- شست و شويي كن و آنگه به خرابات خرام
- تا نگردد ز تو اين دير خراب آلوده
-
واژه نامه
- تو :
از ضماير سمبليك حافظ است كه گاه فقط با يك معشوق زنده و زيـبا از نوع انسان ، وگاه با خداي عرفاني ــ اصل وحدت وجود ــ قـابل انطباق است ، و گاه مستعار بديع و گسترده اي است كه هردو مفهوم را در بر مي گيرد
- خراب :
فاسد، گناهكار، مست و لايعقل
- خرابات :
جايگــــاه اهل فســــق و رنــــدان و رانده شدگان از اجتماع است
- دير :
كليسا، معبد مغان ، كنايه از دنيا
- شست :
انگشت ابهـــام ، زهگيـــر، انگشتـر مانندي از استخـــوان كه در انگشت ابهام مـــي كردند و هنگام تيراندازي زه كمان را با آن مي گرفتند، كنايه از كمـــان
English Translation :
Washing and washing, do; then, to the tavern, proudly move;
First Mesra Translation:
So that, by thee, this ruined cloister become not-- stained.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- ابتدا شست وشو كن - آلودگيها را از وجودت برطرف كن - و بعد به خرابات بيا; تا اين معبد خراب ، از وجود تو آلوده نشود،دنباله سخن مغبچه باده فروش در بيت پيشين است ،شست وشو كردن اصطلاح عرفاني است و به گفته عراقي برداشتن خرده ها را گويند كه از تقصير در وجود آمده باشد و صفاي حضور عاشق و معشوق و به عبارت ساده تر رهائي از بندهاي عقل و علايق ،مفهوم عرفاني بيت اينكه سالك وقتي مي تواند در طريق سلوك گام بردارد كه از تعلّقات و افكار و عقايد پيشين خود خلاص شده باشد، و اين مرحله در اصطلاح شست وشو از تعلقات است ،مي گويد مغبچه باده فروش با سرزنش و طعنه به من گفت كه ابتدا خود را از بند تعلقات رها كن ، بعد به راه عشق گام بگذار تا اين معبد را كه خراب است تو هم آلوده اش نكني ،در معني شست وشو كردن ، آقاي هاشم رضي عقيده دارد كه مضمون بيت اشاره به مراسم شست وشو در آئين مهرپرستي دارد، از جمله مي نويسد آب در آئين ميترا داراي اهميت فراواني است ، يكي از آداب مهري دينان شست وشو و غسل بود و چنانكه در خلاصه مهريشت گذشت ، براي شركت در مراسم ستايش مهر، افراد ملزم بودند تا مدت چند شبانه روز مطابق با آدابي خود را شست وشو دهند و مـتحـمل ضـربات تـازيانـه گـردنـد،،، شسـت وشـوئي كن و آنگه به خرابات خرام ، غسل تعميد، ظرف آب متبرك در كليسا، سقاخانه در مدخل مسجدها، حوضچـه هائي كه در مدخل تكيه ها و مسجدها برپا مي كنند، همه از يادگارهاي آئين ميتراست ، برنگارنده معلوم نگشت كه شست وشو در بيت ، چنانكه آقاي رضي مي خواهند بگويند، با اين آداب مهري دينان رابطه اي داشته باشد; زيرا شست وشو امري مختص به مهري دينان نبوده بلكه در غالب اديان پيش از ورود به معبد مرسوم بوده است ، رجوع شود به يادداشت دكتر مجتبائي ، **
