- حافظ چه طرفه شاخ نباتي است كلك تو
- كش ميوه دلپذيرتر از شهد و شكر است
-
واژه نامه
- تو :
از ضماير سمبليك حافظ است كه گاه فقط با يك معشوق زنده و زيـبا از نوع انسان ، وگاه با خداي عرفاني ــ اصل وحدت وجود ــ قـابل انطباق است ، و گاه مستعار بديع و گسترده اي است كه هردو مفهوم را در بر مي گيرد
- طرفه :
تازه ، مطبوع ، شگفت آور
- كلك :
( به كسر ك ) نـِــي ، قـلم نِـــي
English Translation :
Hafiz! how strange,-- the twig of candy is thy reed,
First Mesra Translation:
Whose fruit (verse) is more heart_ pleasing than honey and sugar .
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- حافظ قلم تو چه شاخه گياه شگفت آوري است ; كه ميوه آن از شهد و شكر شيرين تر است ،طرفه : عجيب ، شگفت آور،كلك : ني ، قلم ني ، و مناسبت آن با شكرين اينكه شكر را وقتي در قالب مستطيل شكل مي ريختند آنرا قلم مي گفتند،شاخ نبات : را به قرينه كلك كه به معني ني است و نيز با قرينه ميوه در مصراع دوم ، شاخه نبات يا شاخه درخت معني مي كنيم ، در بيت زير نيز نبات در همين معني آمده است :كلك حافظ شكرين ميوه نباتيست بچين كه درين باغ نبيني ثمري بهتر ازينيعني قلم حافظ گياهي است كه ميوه شكرين دارد،حاصل معني بيت مورد بحث اينكه حافظ قلم ني تو چه شاخه گياه قابل تحسيني است كه ميوه آن از شهد و شكر شيرين تر است ، و ميوه اين ني قلم بي شك غزلهاي شيرين او هستند،معني ديگر شاخ نبات همان است كه قنادان از شكر به صورت شاخه درست مي كنند، اما اين معني در طرح كلي بيت نمي گنجد و فقط به طريق ايهام تناسب ما را به ياد آن مي اندازد،اما در باب اينكه شاخ نبات نام زني ـ معشوقه حافظ ـ بوده ، سخناني گفته اند كه چندان مورد اعتماد نيست ، ادوارد براون در تاريخ ادبي ايران موضوع شاخ نبات را متذكر شده و آن را با ترديد تلقي كرده است و يادآور شده است كه هيچ قرينه تاريخي براي تأييد اين نظر وجود ندارد، **
