. در این صورت بیعت مردم نمی‎توانست عامل خلیفه‎شدن عمر باشد... 
شگفت آنكه عمر خود بر این باور بود كه انتخاب ابوبكر «فلة» و ناگهانی بوده و معتقد بود كه حكومت باید با مشورت مؤمنین باشد. امّا اكنون تنها با یك عهدنامه بر سر كار آمد.[7] 
و در اخبار سیره چیزی كه شاهد رفاقت شیخین (ابوبكر و عمر) با حضرت علی ـ علیه السلام ـ باشد دیده نشده و میان امام و شیخین از همان اوّل مناسبات خوبی نبوده است. دشمنهای عاشیه با علی ـ علیه السلام ـ كه به اعتراف خود عاشیه از همان زمان پیامبر (ص) وجود داشته می‎تواند شاهدی بر اختلاف آل ابی‎بكر با آل‎علی ـ علیه السلام ـ تلقی شود. گفته‎اند زمانی كه زهرا (س) به شهادت رسیدند، همه زنان پیامبر (ص) در عزای بنی‎هاشم شركت كردند امّا عاشیه خود را به مریضی زده و نیامده و حتّی برای علی ـ علیه السلام ـ چیزی نقل كردند كه گویا عاشیه اظهار سرور كرده بود.[8] 
هر چه بود بلافاصله پس از خلافت ابوبكر، و اصرار امام در اثبات حقانیّت خود نسبت به خلافت، سبب بروز مشكلاتی در روابط آنان شد. حمله به خانة امام و حالت قهر حضرت فاطمه (س) و عدم اجازه برای حضور شیخین بر جنازة آن حضرت اختلاف را عمیق‎تر كرد. از آن پس امام گوشه‎گیر شده و به سراغ زندگی شخصی رفت.[9] 
نظر حضرت علی دربارة عمر: 
امام امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ از عمر و ماجرای خلافت شكوه می‎كند و می‎فرمایند: «سرانجام اوّلی حكومت را به راهی درآورد، و به دست كسی (عمر)، سپرد كه مجموعه‎ای از خشونت، سختگیری، اشتباه و پوزش‎طلبی بود. زمامدار مانند كسی كه بر شتری سركش سوار است، اگر عنان محكم كشد، پرده‎های بینی حیوان پاره می‎شود، و اگر آزادش گذارند، در پرتگاه سقوط می‎كند. سوگند به خدا! مردم در حكومت دوّمی، در ناراحتی و رنج مهمی گرفتار آمده بودند، و دچار دورویی‎ها و اعتراض‎ها شدند و من در این مدّت طولانی محنت‏زا، و عذاب‎آور، چاره‎ای جز شكیبایی نداشتم، تا آنكه روزگار عمر هم سپری شد.» سپس امام از شورای عمر شكوه می‎نماید و می‎فرمایند: «سپس عمر خلافت را در گروهی قرار داد كه پنداشت من همسنگ آنان می‎باشم!! پناه بر خدا از این شورا! در كدام زمان در برابر شخص اوّلشان در خلافت مورد تردید بودم، تا امروز با اعضای شورا برابر شوم؟ كه هم‎اكنون مرا همانند آنها پندارند؟ و در صف آنها قرارم دهند؟ ناچار باز هم كوتاه آمدم، و با آنان هماهنگ گردیدم. یكی از آنها با كینه‎ای كه از من داشت روی برتافت،[10] و دیكری دامادش را بر حقیقت برتری داد[11] و آن دو نفر دیگر كه زشت است آوردن نامشان.[12] 
امام هیچگاه آزاد نبود كه ارزیابی خود را از شیخین ارائه دهد و در رابطه با عثمان هر چه به آن معتقد بود بیان فرمودند. چون سپاه امام در كوفه به جز عده معدودی از آنها شیخین را پذیرفته بودند و امام نمی‎توانست در جمع آنها در سخن گفتن آزاد باشد.[13] 
با همه احتیاطی كه امام علی ـ علیه السلام ـ داشت، در زمان شورای خلافت، حاضر به پذیرفتن شرط عبدالرحمن‎ابن‎عوف برای قبول خلافت نشد. ابن‎عوف شرط كرد: اگر امام بپذیرد تا به سیره شیخین عمل كند حاضر است خلافت را به او واگذار كند، امّا امام فرمود تنها به اجتهاد خود عمل خواهد كرد. این ردّ آشكاری از امام نسبت به روش و سیره شیخین بود، كه به اعتقاد امام در قسمت‎های زیادی برخلاف سیره رسول خدا (ص) و بر پایه اجتهادی نادرست صورت گرفته بود.[14] 
و با این حال اگر خلفا از امام راهنمایی و مشورت می‎خواستند امام اجتناب نمی‎نمودند و عمر بارها اعتراف كرد «اگر علی ـ علیه السلام ـ نبود عمر هلاك می‎شد.» 
برای مطالعه بیشتر به ترجمه كتاب الغدیر علامه امینی و خلاصه عیقات‎الانوار مراجعه كنید. 
آقای سیدحسین هاشمی‎نژاد از كتاب فصائل احمد حنبل این حدیث را نقل می‎فرمایند: 
از برای جماعتی از اصحاب رسول خدا (ص) درهایی بود كه از منازلشان به مسجد باز می‎شد آن حضرت روزی فرمود: سَدُّو كلِّ بابٍ فی‎المسجِدِ الّا بابَ عَلیٍ. 
تمام درهائیكه به مسجد باز می‎شود، ببندید، مگر در خانه علی ـ علیه السلام ـ را ! و همه درها را بستند، در این باره جماعتی به نحو اعتراض سخن گفتند، تا به گوش مبارك آن حضرت رسید، و در میان آن جماعت برخاست و فرمود: 
اِنَّ قوماً قالوا فی سَدَّ الابوابِ وَ تَرِكی بابَ علیٍ انی ما سددتُ وَ لا فَتَحْتُ ولكِنّی اُمِرتُ بِأَمرٍ فاَتَّبَعتُهُ.[15] 
جماعتی راجع به بستن درها و بازگذاشتن من در خانة علی ـ علیه السلام ـ را گفتگو كردند. 
من نه دری بستم و نه گشودم، لكن من امروز شدم به این امر (از ناحیه خدا) و پیروی كردم. 
امام درباره دوران 25 ساله خانه‎نشینی چنین می‎فرماید: 
عاقبت دیدم بردباری و صبر به عقل و فرد نزدیكتر است لذا شكیبائی ورزیدم ولی به كسی ماماندم كه خاشاك چشمش را پركرده و استخوان راه گلویش را گرفته با چشم خود دیدم میراثم را به غارت می‎برند. 
نهج‎البلاغه، خطبه شقشقیه

مدارک حدیث غدیر:

کتابهای حدیث و تفسیر و کلام و عقاید و سیره و لغت عالمان اهل سنت مملو است از احادیث و ماجرای غدیر و مسلم بودن واقعه غدیر، حقیقتی است انکارناپذیر. به گفته عالم سنی مشهور، ضیاء‏الدین مقبلی صنعانی مکی(1047-1108): اگر حدیث غدیر صابت و معلوم نباشد، پس در اسلام هیچ ثابت و معلومی وجود ندارد!... علامه امین در کتاب ارزشمند الغدیر، هنگامی که به ذکر اسناد غدیر از کتب اهل سنت می‏پردازد، آنرا از 110 تن از صحابه و 84 تن از تابعان و 361 تن از عالمان و محدثان اهل سنت نقل کرده است که به تعدادی از آنها اشاره می‏کنیم:

راویان غدیر از صحابه:

1- ابوبکر بن ابی قحافه 2- سعد بن عباده انصاری 3- خالد بن ولید مخزومی 4- عمر بن خطاب 5- ابی بن کعب انصاری 6- ابوذر غفاری 7- عبدالرحمن بن عوف 8- عباس بن عبدالمطلب 9- عبدالله بن مسعود 10 - مقداد بن عمرو کندی 11- عثمان بن عفان 12 - حذیفه بن یمان یمانی 13- زبیر بن عوام 14-سلمان فارسی 15- طلحه بن عبیدالله 16- خزیمه بن ثابت انصاری 17- عمار یاسر 18- عمرو بن عاص 19- زید بن ثابت انصاری 20- ابو ایوب انصاری 21- سعید بن زید قرشی 22- عمرو بن حمق خزاعی 23- عمران بن حصین خزاعی 24- اسامه بن زید بن حارثه 25- سعد بن ابی وقاص 26- عایشه 27- سمره بن سعد انصاری 28- قیس بن سعد انصاری 29- ابو سعید خدری 30- زید بن ارقم 31- عبدالله بن عباس 32- عدی بن حاتم 33- براء بن عازب 34- عبدالله بن عمر 35 - جابر بن عبدالله انصاری 36- سلمه بن عمرو اسلمی 37- مالک بن حویرث لیثی 38- سهل بن سعد ساعدی 39- انس بن مالک 40- ابوالطفیل عامر بن واثله

راویان غدیر از تابعان:

1- سعید بن وهب کوفی 2- ابومریم بن حبیش اسدی 3- ابوسلمه بن عبدالرحمان بن عوف 4- سعید بن مسیب 5- سعید بن جبیر 6- ابوصالح مدنی 7-عامر بن سعد بن ابی وقاص 8- ضحاک بن مزاحم هلالی 9-سالم بن عبدالله بن عمر 10-طاووس بن کیسان یمانی 11- ابو نجیح یسار ثقفی 12- حکم بن عتیبه کوفی 13- عدی بن ثابت انصاری 14- عمرو بن مره کوفی 15- حبیب بن ابی ثابت اسدی 16- سلمه بن کهیل حضرمی 17- ابواسحاق سبیعی 18- علی بن زید بصری 19- یزید بن ابی زیاد کوفی 20- ابوبکر مخزومی

راویان حدیث غدیر از علما و محدثان اهل سنت:(برای آگاهی از نام کلیه محدثان اهل سنت که حدیث غدیر را در کتب خود ذکر کرده اند به کتاب الغدیر مراجعه نمایید)

1- عمرو بن دینار جمحی مکی 2- حافظ ابوهشام ضبی کوفی 3- حافظ عبدالملک عرزمی 4- حافظ محمد بن اسحاق (صاحب سیره نبوی )5- حافظ ابن لهیمه مصری 5- حافظ ابن لهیعه مصری 6- حافظ وکیع بن جراح کوفی 7- محمد بن ادریس شافعی 8- حافظ عبدالرزاق صنعانی9- حافظ ابو عبید هروی 10- حافظ ابن راهویه مروزی 11- احمد بن حنبل شیبانی 12- حافظ محمد بن اسماعیل بخاری (صاحب صحیح) 13- حافظ احمد بن منصور بغدادی (صاحب مسند) 14- حافظ ابن ماجه قزوینی (صاحب سنن) 15- حافظ ابو عیسی ترمزی (صاحب صحیح) 16- حافظ ابو عبدالرحمان نسایی (صحاب سنن)17- حافظ ابویعلی موصلی 18- محمد بن جریر طبری 19- حافظ علی دارقطنی 20- حافظ ابن زولاق مصری 21- قاضی ابوبکر باقلانی 22- حافظ محمد حاکم نیشابوری (صاحب المستدرک علی صحیحین) 23- ابواسحاق ثعلبی 24- حافظ ابوبکر خطیب بغدادی 25- ابوالحسن واحدی نیشابوری 26- حافظ ابو محمد فراء بغوی 27 - حافظ ابن عساکر دمشقی 18- فخرالدین رازی 29- ابوعبدالله یاقوت حموی 30- حافظ ابوالحسن ابن اثیر جزری و...

اسناد بی شمار حدیث غدیر:

- حافظ ابن حجر هیتمی می‏گوید: در روایات احمد بن حنبل، 30 تن از صحابه پیامبر این حدیث را روایت کرده‏اند.( الغدیر ج 1 ص 300)

- محمد بن جریر طبری - محدث و مفسر و مورخ مشهور- 75 سند برای این حدیث آورده است. (الغدیر ج 1 ص 153)

- حافظ ابوالعلاء همدانی می‏گوید: من حدیث غدیر را با 250 سند و طریق نقل می‏کنم. (الغدیر ج  ص 158)

-- محمد عبدالغنی حسن، ادیب و ناقد معروف مصری ،‏شاعر اهرام و مولف کتابهایی چند از جمله کتاب اعلام من الشرق، می‏گوید: واقعه غدیر از حقیقتهای مسلم است که جای جدل درباره آن نیست و صحت غدیر تقریبا مورد اجماع اهل سنت و شیعیان است. و این حدیث از نظر صحت و تواتر و استحکام سند، به پایه ای رسیده است که نیازی به اثبات و تایید اشخاص ندارد. (الغدیر ج 1)

- عبدالفتاح عبدالمقصود نویسنده و محقق مصری و استاد دانشگاه اسکندریه، می گوید: حدیث غدیر، بدون شک حقیقتی است که دستخوش باطل نمی شود، فروزان است، درخشان است، چون روشنایی روز و خود یکی از حقایق جوشنده الهام است که از سینه پیامبر جوشیده است...

معنای مولا:

پس از گذشت قرنها از روز غدیر، پس از آنکه در آن اجتماع عظیم همه حاضران از کلمه مولی در خطبه غرای پیامبر، امامت و اولویت و رهبری را درک کردند و در حضور پیامبر همه با علی بیعت کردند و پس از آنکه حسان بن ثابت، از این لفظ معنی پیشوایی را فهمید و در شعر خود سرود و پس از آنکه جمع فراوانی از علمای اهل سنت روز غدیر را روز نصب امام و تعیین خلیفه از سوی پیامبر اکرم دانسته و بدان تصریح کردند( الغدیر ج 1 از ص 391 به بعد) و پس از اعتراف عمر و ابوبکر و عثمان و معاویه و ... بدان واقعه تارخی و پس از اینها همه، یکی از متکلمین شبهه ای ایجاد کرد که مقصود از مولی، دوست و یاور و پسرعمو است! و جالب آنکه مامون عباسی به دانشمندان مجلس خود می‏گوید: این موضوع که به بچه‏ای روا نیست نسبت داده شود، چطور به پیامبر نسبت می‏دهید که مرادش از مولی در آن هنگامه پهناور و با آنهمه مقدمات، پسر عمو و امثال آن باشد؟ و جالب آنکه اشکال کنندگان نه عرب بوده‏اند و نه حق قضاوت در لغت عرب داشته‏اند....

علامه امینی درباره معنای مولی نیز با همان پژوهش پیگیری علمی ویژه خویش، نام بیش از 40 نفر از عالمان اهل سنت و واژه‏شناسان و مفسران سلف را نام برده است که مولی را به معنای اولی (اولی به تصرف و صاحب حق ولایت) دانسته اند از جمله آنها:

1- محمد بن سائب کلبی، مفسر نسابه 2- یحیی بن زیاد فرا، 3- ابو عبیده معمر بن مثنی بصری 4- ابوالحسن اخفش 5- ابوزید بن اوس 6- ابوالعباس ثعلب شیبانی 7- ابوبکر انباری 8- علی بن عیسی رمانی 9- ابوالحسن واحدی 10- حسین بن مسعود 11- ابوالبقا عکبری 12- جارالله زمخشری 13- علاءالدین خازن بغدادی 14-جلال الدین محلی شافعی 15- شهاب الدین خفاجی حنفی و ...

شاعران غدیر : از دلایل مهم و روشن درباره معنای واژه مولی، فهم و کاربرد شاعران غدیر است. زیرا این شاعران بطور عمده از شخصیتهای برجسته و از پشتوانه‏های زبان و ادبیات عرب بوده‏اند. اینک نام شماری از آنها:

1- حسان بن ثابت انصاری 2- کمیت بن زید اسدی 3- سید حمیری 4- سفیان عبدی کوفی 5- ابو تمام طایی 6- دعبل خزاعی 7- ابن الرومی بغدادی 8- مفجع بصری 9- ابوالقاسم صنوبری حلبی 10- قاضی ابوالقاسم تنوخی 11- ابوالقاسم زاهی بغدادی 12- ابوفراس حمدانی 13- ابوالفتح کشاجم فلسطینی 14- ناشی صغیر بغدادی 15- ابن حجاج بغدادی 16- ابو حامد انطاکی 17- ابن حماد عبدی کوفی 18- ابوالعلاء سروی 19-  شریف مرتضی علم الهدی 20- مهیار دیلمی بغدادی 21- شریف ابوالحسن رضی موسوی 21- ابوالعلای معری 22- ابن منیر طرابلسی 23- صفی الدین حلی 24- ابن جابر اندلسی و ...