- احمد الله علي معدله السلطان
- احمد شيخ اويس حسن ايلخاني
-
واژه نامه
- احمد :
در لغت به معني ستوده و از القاب پـــيامبر اسلام است
- احمد :
در لغت به معني ستوده و از القاب پـــيامبر اسلام است
- شيخ :
به معني پــير و مرشد و يا كســـي است كه رداي روحاني در بردارد، معمولاً آنرا به عنوان پير و مرشـــد مي آورد و به احتــــــرام از او يــاد مي كند
- ترجمه مصراع اول :
- سپاس مي گويم خداي را بر دادگري سلطان
English Translation :
God, I praise for the justice of the great Sultan-
First Mesra Translation:
Ahmad bin Shaikh Uvais bin Hasan Ilkhani.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- غزل چنانكه صراحت دارد، در مدح سلطان احمد جلاير، از سلسله ايلكانيان بغداد است ، به گفته علامه قزويني در مقاله حافظ و سلطان احمد جلاير حافظ در غزليات خود يك بار به تصريح و بار ديگر بدون تصريح از سلطان احمد جلاير ياد كرده است ، اين پادشاه در تذكره دولتشاه سمرقندي چنين وصف شده است : سلطان السلاطين احمد، خلف الصدق سلطان اويس جلاير است ، بعد از پدر در دارالسلام بغداد بر مسند خلافت قرار گرفت و ملك را از طريق برادرش سلطان حسين بيرون آورد و آذربايجان را نيز تصرف كرد و شوكتي زياده از وصف يافت و حكم او تا سر حد روم رفتي و پادشاه هنرمند و هنرپرور و خوش طبع بود و اشعار عربي و فارسي نيكو مي گفته ،،، اعتقادي عظيم به خواجه حافظ داشت و چند بار او را به بغداد دعوت كرده بود اما خواجه حافظ دعوت او را اجابت نمي كرد و ايـن غـزل (احـمدالله عـلي معـدلة السـلطان ) را در جواب او سرود و به بغداد فرستاد، سلطان احمد جلاير از سال 487 الي 418 ق حكومت كرد و در سال 418 به دست قره يوسف كشته شد،از آنجا كه در نسخه قزويني كلمه آخر بيت ايلخاني ضبط شده نه ايلكاني توضيح زير را اضافه مي نمايد: سلسله از 456 تا 057 در ايران سلطـنت كرده است ، بنيـانگـذار اين سلسـله هـلاكوخـان و از شاهان معروف آن ابوسعيد بهادر خان است ، امّا ايلكانيان همان آل جلاير هستند كه از 637 تا 418 بر عراق و ارمنستان سلطنت كردند و پايتختشان بغداد بود، دكتر غني نيز در تاريخ عصر حافظ همين اويس را سلطان اويس ايلكاني نوشته است ،دكتر معين در فرهنگ خود يادآور مي شود كه محمد قزويني ايلكانيان را مُحرّف ايلخانيان مي داند، ولي اين سلسله را براي عدم اشتباه با ايلخانيان (سلسله اي كه هلاكو تأسيس كرد) به صورت ايلكانيان ياد كرده اند،پس معلوم مي شود علامه قزويني ايلخانان را يكي دانسته و بدين سبب ايلخانيان را پذيرفته و متعرض نسخه نشده است ، اينك غزل :خدا را بر دادگري سلطان سپاس مي گويم : احمد پسر شيخ پسر حسن ايلكاني ،كه مصراع دوم توضيح كلمه سلطان در مصراع اول است ، **
