كم و كیف شهریه طلاب علوم دینی
با سلام و عرض ادب خدمت دوستان نظریه پرداز در حوزه طلاب و روحانیت. متاسفانه برخی از ما عادت كردیم كه بدون اینكه اطلاع دقیقی از قضیه یا قضایایی داشته باشیم اعداد و ارقام ارائه كنیم ، چون دیدم یكی از دوستان عزیز و بزرگوار در سایت تبیان و دیگر سایتها برای سطح شهریه طلاب علوم دینی عدد و رقم ارائه كردن، و ازمنظر انتقادی به شهریه طلاب پرداختن، با خود گفتم كه به ایشون كمك كنم لااقل به عنوان یك مطلع عدد و ارقام رو اصلاح كنم اما قبل از اینكه به اصل مطالب بپردازم لازم میدونم بگم كه بنده مدت زیادی طلبه بودم ،
متغیرهای شهریه طلابشهریه های طلاب با توجه به سطوح تحصیلی و تأهل و تجرد اونها متغیّره، پس برای شهریه دو متغیر وجود داره :
1- سطح یا رتبه تحصیلی
2- تاهل و تجرد.
رتبه تحصیلی و شهریه در هر رتبه :
الف : مقدمات این رتبه از سال اول طلبگی تا سال ششم را شامل میشود كه در اصطلاح طلبگی از آن به پایه تحصیلی تعبیر میشود. شهریه طلاب مجرد در این مقطع بین 30 تا 35 هزار تومان و برای افراد معیل هفتاد هزار تومان .
ب: رتبه اولاین رتبه از سال ششم طلبگی و قبولی در آزمون شفاهی ( آزمون جامعی از دروس سالهای قبل كه علاوه بر 12 ترم آزمونهای كتبی سنوات به عمل میآید ) تا سال نهم یا به عبارت دیگر پایه نهم.شهریه این دوره برای افراد مجرد بین 50 تا 65هزار تومان و برای افراد معیل 120 تا 140 هزار تومان متغیر است نكته : در این دوره اكثر طلاب متاهل حتی دارای فرزند و عائله هستند و طلبه مجرد به ندرت دیده میشود زیرا سن طلاب در این دوره بین 25 تا 29 سال است. حالا قضاوت با شما كه با صدو و چهل پنجاه تومان چطور میشه زندگی كرد.
ج : رتبه دوم : طلابی كه بین سال نهم و دهم قرار دارند .شهریه در این دوره برای طلبه مجرد ( البته اگه پیرپسر مجردی پیدا بشه ) 75 تا 81 هزار تومانه . و برای طلاب معیل 165 تا 172 هزار تومانه. خوب از این رتبه به بعد یك متغیر دیگه به اون دو متغیر كه گفتیم اضافه میشه و اون تلبس به لباس روحانیته یعنی اگه كسی ملبس به لباس روحانیت نباشه به هیچ وجه شهریه اش از رتبه دوم بالاتر نمیره اگر چه 20 سال هم درس خارج خونده باشه .
د: رتبه سوم كه آخرین رتبه شهریه طلبگی است. و اون از سال اول خارج یعنی سال یازدهم به بعده و همانطور كه گفتیم شرط افزایش شهریه در این دوره ملبس بودن دائمی است . شهریه این دوره چون من خودم مجردی در این دوره ندیدم برای متاهلین از 220 هزار تومان تجاوز نمیكنه.اما در مورد كارت شارژ نمیدونم یكی از دوستان رقمی رو نوشته بود كه برام جالب بود اونم برای طلاب مجرد، اما دقیق اون .كارت شارژ یا به عبارت صحیح شارژ بن كارت برای طلاب متاهل برای همه سطوح 40 هزار تومان.برای طلاب مجرد شارژ به صورت متوالی در هر ماه صورت نمیگرد و بلكه هر چهار تا پنج ماه یك بار شارژ میشه كه مبلغ اون هم خیلی اندكه .
ملاحظات :
1- شهریه فقط به كسانی تعلق میگیرد كه به صورت مستمر مشغول به تحصیل باشند و به افراد شاغل و یا كسانی كه به هر نحوی از ادامه تحصیل انصراف دهند شهریه تعلق نمیگیرد.
2- در حوزه علوم دینی رابطه استاد و شاگرد رابطه صمیمانه، دوستانه و همراه با احترام متقابل است و مقدار حقوقی كه به اساتید حوزه در قبال ساعت ها آنهم با هفته ای پنج روز تدریس پرداخت میشود بسیار ناچیز است و آنچه كه اساتید را به تلاش و كوشش وا میدارد، جنبه مادی نیست بلكه عشق به علم و شوری است كه در شاگردان خویش ملاحظه میكند و به هیچ وجه با مزایای اساتید دانشگاه قابل مقایسه نیست، پس سئوال اینجاست دوستانی كه به مقایسه میپردازند چرا به آن روی سكه اصلا توجی ندارند و آن اینكه دانشجویی كه پس از چند سال تحصیل به عضویت هیئت علمی نائل میشود، در بدو امر چند برابر اساتید كاركشته و با سابقه حوزه از مزایای شغلی بهرمند میشود، البته خواهشمندیم از این سخن تلقی نشود كه این مزایا حق اساتید محترم و ارزشمند مملكت ما نیست بلكه صرفا توجهی است كه به اندیشه ورزی بعضی از دوستان اشاره دارد كه لااقل در هنگام طرح نقد به همه جوانب توجه داشته باشند.
نكته ها و ناگفته ها:
همانگونه كه دوستان فرهیخته ما مستحضرند، دین مبین اسلام كه مایه هدایت و افتخار همه ما مسلمانان است، دینی زنده و پویاست از این رو برای پاسخ گویی به نیازهای علمی و معنوی انسانها راه كاری ارائه نموده است به این صورت كه به وجوب كفایی، عدهای از مسلمانان را مامور نموده است كه عمر خویش را در راه تفقه در دین و معارف انسان ساز آن صرف و خویش را به سلاح علوم و معارف اسلامی مجهز نموده و به تبلیغ و ترویج آن بپردازند. آیه 22 سوره توبه صریحا به این مطلب اشاره میكند كه:« فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ (توبه/122). و از طرفی بنا بر معتقدات مذهب شیعه، و روایات اهل بیت سلام الله علیهم اجمعین، ولایت و سرپرستی مسلمانان، تكلیفی است كه به عهده مجتهد جامع الشرائط نهاده شده است. به این ترتیب وجود مجتهد جامع الشرائط برای بقاء تشیع لازم است، و از آنجایی كه برای همگان دسترسی به مجتهد جامع الشرایط امكان پذیر نیست وجود مبلغینی كه به ترویج آموزه های دینی بپردازند، ضرورت مییابد. حال سئوال اینجاست از آنجایی كه نائل شدن به درجه اجتهاد، مستلزم سالیان دراز تلاش و كوشش و علم آموزی از مقدمات منقول و معقول مانند صرف ،نحو، منطق ، فلسفه ، معانی و بیان ، بدیع ، رجال ، درایه ، تفسیر، فقه و اصول است و كسب همه این معارف برای یك فرد در مدت محدو میسر نیست ، بلكه مستلزم صرف عمر گرانبها در این عرصه را می طلبد، كسی كه عمر خویش را صرف تحصیل معارف دینی مینماید و همه این مشقت ها را به جان می خرد، از چه ناحیه ای باید تامین شود. مسلما باید خود دین كه علم آموزی در حوزه معارف اسلامی را در حد كفایت جامعه برافراد آن واجب نموده است، باید راه كاری ارائه نموده باشد ، چون در غیر این صورت تناقض آشكاری لازم می آید زیرا از طرفی امر به صرف عمر عده ای در كسب معارف اسلامی نموده و از طرفی راهی برای تامین هزینه زندگی این افراد قرار نداده است. اما راه كاری كه از متن قرآن و روایت استفاده میشود یكی اینكه سهمی از وجوهات شرعی را به این امر اختصاص داده است، و با توجه به اینكه در آیه 60 سوره توبه كه موارد مصرف وجوهات شرعی زكات را بیان میكند به «فی سبیل الله » اشاره دارد، به اتفاق مفسرین، بارزترین نمونه این مورد، مصرف در جهت تربیت علما و مبلغان دینی است. نكته دیگر اینكه مصرف خمس كه از دو سهم تشكیل میشود یك سهم سادات كه بنا به اذن مرجع تقلید باید به سادات فقیر داده شود و سهم دوم كه نصف دیگر آن است، متعلق به شخص امام معصوم در هر عصری و در زمان ما متعلق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است، و در زمان غیبت باید به نائب عام ایشان كه در ضمن حدیث صحیح مفصلی بیان شده است یعنی مجتهد جامع الشرائط باید تحویل داده شود و بنا به مصالحی كه شخص فقیه تشخیص میدهد مصروف میگردد، قسمتی از این وجوهات از طرف مراجع برای اداره حوزه های علمیه صرف میشود.نكته ای كه لازم است متذكر شوم این است قسمت سهم امام معصوم، به خود امام تعلق دارد، و هیچ ارتباطی به بیت المال ندارد، و با توجه به زنده بود ن امام معصوم سهم به عنوان نماینده خدا بر روی زمین كه واسطه فیض الهی است و همه نعمت های مادی و معنوی كه از سوی خدا بر مردم نازل میشود از دریچه خلیفه او در زمین صادر میشود، بر ما مسلمانان واجب شده است كه یكپنجم اموالی كه در طی یك سال بی استفاده مانده را به امام تحویل دهیم و سهم سادات نیز به فقراء از سادات تعلق میگیرد. پس باید دقت نمود كه این امر با دیگر درآمدهای دولت اسلامی كه اصطلاحا بیت المال گفته میشود ارتباطی ندارد.اما احساس نیاز كه از سوی برخی دوستان مطرح شد و آن اینكه من اگر بیمار باشم، و پزشك در جامعه حضور نداشته باشد، جان خویش را در خطر زوال میبینم ، سخن درستی است اما به این امر توجه نشده كه جان مایه حیات انسان تنها جسم و ابزار تن نیست ابزار تن مركبی است كه روح را بر گرده خویش حمل میكند و هدف نهایی بقاء و سعادت جسم نیست، بلكه بقاء و كمال روح انسانی است و نشانه بارز آن این است كه روزی روح مركب خویش را به كناری مینهد، ولی راكب كه همان روح و جان ارزشمند انسان است، همچنان به سفر خویش ادامه میدهد، پس وجود روحانی برای من و توی انسان لازم و ضروری تر است، اما اینكه به این مهم توجه نداریم چون همّ و غم خویش را در تربیت جسم نموده ایم و از روح خویش غافل مانده ایم، حاضریم برای جسم خویش تمام زندگی خویش را فدا كنیم اما راضی نمیشویم برای تربیت نفس و جان خویش دانه ارزنی هزینه كنیم و خالق زیبای ما به این حقیقت، آگاه بود و می دانست كه من انسان مال خویش برای شفای جان خویشتن هزینه نمیكنم ، پس خود آن را چاره كرد. علاوه بر اینكه پزشكی امروز كه ما بدان افتخار میكنیم میراث گرانبهایی از بزرگانی همچون ابن سینا ها ست كه در دامن همین حوزه های علمیه ایران زمین پرورش یافته اند. حال اندیشه منصف خود قضاوت كند. من الله توفیق
