مناسبسازی
یعنی ایجاد محیط های بدون مانع و یا تسهیل دسترسی برای همه. این یكی از راهكارهای ارتقاء كیفیت زندگی برای كلیه افراد جامعه بهویژه افراد دارای معلولیت است.
همه آحاد جامعه باید قادر باشند آزادانه و بدون خطر در محیط پیرامون خود اعم از ساختمان ها و اماكن عمومی و معابر شهری تردد كنند و از كلیه حقوق اجتماعی خود برخوردار شوند.
قانون جامع حمایت از حقوق معلولان
ماده 2: كلیه وزارتخانهها، مؤسسات و سازمانها و شركتهای دولتی و نهادهای عمومی و انقلابی موظفاند در طراحی، تولید و احداث ساختمانها و اماكن عمومی و معابر و وسایل خدماتی به نحوی عمل نمایند كه امكان دسترسی و بهرهمند از آنها برای معلولان همچون افراد عادی فراهم شود.
موضوعات مناسبسازی در داخل ساختمانها و اماكن عمومی
1. آسانسور
2. بالابر
3. سطح شیبدار
4. سرویس بهداشتی
5. بازشوها
6. ورودی
7. مسیر نابینایان
8. تلفن عمومی
9. خودپردازها
موضوعات مناسب سازی در سطح معابر شهری
1. معابر و پیادهروها
2. تقاطعها
3. پلهای ارتباطی
4. عوامل محدود كننده و موانع در پیادرو (ازقبیل تیرچراغ برق، كنتور گاز و ...)
5. همسطح سازی سوارهرو و پیادهرو
6. استانداردهای مسیر نابینایان در مسیر تقاطعها
7. نوع كفپوش و فاصله بین آنها در معابر
8. نوع زیر ساختها
آسانسور:
• آسانسورهای قابل دسترسی بایستی در یك مسیر قابل دسترس قرار داشته و با قانون ایمنی برای آسانسورها و پلكان برقی مطابقت داشته باشد.
• حداقل ابعاد آسانسور 140×110 سانتیمتر است.
• عملكرد آن باید اتوماتیك باشد. هر دستگاه آسانسور باید به دستگاه همسطحكننده مجهز باشد كه بهطور اتوماتیك آسانسور را به طرف پاگرد پلهها نگه دارد.
• دكمهها در ارتفاع 1 متری از كف راهرو قرار گیرند و دارای علائم چشمی برای ثبت و نشان دادن زمان احضار و زمان پاسخ باشند و مجهز به برجسته نگار باشند.
• علائم دیداری و گفتاری و شنیداری بالای ورودی هر آسانسور نصب شود.
• كلیه ورودیهای آسانسور باید مجهز به تابلو مشخصات طبقه بهطور برجسته یا بریل بوده و در طرفین ورودی نصب شده و از كف 150 سانتی متر فاصله داشته باشد.
• درهای آسانسور بهطور اتوماتیك باز و بسته شوند و باید دارای تجهیزات ایمنی باشند به طوریكه اگر شیء یا فردی بین در قرار گیرد سنسورها بهطور اتوماتیك در را متوقف و مجدداً باز كنند و سنسورها نیز حداقل 20 ثانیه فعال باشند
• حداقل زمان بازماندن كامل درهای آسانسور در پاسخ به احضار بایستی 3 ثانیه باشد.
• سطوح كف آسانسور و سكوی ورودی باید محكم، سفت و ضد لغزش باشند.
• كلیه دكمههای كنترل برای دسترسی معلولان با ویلچر نباید بیش از 120 سانتیمتر بالاتر از كف باشند.
بالابرها :
با قانون ایمنی آسانسورها و پلههای برقی مطابقت داشته باشند. حداقل لرزش را داشته باشند.
افراد ویلچری باید بتوانند بهصورت مستقل از آن استفاده كنند و امكانات لازم برای ورود و خروج افراد ویلچری را دارا باشند.
دارای حفاظ اطراف اتاقك و ابعاد آن 110×110 سانتیمتر باشند. كلیه متعلقات(موتور – سیم بوكسل و ...) با روكشهای فلزی پوشانده شود و از ایمنی لازم برخوردار باشد.
سرویس بهداشتی:
- اتاق سرویس های بهداشتی مطابق استانداردهای مناسبسازی باشد.
- حداقل فضا 170×150 با فضای گردش به شعاع 75 سانتی متر و تجهیزات و لوازم ثابت قابل دسترس باید در مسیرهای مناسب و با ارتفاع مناسب قرار گیرد. سرویسها در محل تردد معلولان قرار گیرد.
- درگاهها فاقد آستانه یا آستانه با حداكثر 2 سانتی متر باشد
- باز شدن سرویسها به سمت خارج و با رعایت استانداردهای لازم باشد
- نصب دستگیرههای كمكی در اطراف توالت به ارتفاع 70 سانتیمتر از كف و 20سانتی متر جلوتر از لبه جلویی توالت است.
- نصب كاسه توالت در ارتفاع حداكثر 46 سانتیمتر از كف
- نصب شیرآلات در پشت دیوار یا كنار توالت
- نصب شیر اهرمی در روشویی و ارتفاع روشویی از كف حداكثر 90 سانتی متر
بازشوها:
- حداقل عرض بازشو 90 سانتی متر و زاویه چرخش 90 درجه باشد. بازشوها باید فاقد آستانه باشند.
ورودی:
- ورودیها مجهز به چشم الكترونیكی و بصورت اتوماتیك باز و بسته شوند. این ورودیها نباید سریعتر از 3 ثانیه باز شوند.
مسیر نابینایان:
- استفاده از كفپوشهای شیاردار كه عمق هر شیار 5 میلیمتر و فاصله بین دو شیار 2 سانتیمتر باشد و عرض كفپوش 40-30 سانتی متر و به رنگ زرد داخل اماكن عمومی تعبیه شود.
تلفنهای عمومی
- سطح آزاد كف یا فضای زمین بایستی حداقل 76×122 سانتی متر باشد. بهطوریكه نزدیك شدن به تلفن از روبرو و یا پهلو برای افراد ویلچری به سادگی امكان پذیر باشد.
- حداكثر ارتفاع تلفن به طرف جلو 122 سانتی متر باشد.
سطح شیبدار:
- باید كمترین شیب ممكن در نظر گرفته شود. حداكثر شیب ممكن باید 8% باشد و پهنای هر سطح شیبدار حداقل 92 سانتی متر باشد. در دو طرف سطح شیبدار نردههای ایمنی نصب شود.
خودپردازها:
- قابل دسترس برای معلولان ویلچری به ارتفاع 80 سانتی متر و مجهز برجسته نگار برای افراد نابینا باشد.
منبع: سایت بهزیستی (behzisty)