خداوند پاك در سوره بقره  ( آیات ۱۸۳   -  ۱۸۵   ) میفر ماید  :

 « یا أیها الذین آمنوا كتب علیكم الصیام كما كُتِبَ عَلَى الذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ . أَیَّاماً مَعْدُودَات ....فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِیضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ  ...  یرید الله بكم  الیسر  ولا یرید بكم العسر .. »

 (  اى مـؤ منان  ! روزه بر شما فر ض گردیــده چنانچه  بر كسانیكه پیش از شما  بـــودن  فرض گــــردیده بود تا پر هیز كار شوید وخلعت  تقوى را در بر كنید ، روزه  در روزه هاى  شمرده   شده واندك بر  شما فرض گردانیده شده ، پس  هر كدام از شما  كه مریض  ویا در سفر  باشد برایش  رواست  كه روزه  را  بخورد وقضاىى آنرا  در روز هــاى  دیگر بیاورد وبر كسانیكه  به مشقت  زیاد از عهده آن  مــــى بر آیند فدیه است  به اندازه  خوراك  یك روزه  یك مسكین  ، وهر كه   بـه خوشى  ورضاى  خود در فدیه افزودى به عمل آرد وبیش از یك نفر  مسكین  را سیر  سازد برایش  بهتر  است روزه،  گرفتن  تان براى  شما  بهتر  است اگر  میدانید  .   ماه  رمضان  ما هیست  كه در آن  قرآن نازل  شده  كه براى مردم  وسیله  هدایت  ودلایل  روشن  از رهنمایى  ووسیله  امتیاز حق از باطل  است . پس  هر كه حاضر  آن ماه  باشد  وآنرا  در یابد  آنرا  بگیرد  وهر  كه مریض ویا در سفر  باشد  برایش  رواست  كه آنرا  نگیرد وقضائى آنرا  در  روزهاى  دیگرى  بیاورد وشماره روزهاى  فوت شده را تكمیل  كند.

خداوند  خواهان  آسانى  وسهولت  بر شما ست  واراده  عسرت  ودشوارى  بر شما  را ندارد ،  وبراینكه  شما ،  شمار  آنرا  تكمیل كنید وبراى  اینكه  خداى  خود  را به بزرگى  یاد  كنید  شما  را رهنمونى كرده وباشد كه شما  با سپاس وشكر  گزار  ومنت  بار خداى  خود  باشید .)

امــــراض :

مفسران ، فقها  وعلما ء دینی امراض كه خوردن   روزه  را به  توصیه  داكتر  معالج  متدین  جواز  دانسته  عبارتند از :  (امراض سل ،  امراض  صدرى ، امراض معدوى ، امراض روانى ،  كه انسان  به گرفتن  روزه  از حالت  نورمال  خارج میگردد. ( وغیره امراض خطرناك ومضر ...)  اگر شخصى  فقط بــه اساس وهم  وخیال خود  كه گویا  روزه ء اورا مریض  مى سازد  ویا مریضى اور افزایش میدهد ، در حالیكه  آن را   تجربه  هم  نكرده  ونه دكتور  متخصص متدین برا یش مشوره  داده  روزه ء نگیرد  گنهگار بوده   وباید كفاره آنرا هم  بپردازد.

همچنان برای زنان که مریض اند ،داکتر معالج متدین در مورد ضرر مرض برای مریض توصیه  نماید ودر تشخیص  مرض که آیا  مرضش مزمن ،دائم  استویا مؤقتحکمی صحیحی خویش را اعلان میدارد .که بعد از توصیه داکتر معالج  احكام مریض درهنگام روزه بر او تطبیق میشود.

استنتاج کلی در مورد  احكام مریض در ماه  رمضان :

- اګر ګرفتن روزه برمسلمان بنابر مریضی  سختشود ، وګرفتن روزه موجب افزایش مریضی اش ،شود، ووداکتر معالج ومسلمان كه تشخیصش درست باشد به او بگوید كه روزه برایشان ضرر داشته و دردشان را افزایش می دهد و جان او را به خطر می اندازد؛ در این صورت اگر مرضش مزمن و دائم باشد پس می تواند روزه نگیرد و در مقابل هر روز به یك مسكین به اندازه نصف صاع (تقریبآیك كیلو و نیم) خوراك بدهد و قضای روزه بر او لازم نیست.

- اگر نوع مرضیمزمن و دائم نبوده  نیازى به خوراك دادن مسكین نیست بلكه باید صبر كند تا از آن مرض شفا پیدا كند و سپس قضاء روزه اش را بگیرد، از آنجاییكه خداوند در قرآن میفرماید: « وَمَنْ كَانَ مَرِیضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ»  (البقرة : ۱۸۵)، یعنى: «  پس‌ هر كس‌ از شمامریض  بود یا در سفر باشد پس‌ لازم‌ است شمار آن‌ از روزهای‌ دیگر (را روزه بگیرد)"

- اگرداکتر معالج متدین تشخیص کرده  بود كه مریضش مزمن و دائم میباشد و آن شخص به ازاى هر روز كه روزه نمیگرفته یك مسكین را خوراك میداده، ولى برفرض بر طرف شدن بیماری و بازگشت سلامتی، در آن صورت سال آینده را باید روزه بگیرید و قضای سالهای گذشته  كه افطار كرده است و كفاره ی آنها را پرداخت كرده است بر او لازم نیست.

و خوراك یك مسكین برابر است با نصف صاع از خوراك معمولى كه در شهرش رایج است، مانند خرما، برنج، و غیره، و نصف صاع برابر است با تقریبا یك كیلو و نصف (1.5Kgs.)

پس اگرمریضی این زن چندان جدى نباشد و خفیف باشد و با روزه گرفتن ضررى به او نمیرسد براى شوهر جائز نیست كه او را وادار به افطار كردن و شكستن روزه كند، ولى اگر مریضی اش جدى باشد، پس احكام فوق الذكر بر او منطبق میشود.

شیخــوخت ویـا كبر سن :  

شیخوخت ویا كبر سن  بدین معنى است  . آنعده  از مسلمانانیكه  توانمندى   گـــرفتن  روزه  را از دست  داده  باشند . به اساس این حكم الهى   «وعلى  الذین یطیقونه فدیة طعام مسكین »پیران كهن سال وزنانى كه نتوانند روزه  گیرند  پس باید فدیه  بدهند.    همچنان این  حكم  شامل  حال  انعده از كسانى  میگردد كه به امراض مزمن  كه علاج  دوباره  آن  غیر ممكن  باشد . برآنان  گرفتن  روزه  فرض  نیست در بدل  آن میتوانند فدیه دهند  که همان  سیر  كردن هر روزه   یك  نفر  مسكین است .

حـــمـــــــل :

 زنان كه حامله  اند ومیدانند كه به گرفتن  روزه  براى  حمل  وخود آن ضرر میرسد مكلف به گرفتن  روزه   نیستند.  

ا

شدت گـرسنگى  وتشنگى  :

  اگر روزه ء دار  از شدت  گر سنگى  بـــه خطر زندگى  یـــا خطر  فتور  در عقل  باشد  میتواند روزه نگیرد .

تــرس از هـلاكت :  

 اگر  به علت  محنت  ومشقت  احتمال مردن  ، یا ظالمى  بر كسى جبر  كند  كه اگر  روزه  گرفتى تر خواهم  گشت  یا  به سختى  ترا لت وكوب خواهم كرد  ویا یكى از اعضاى  بدن ترا قطع  خواهم كرد  ، اجازه است  كه روزه نگیرد.

بــى هــوشى :

 اگر بیهوشى  بر كسى  طارى  گردد  وچند  روز دوام كند  . در این صورت  قضاى  روز هاى  كه مانده  واجب است  .

جنـــــــون : 

اگر  جنون  بر كسى طارى گشت واز آن هیچ وقت بهبود نمى یابد  از گرفتن روزه معاف است ، قضا  وفدیه واجب  نمى باشد  ولى اگر بهبود  یافت  ، قضا  بر وى واجب است.

  تبصره :     

اگر بیمار ومسافر  با گرفتن  روزه  دچار  مشقت  نشوند ، روزه گرفتن بهتر است واگر دچار مشقت  شوند  بهتر آن است  كه روزه  نگیرند. در حدیث  شریف از ابو سعید خدری (رض )  روایت است :  «با پیامبر  صلى الله علیه وسلم در ماه رمضان به جنگ  با كفار  رفتیم بعضى  از ما  روزه  بودن وبعضى  دیگر  روزه  نبودند  بدون  اینكه  از همدیگر  ایراد  بگیرند  ومعتقد بودند كسى  كه توانایى  روزه  دارد  اگر روزه  بگیرد  بهتر  است  وكسى  كه توانایى  روزه را ندارد  بهتر  آن است  كه روزه  نگیرد »(مسلم ۱۱۱۶ -۲/۷۸۷/۶۹  ) ، (سنن الترمذى ۲/۱۰۸/۷۰۸ )

حالاتى كـــــه شكستن  روزه  در آنها  جـا یـــز است :

  حمله  نا گهانى  مرض  كه خطر مرگ  را دربر  داشته  باشد  ویا حوادث ترافیكى  توام  با خطر  باشد. اگر كسى  نا گهان مریض  شود ویا در صورتیكه  روزه خود را  نشكند خطر  شدت  بیمارى  اورا تهدید  میكند  جـواز دارد  روزه  خود را بشكند.     اگر كسى را مار ویا گژدم  گزید  وضرورت به دوا  باشد  میتواند  روزه خود را بشكند.

فـــدیــــهچیست  :

طوریکه قبلآ خدمت خوانندګان محترم بعرض رسانیدم : اگر زن حامله  وشیر ده  توانایى روزه گرفتن  را  نداشته ویا از آسیب  دیدن كودكشان  بیم  داشته باشند ، میتوانند  روزه نگیرند  ولى باید  فدیه  بدهند  ولاز م  نیست  روزه را  قضا كنند.

از ابن  عباس  روایت است : «رخص للشیخ الكبیر  والعجوز الكبیر ة فى ذلك  وهما یطیقان الصوم أن یفطر ا إن شا ء ،  ویطعما  كل یوم مسكینا ،  ولا قضا ء علیهما ، ثم نسخ ذلك فى هذا  الایه «فمن شهد منكم الشهر فلیصمه »وثبت للشیخ الكبیر  والعجوز الكبیر  إذا كان لا یطیقان  الصوم والجلی والمرضع إذا خافتا  أفطر تا ،  وأطعمتا كل  یوم  مسكینا»«به پیر مرد  وپیر زنی  كه توانایى   روزه  گرفتن  را دارند اجازه داده  شد تا اگر  خواستند  روزه  نگیرند وبه  بدل   هر روز ، مسكینى  را غذا  بدهند»وقضاى  روزه  بر آنها   لازم   نیست ، سپس ؛  این  حكم  با آیه «فمن  شهد منكم  الشهر فلیصمه »  نسخ  شد ولى  (آن حكم )  براى پیر مرد وپیر  زنى  كه  توانایى  روزه  گرفتن  را ندارند ثابت  مانده است .

همچنین  زن حامله  وشیر ده ای  كه (بر حال  خود  یا طفل خود )بیم  دارند مى توانند روزه نگیرند وبه بدل هر روز، یك مسكین را  طعام  دهند  »(بیهقى : ۴/۲۳۰ )

همچنین  از ابن عباس  روایت است  :« إذا خافت  الحامل على نفسها ،  والمرضع  على ولد ها  فى  رمضان قال : یفطران ، ویطعمان  مكان  كل یوم مسكینا ، ولا یقضیان صوما »«اگر زن حامله از ضرر به جان  خود  وزن شیر ده از ضرر به طفلش  بیم  داشت ، مى توانند روزه  رمضان  را نگیرند وبه جای هر روز  مسكینی  را طعام  دهند  وقضای  روزه  بر آنها  لازم  نیست »(صحیح البانى  در كتاب الاروا ء ) ۴/۱۹ ) این حدیث را به طبرى ( ۸ ۲۷۵ ) نسبت  داده  وگفته  است : سند آن به شرط مسلم صحیح است )

  مقدار طعام واجب : از انس بن مالك  روایت  است : « أنه ضعف عن الصوم  عاما فصنع جفنة ثرید  ودعا ثلاثین مسكینا فاشبعهم »«او سالى  دچار  ضعف  شد بطوریكه  نتوانست  روزه  بگیرد ، پس  كاسه ای ترید گوشت  درست كرد  وسى مسكین  را دعوت  وآنها را سیركرد »(الاروا ء ۴/۲۰) ، (دارقطنى  : ۲/۲۰۷/۱۶ )

  تبصره : 

فدیه شامل ، طعام ، غله ، وقیمت آن  هم  میگردد ، مقدار فدیه  به اندازه  صدقه فطر است . ولى اگر شخص  از مرض  بهبود  یابد  ، قضائى  روزه فوت شده  بر او  واجب است  ، خداوند پاك  در مقابل  فدیه  او  اجر وثواب  نصیب اش میگرداند.  

در غذا دادن (صبح وشام )معیار حد وسط غذایى  میباشد كه خود شخص  در زندگى  عادى خویش  میخورد.

قــــضا ء  روزه :

معناى قضا ء  عبارت  از یك  روز  روزه  گرفتن  بعد  از ماه  رمضان  بجاى یك روز   روزه یى  كه  در ماه  رمضان  باطل  گردیده  ، میباشد. قضا ء   روزه میشود در ایامى  كه گرفتن  روزه  در آن ممنوع  نباشد  صورت  گیرد. قضا ء روزه  را الى  اغاز  ماه مبارك  سال  نو میتواند بجا ء  آورد.  قضا  روزه میتواند پى در پى  ویا متفرق  صورت گیرد.

كفــــاره چیست  ؟

كفاره  عبارت  از جزاى شرعى میباشد  كه پروردګار با عظمت ما  آنرا  بر كسیكه  بعضى از جرایم از او سر زند تعین  فرموده است  مانند وجوب كفا ره بر قاتل یا كسیكه سو گندش  را مى شكند. كفاره بر روزه دار  وقتى واجب میشود  كه عمدٱ  روزه خود را  فا سد  نماید مثلآ اینكه  جماع كند.

كفاره  دو ماه  روزه پى درپى  را میگویند ، در صورتیكه در این  دوماه  رمضان  وروزه هایكه  روزه در آن  منع گردیده  است  نباشد . اگر به گرفتن  دو ماه  روزه  نیز قادر  نبود ،  به شصت مسكین  طعام دهد .   كفاره در روزه  فرضى بوده  در فساد  روزه  غیر  رمضان  كفاره  وجود  ندارد ، اگر چه قضاى  رمضان  هم باشد. دادن طعام به ۶۰مسكین ، فقیر ، محتاج ،  نـــه براى كسانى كه نفقه  ایشان  بر او فرض  باشد  (مانند پدر ، مادر ، زن)همچنان میشود  مقدار  طعام را  به پـــول  نیز تادیه  گرد وهمچنان میتوان  همان مسكین رابراى ۶۰   روز كامل  طعام داد.

 ( طعام  شامل نان  چاشت ، شب ونان صبح میگردد).

آیه ی عظیمه ی ﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾دارای روابط عددی و ریاضی بسیاری است که حق جویان و خدا محوران را حیرت زده می کند و اعجاز تمام نشدنی و جاویدان قرآن حکیم را نشان می دهد.

این جمله و آیه دارای یک نظم تراکمی یا تجمعی بوده که نشانه ای از کل قرآن مجید (114 سوره) را به همراه دارد که گوشه و نمونه ای دیگر از آن در جدول ذیل نشان داده شده است.

نظم عددی و تجمعی در ﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾ و ارتباط آن با عدد 7

همان گونه که در جدول فوق مشاهده می گردد اعداد به دست آمده در سه مرحله شامل 6643 و 191373 و 6121619 می باشد که هرکدام به تنهایی مضرب 7 را نشان می دهند. جمع این سه عدد نیز برابر 6319635 است و مضرب 7 دارد (6319635=7*902805).

جمع مضارب به دست آمده در سه مرحله فوق (949، 27339، 124931) برابر 153219 است که جمع ارقام آن برابر 21 می باشد (21=7*3).

جمع اعداد 12 خانه متعلّق به سه مرحله فوق برابر با 114 است که معادل تعداد سوره های قرآن کریم می باشد

برگرفته از نوشته : محمدامین احمدی فقیه