مشاهده مطالب کاربر

صفحه اصلی تبیان شبکه اجتماعی مشاوره آموزش فیلم صوت تصاویر حوزه کتابخانه دانلود وبلاگ فروشگاه اینترنتی

تعداد مطالب : 1

تعداد نظرات : 0

زمان آخرین مطلب : 6189روز قبل

آموزش و تحقيقات

حسابرسی مدیریت واژه‌‌های كلیدی:حسابرسی، حسابداری، نیاز‌های اطلاعاتی جامعه از مدیران منتخب، شاخص‌‌های اطلاعاتی، سیستم‌‌های اطلاعاتی، مسئولیت‌‌های حسابدار آینده، انواع حسابداری، نقش‌‌های حسابداران و حسابرسان، حسابداری برای موقعیت‌‌های استراتژیك. مقدمهنظر به این‌كه حسابرسی مدیریت در دنیا مطلب جدیدی نیست؛ از این رو در آغاز تاریخچه حرفه حسابرسی را به‌طور اختصار مرور می‌كنیم و سپس به دیدگاه بین‌المللی درباره حسابرسی مدیریت خواهیم پرداخت.تاریخچه حرفه حسابرسی در جهانالف) حسابرسی اولیه (Initial Audit) به منظور كشف تقلبات و سوء استفاده‌‌های مجریان امور در مؤسسات انجام می‌گرفت و به حسابرس، عنوان«بازرس»⁽¹⁾ نیز اطلاق می‌گردید.ب) به تدریج با پیشرفت دانش حسابرسی و تحولات انجام یافته در صنایع، نیاز جامعه اقتضای تجدیدنظر در تعریف را نمود و عملاً حسابرسی صورت‌‌های مالی (Financial Statements Auditing) در واقع خلاصه عملكرد سازمانها است و كاربرد آن مستلزم رعایت استاندارد‌های مورد قبول حسابداری است – جایگزین گردید.ج) امروزه آشنایی با كارایی و اثر بخشی مدیران – اعم از دولتی و خصوصی ـ درانجام وظایف محوله به منظور تأمین اهداف خاصی ـ به علت برخورداری از تشكیلات بزرگ و پیچیده سازمانها و مخاطراتی كه آنها را تهدید می‌كند موجب علاقه‌مندی اشخاص ذینفع است. انتظارات آنها مشاهده گزارشاتی است كه مبتنی بر واقعیاتی است كه جنبه نقادی داشته و متفاوت از انواع گزارشات قبلی باشند. دیدگاه بین‌المللی درباره حسابرسی مدیریتحسابرسی مدیریت، در سایر كشورها نیز دارای سابقه است. در واقع، كشور بریتانیا به صورت آشكار، بعد از بسیاری از كشور‌های دیگر، حسابرسی مدیریت را شروع كرده است. در این فصل، توسعه حسابرسی در پنج كشور مورد اشاره قرار می‌گیرد. سه كشور اول، عضو جامعه مشترك المنافع با انگلستان یعنی كشور‌های كانادا، استرالیا و زلاندنو هستند. كانادا، اولین كشوری بود كه حسابرسی مدیریت را هعمراه با یك رشته الزامات حسابرسی شروع كرد و آن را «حسابرسی جامع» نامید. در استرالیا، دولت مركزی، حسابرسی كارآیی را قبول كرده است و هر یك از ایالتها نیز درحال ارزیابی مجدد نقش حسابرسی هستند؛ برای مثال، در ایالت ویكتوریا، بررسی‌های زیادی درباره اندازه‌گیری اثر بخشی سازمانها و برنامه‌ها صورت گرفته است.ایالات متحده آمریكا، چهارمین كشوری است كه مطرح است. در این كشور، رئیس اداره كل حسابداری، مسئولیت تدوین اصول حسابداری، استانداردها و الزامات و همچنین، حسابرسی و رسیدگی را به عهده دارد.پنجمین كشوری كه معرفی می‌شود، سوئ داست كه اداره حسابرسی ملی آن‌، برای اولین بار در اروپا، در سال 1970 ، حسابرسی مدیریت را قبول و اجرا كرد.نیاز‌های اطلاعاتی جامعه از مدیران منتخبنیاز‌های اطلاعاتی جامعه از مدیران منتخب را می‌توان به شرح زیر خلاصه نمود:الف) شناخت توانایی‌های مدیران و فراهم بودن زمینه‌‌های رشد در مدیران ارشد.ب) بهره‌گیری مطلوب از امكانات مجموعه.ج) افزایش بازدهمی در جمیع جهات و كاهش هزینه فرصت از دست رفته.د) وضع آیین‌نامه‌ها و مقررات( یا اجرای قوانین موضوعه) و به عبارتی اعمال كنترل‌های داخلی جهت حفظ اموال، جلوگیری از سوء استفاده در سازمان و به كارگیری استعدادها و توانمندی‌های كاركنان درحد بالا و در ن‌هایت كاربرد حسابداری سنجش مسئولیت‌ها در جزءجزء واحد‌های تابعه.هـ) چگونگی برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت كنترل و شناسایی نقاط قوت و ضعف عملكردها براساس بودجه تنظیمی و امكانات بالقوه سازمان.و) شناخت هزینه‌‌های جذب نشده تولید و انحرافات ظرفیتی و انحرافات كارآیی و..ز) بررسی كاهش هزینه‌ها به منظور صرفه‌جویی و ارتقای كیفیت با نوآوری و پژوهش.ح) آشنایی با نستب‌های مالی و شاخص‌های صنعت به شرح زیر:1) شاخص اقتصادی: در بردارنده اظهارنظر نسبت به بازده هر یك از تولیدات شركت (مؤسسه) و همچنین بیان توجیه اقتصادی منابع درآمدزا در سازمان در مقایسه با مؤسسات مشابه یا سال‌های گذشته و تعیین جایگاه محصولات تولیدی در بازار به عنوان «سهم بازار» و موقعیت رقبا و بالاخره تطبیق اقلام با بودجه تنظیمی و تصمیم‌گیری نسبت به ابقاء یا تعطیل كردن برخی از واحدها و یا تقویت موارد ضروری.2) شاخص فنی: در این قسمت به طور عمده در خصوص بهره‌گیری از ظرفیت كامل (اسمی) ماشین آلات تولیدی(یا واحد‌های مستقر در سازمان) و اشكالات فنی موجود همراه با ارایه راه‌كارها و قضاوت نسبت به ضریب استحصال (یا به كارگیری استفاده بهینه از امكانات بالقوه مجموعه) بحث می‌شود.تطابق تكنولوژیكی دستگاه‌‌های تولیدی یا فرآیند تولید، شناسایی ظرفیت‌های بلااستفاده، بررسی سیستم‌های كنترل كیفی محصولات، برنامه‌ریزی‌‌های علوم آزمایشگاهی و تحقیقاتی به منظور طراحی و نوآوری و بهبود روش‌های موجود شامل تعمیرات و نگهداری و كنترل تولید و ... نیز در این عرضه حایز اهمیت است.3) شاخص مالی:الف)وضعیت نقدینگی: تناسب نقدینگی سازمان رابا تعهدات مالی كوتاه مدت از طریق نسبت‌های جاری و سریع بیان می‌نماید.ب) وضعیت فعالیت: درجه توفیق مؤسسه را در استفاده مؤثر از عوامل تولید و سرمایه در جهت افزایش فروش محصولات و كسب درآمدها و درن‌هایت میزان موفقیت نشان می‌دهد. دراین مورد می‌توان از نسبت‌های گردش داراییها و گردش موجودیها و دوره وصول مطالبات تجاری و دوره گردش كالا و دوره گردش عملیات (حاصل جمع دوره وصول مطالبات و دوره گردش كالا) و دوره واریز بستانكاران نام برد.ج) وضعیت سودآوری: كارآیی ماشین آلات و امكانات بالقوه را همراه با استفاده مؤثر از آنها در پیشبرد اهداف تشكیلات تبیین می‌نماید. از جمله نسبت‌های مهم عبارتند از, سود (زیان) ناخالص به فروش، سود(زیان) عملیات به فروش، بازده فروش(حاشیه سود)، بازده داراییها، بازده ارزش ویژه.د) وضعیت اهرمی: درجه اتكای مؤسسه را به دیگران و به عبارتی بهره‌گیری از مشاركت سایر اشخاص را به منظور بالا بردن توان سازمان ارایه می‌دهد. از این بایت می‌توان نسبت كل بدهی به داراییها یا ارزش ویژه و همچنین بدهی‌‌های جاری به ارزش ویژه یاد كرد. شاید بتوان عدم استفاده از تسهیلات مالی بلند مدت مؤسسات اعتباری در سازمان‌های اقتصادی را جزء نقاط ضعف مدیران ارزیابی نمود.)هـ) وضعیت سرمایه‌گذاری و نسبت مالكانه: معیاری است كه سرمایه‌گذاری و علاقمندی صاحبان سهام و مالكین مؤسسه را در داراییها نشان داد و در نتیجه میزان اتكای سازمان را به سهامداران ا زیك طرف و سایرین از طرف دیگر مطرح می‌سازد. مهمترین نسبت‌های مطروحه عبارتند از: دارایی‌های ثابت به ارزش ویژه و نسبت مالكانه.و) وضعیت گردش وجوه نقد: به‌طور كلی منابع مصارف مالی طی دوره و اثرات آن را بر وجوه نقد طی یك دوره‌مالی نشان می‌دهد.ز) وضعیت عملكرد واقعی در مقایسه با بودجه: این بخشی حاكی از علل بروز انحرافات در میان ارقام پیش‌بینی شده و ارقام تحقق یافته است. در نتیجه به بررسی عوامل مغایرات كه در پار‌های موارد نیز ممكن است دارای توجیهات منطقی نیز باشند می‌پردازد. در بررسی یاد شده نسبت به ارقام اساسی، سیاست‌های عملیاتی یك سال مدیریت مورد نقد قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف مجموعه درعدم تحقق برآورد‌های اولیه مشخص و مبنایی برای تنظیم بودجه به شیوه صحیح در سال‌های بعد قرار می‌گیرد.4) شاخص نیروی انسانی: به طورخلاصه شامل بررسی‌های مشروحه زیر به منظور آگاهی از بهره‌گیری نیر‌های تخصصی و ماهر در گروه‌های سنی مختلف جهت شناسایی افراد مازد و یا عدم كارآیی و همچنین تناسب نیروی انسانی با حجم فعالیت‌ها و... در مقام مقایسه با مؤسسات رقبا است:الف) تعداد و تركیب نیروی انسانی شركت (مؤسسات)ب) سیستم‌های انگیزشی و رفاهی.ج) وضعیت فرهنگی.د) كارایی با بهره‌وری نیروی انسانی.5) شاخص سازمان و مدیریت: به طور كلی بررسی چگونگی نظام برنامه‌ریزی، ساختار و تركیب مدیریت، استفاده از سیستم‌های نرم‌افزاری و نحوه كاربردی آنها و سرانجام حصول اطمینان از كفایت روش‌های لازم و پیش‌بینی‌‌های لازم جهت خروج از وضعیت بحران و ركود و یا حوادث غیرمترقبه در اداره امور شركتها و مؤسسات را همراه با برنامه‌ریزی مناسب جهت جایگزینی نیرو‌های انسانی مطالعه می‌نماید و... (دیگر شاخص‌ها)به طوری كهم لاحظه می‌شود گسترش مؤسسات دولتی و خصوصی در ابعاد مختلف (تولیدی، فرهنگی، تجاری، خدماتی و...) نیاز جدیدی را به عنوان بررسی عملكرد مدیریتا یجاد می‌نماید و به عبارت دیگر مسئولین اجرای برنامه‌ها در قابل آن مسؤؤلیت حسابدهی دارند و به دنبال آن نیز مؤسسات عالی حرف‌های نسبت به تغییرات كیفی درانجام حسابرسی با توجه به موارد زیر ملزم هستند:الف) ارزیابی برنامه‌ها ـ اعم از جاری و سرمای‌های ـ از نظر اقتصادی بودن، نیاز اجتماعی و...ب) اجرای برنامه‌ها ـ مطابق بودجه‌ زمانبندی شده براساس ارقام، هزینه‌‌های پیش‌بینی شده و... به منظور بررسی روابط حاصله فیمابین فعالیت‌های انجام یافته و نتایج مورد انتظار ازطریق تحقق گزارشها بهنگام شده و...)ج) شناسایی انحرافات و عوامل آن.د) ارزیابی سیستم سنجش اثر بخشی مدیریت . (حسابداری مدیریت، سال75)هـ) بررسی عملكرد «سیستم اطلاعات مدیریت»و) اثر بخشی واحد تحقیق و توسعه.و...با توجه به تازگی نگرش حسابرسی مدیریت از دیدگاه جامعه، به طور طبیعی دستیابی به نتیجه با فقدان معیار‌های مناسب رو به روست كه متأسفانه این معیارها در زمینه‌‌های اجرایی نیز محدود است.بدیهی است پس از رفع مشكل فوق و ارایه شاخص‌های قابل سنجش عملكرد، برخورد شایسته با مدیر و براساس ضوابط معین كه همچنین جایگاه قانونی نیز داشته باشد، معضل بعدی است. به نظرمیرسد كیفیت گزینش در موفقیت او نقش اساسی داشته باشد و چنانچه حسابرسی مدیریت نیز منطبق بر نظام مدیریتی⁽²⁾ در اسلام باشد( به این معنا كه در عمل سیستم تشویق و تنبیه به‌طور عادلانه حاكم گردد.) مشخص می‌شود كه تا چه حد اهداف عالیه سازمان توسط عملكرد مدیر منتخب تأمین شده است. از نظر عرف به اتكای گزارش حسابرس، جایگاه واقعی مدیرتبیین گردیده و موجبات شكوفایی اقتصاد جامعه به دنبال اقتصاد مدیریت فراهم گردیده و ارایه خدمات مطلوب، از سوی دیگر عاملی جهت ارتقای مدیریت به سطوح بالاتر تلقی می‌گردد. متقابلاً نتیجه گزارش حسابرسی نیز در فرایند اصلاح مدیریت چنانچه آشكار شود، پشتوانه ارزند‌های برای استمرار خدمات حسابرسی پویا خواهد شد. در این نوع حسابرسی معمولاً حسابرس ازروش‌های ابداعی خود استفاده می‌كند. یعنی به طور دو طرفه زمینه ارتقاء و رشد را فراهم می‌كند.البته چگونگی انجام حسابرسی مدیریت در سازمان‌های پیشرفته متأثر از شناخت نقش حسابداری مدیریت فردا به شرح زیر است:سیستم اطلاعاتی حسابداری یكی از خرده سیستم‌های اطلاعاتی مدیریتا ست كه به منظور جمع‌آوری، پردازش و گزارش دهی فعالیت‌های سازمانی ایجاد می‌شود.امروزه ضرورت بازنگری نقش و وظایف حسابداران مدیریت از جانب محافل آكادمیك و حرف‌های حسابداری عمیقاً درك شده و گام‌هایی نیز در این مسیر برداشته شده است.قبل از هر چیز این باور و تلقی پدید آمده است كه حسابداری مدیریت دیگر نظاره‌گر رویدادها نخواهد بود و نقش مستقیم وفعال بر ارزش آفرینی در سازمانها خواهد داشت.«حسابدار مدیریت» وظیفه ارزش آفرینی در سازمان را با كمك به ایجاد مزیت نسبی از طریق ارایه راه‌حل‌های خلاق دراتخاذ تصمیمات استراتژیك، تخصیص منابع، كارآیی در انجام عملیات و سنجش و اندازه‌گیری نتایج حاصله انجام می‌دهد.برای تحقق این امر و ایفای نقش فوق، «حسابداری مدیریت فردا» وظایف و كاركرد‌های عمده زیر را در دستور كار خویش داده است:الف) شناسایی عناصر تشكیل دهنده ارزش برای مشتریان و سایر افراد ذی‌نفع سازمان.ب) تحلیل و ارزیابی فعالیت‌های ارزش زای درون سازمان و در كل زنجیره ارزش و آثار تغییرات محیطی بر سازمان (تحلیل ریسك).ج) كمی كردن و اندازه‌گیری آثار و فعالیت‌های بالقوه آتی.د) استفاده از شاخصها و معیار‌های غیر مالی و كوشش در جهت فراهم شدن امكان ارزیابی متوازن عملكرد سازمان (تلفیق معیار‌های مالی و غیر مالی).هـ) محاسبه و تعیین ارزش‌های پایدار و دراز مدت برای سهامداران (مراجع سرمایه‌گذار) و كمك به آشكار نمودن آثار مالی رویدادها.و) اندازه‌گیری و سنجش عوامل كلیدی موفقیت و انطباق آن با استراتژی‌های سازمان.ز) حضور در همه عرصه‌‌های فعالیت سازمان و ارایه گزارش در سطوح مختلف افقی و عمودی سازمان.ح) كاهش هزینه ارایه خدمات و اطلاعات به مدیریت و در واقع رعایت فزونی منافع بر هزینه‌ها در ارایه خدمات حسابداری مدیریت.وظایف فوق كه بیقین در ابعاد و دامنه گسترده‌تر و متفاوت‌ از وظایف كنونی حسابداران مدیریت است، به حسابداری مدیریت نقش مؤثرتری را در فراهم ساختن امكان تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش و متضمن ایجاد ارزش در سازان برای مدیریت و سرانجام اعمال مدیریت بر ارزش فراهم می‌نماید.ملاحظه می‌گردد كه تغییر در مسئولیت‌های حسابدار آینده (شامل خزانه‌داری، روابط به سرمایه‌گذاران، برنامه‌ریزی استراتژیك گزارشگری مالی، حسابرسی مستقل، حسابرسی داخل و بالاخره تبلور حسابداری مدیریت) اقتضاء می‌كند كه «حسابرسی مدیریت» نیز متكی بر حسابداری مدیریت برنامه‌ریزی كند.مناسب است در این مقوله هدف غایی جهت تحقق اقتصاداسلامی را نیز مطرح نمود. به منظور دستیابی به اقتصاد اسلامی، اقتصاد را می‌توان به ترتیب زیر تقسیم‌بندی نمود:الف) اقتصاد تشریعی: شامل اوامر و نواهی یا ارزیابی و تفسیر این اوامر و نواهی.ب) اقتصاد تحلیلی: شامل تجزیه و تحلیل رفتار‌های بشری در زمینه‌‌های تولید، توزیع و مصرف.ج) اقتصاد تدبیری: مجموعه تدابیری كه اداره كننده جامعه برای بهبود وضع اقتصاد كشور: اتخاذ می‌كنند؛ شامل اقتصاد سیاسی(یعنی توسعه اجتماعی و اقتصادی به كار می‌گیرند).در حال حاضر نیز در بعضی از مؤسسات جایگاه رفیع حسابرس به عنوان ناضر و همچنین اثر بخشی و كارآیی او (چگونگی دستیابی به هدفها) و (كیفیت به كارگیری منابع) مورد اغماض قرار می‌گیرد.شایسته است اگر اشاره شود كه استاندارد‌های حسابرسی كه به طور خلاصه شامل اصول رفتار حرف‌های حاكم بر مسئولیت‌های حسابرس است شامل موارد زیر است:الف) استقلال.ب) درستكاری.ج) بی‌طرفی.د) صلاحیت و مراقبت حرف‌هایهـ) رازداریو) رفتار حرف‌هایز) اصول و ضوابط فنی«تكنیكی».حسابرسی مدیریت در صورتی جوابگو است كه استفاده از كارشناسان زبده در رشته‌‌های گوناگون (مانند: اقتصادی، ‌اجتماعی، حقوقی، مهندسی، امور آموزشی، جامعه شناسی و آمار و... حتی رشته حسابداری اعم از داخل یا خارج سازمان كه الزاماً باید شبیه حسابرسان مستقل، بی‌طرف، دارای مهارت و دانش فنی باشند) با صلاحیت فنی و مهارت‌های شخصی حسابرس توأم گردد. این حالت در بر گیرنده مفهوم حسابرسی جامع⁽³⁾ نیز خواهد بود.لازم است به مفاهیم یاد شده نخست منطقی بودن و سپس صرفه و توسعه اقتصادی را با توجه به میزان سرمایه‌گذاری انجام شده اضافه كنیم، زیرا همواره محدودیت‌های منابع (فیزیكی و نقدینگی) و تأثیر پذیری جامعه همراه با انتظارات مردم در هرمحیطی مد نظراست. در چنین شرایطی است كه می‌توان نسبت به ضرورت ادامه یا توقف طرحها و عملكردها نیز اظهارنظر نمود.عملكرد مسئولان تحت نظار تعالیه مراجع ذیصلاح در مقایسه با اهداف اقتصادی و اجتماعی از جمله ضروریات این گونه حسابرسی است كه ترویج آن می‌تواند مانع از بروز انحرافات و یا هدر رفتن امكانات در مؤسسات گردد.امروزه جوامع انسانی درحال رشد و توسعه پویا هستند. صنایع، كارخانه‌ها و واحد‌های انتفاعی نیز به عنوان یكی از اجزای این جوامع در تأثیر متقابل با سایر اجزا درال رشد هستند و ابعاد جدیدی را وارد عرصه جهانی می‌كنند. روشن است كه اداره هر واحد اقتصادی نیازمند به كارگیری سه عامل منابع انسانی، منابع پولی (مالی) و منابع طبیعی است.نقش بالمنازع این سه عامل در تولید و ارایه خدمات موجب گشوده شدن ابعادی نو بر روی علوم درگیر با فعالیت‌های تولیدی و خدماتی شده است. از جمله این علوم« حسابداری» است كه به عنوان سیستم اطلاعاتی در كنار علوم دیگر چون اقتصاد و مدیریت موجبات به كارگیری اثر بخش این منبع را فراهم می‌آورد.

دوشنبه 12/5/1388 - 11:52

[ نظر به این مطلب ] - [ نظرات این مطلب : 0 ]