- نديم و مطرب و ساقي همه اوست
- خيال آب و گل در ره بهانه
-
واژه نامه
- خيال :
گمـــان ، وهـــم ، هر صورتي كه از ماده ، مجرد باشد
- ساقي :
در لغت كسي است كه آب يا باده دهد و در اصطلاح تصوف كـــنايه است از حق تعالي كه باده عشـــق و محبت خود به عاشقان خود دهد و ايشان را محو و فاني گرداند
- مطرب :
به طــــــرب درآورنده ، كســـي كه نواخـتن ساز و خواندن آواز شــــغل او باشـــد، مغــــني
- نديم :
هـم نـشين ، حريف شــراب
English Translation :
All he is the companion, the minstrel, and the Saki:
First Mesra Translation:
As pretence (is) the fancy (the illusory form) of water and clay (the form of man).
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- نديم كه مصاحب مجلس شراب است ، و مطرب و ساقي همه خود اوست ; و تصوّر اينكه در اين راه آب و گلي وجود دارد بهانه است ،بيت تأييد مضمون بيت پيشين است و اشاره به اين معني عرفاني دارد كه خداوند عاشق ذات خويش است ، با توجه به مذهب اصحاب تجلّي كه مي گويند خدا آدم را از آب و گل خلق كرده تا انعكاس وجود خود را در چهره او ببيند، مي گويد در حقيقت اين سخن بهانه اي بيش نيست - همه چيز خود اوست ، نديم و شراب و ساقي همه همان شاه است كه در بيت پيشين گفت : با خود عشق بازد جاودانه ،مصراع دوم ، تضميني از مصراع دوم اين بيت عطار است :به خود مي بازد از خود عشق با خودخيال آب و گل در ره بهانه ستيكي بودن دو مصراع و نزديكي مضمون عرفاني در دو بيت حكايت از اين دارد كه حافظ از عطار تأثير پذيرفته و به هنگام سرودن اين غزل ، غزل عطار را در نظر داشته است ، **
