تبیان، دستیار زندگی

داد درویشی از ره تمهید                 سر قلیان خویش را به مرید

گفت در دوزخ ای نکوکردار            قدری آتش به روی آن بگذار

بگرفت و ببرد و باز آورد               عِقد گوهر ز دُرج راز آورد   

گفت در دوزخ آنچه گردیدم              درکات جحیم را دیدم

آتش هیزم و ذغال نبود                   اخگری بهر انتقال نبود

هیچ کسی آتشی نمی افروخت          زآتش خویش هر کسی می سوخت

                                                                  صغیر اصفهانی

1) عِقد: گردن بند   2)دُرج: صندوق جواهر   

3)درکات: ج درک (هر طبقه از جهنم)

راستش را بخواهید دفعه ی اول است که می خواهم مطلبی بنویسم برای همین نمی دانستم این مطلب را باید در کدام بخش قرار دهم (شعر یا فلسفه و عرفان) .

در هر حال این برداشت من از چند شعر شاعران بزرگ است:

چیزی که هم در قرآن به آن اشاره شده و هم در چندین شهر شعرا این است که خداوند ودیعه هایی در اختیار انسان قرار داده تا انسان با استفاده از آنها به هدف آفرینش یعنی نزدیک شدن به خدا برسد. یکی از این ودیعه ها را سرشت خدا آشنا نام نهاده اند و این همان چیزی است که انسان را از درون به پرستش می خواند. می گویند این ودیعه در عالم الست به انسان داده شد زمانی که از او پرسیده شد: آیا من پروردگار تو نیستم؟ و او گفت: بله. حال آنکه بعضی برای پاسخ گویی به این نیاز فطری راه را اشتباه می روند و به بت و ... متوصل می شوند.

در هر حال در وجود آدمی چیزی است که نشانه ای از پروردگار اوست و او را به سوی خدا می خواند همان طور مه در دیوان عمان سامانی می خوانیم:

کیست این پنهان مرا در جان و تن                  کز زبان من همی گوید سخن؟

این که گوید از لب من راز کیست                  بشنوید این صاحب آواز کیست ؟

در من اینسان خود نمایی می کند                    ادعای آشنایی میکند

متصل تر، با همه دوری ، به من                   از نگه با چشم و از لب تا سخن

مولانا هم در یکی از غزلیات خود به نام "سخن تازه" در یک بیت اشاره به آفرینش انسان و این ودیعه می کند:

آب ، چه دانست که او گوهر گوینده شود؟                                                خاک، چه دانست که او غمزه ی غمازه شود؟ 

یعنی آب و خاک (عناصر سازنده ی انسان) نمی دانستند چه مسوئلیتی به آنها سپرده خواهد شد.حال آنکه گوهر گوینده همان نفس ناطقه ی انسان است که انسان را به خدا می خواند و غمزه ی غمازه یعنی تجلی اسرار الهی . در واقع مولانا در مصرع دوم  اشاره دارد که این ودیعه یکی نشانه های بزرگ الهی است که خداوند در قرآن در اشاره به آن می فرماید :"و فی انفسکم افلا تعقلون" می گوید نشانه های خدا وندی در همه جا وجود دارند واز جمله در وجود خود شما آی تعقل نمی کنید؟

در پایان امید وارو برداشت اشتباهی نکرده باشم اگر هم کردم به من راهنمایی کنید ممنون میشم.