- اورنگ كو گلچهر كو نقش وفا و مهر كو
- حالي من اندر عاشقي داو تمامي مي زنم
-
واژه نامه
- داو :
نوبت ، اصطلاح بازي شطـرنج و تخته نَرد است به معني مضاعف شدن شرط بازي
- نقش :
تصوير، اثـــر، آلت بادي كوچكي بوده كه صداي پـــرنده را تـــــقـليد مي كرده ، مثــل تيــپـچه در شـــكار بـــلدرچــــــين
English Translation :
Aurang (the lover), where? Gulchihra (the beloved), where? The picture of fidelity and of love, where?
First Mesra Translation:
Now, in being a lover, complete justice-- I cast.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- اورنگ و گلچهر كجا رفتند و از مهر و وفا كجا اثري هست ; حالا من در عاشقي داعيه دارم كه تمام و كامل هستم ،نقش : اثر و نشانه ، وضع مساعد در قمار كه در بيت به قرينه داو، كه آن هم اصطلاح بازي است ، به اين معني نيز نظر دارد،ابتدا توضيح علامه قزويني را درباره اين بيت مي آوريم : داو كه به تلفظ امروزه دَو و اصطلاح بازي نرد و شطرنج است ، در مؤيدالفضلا در عنوان نَدَب گويد نَدَب به فتحتين افزوني گرو بازي نرد را گويند و در نرد هر كه را بازي چرب شود و او يكي به دو گرو بكند،،، و چون از هفت تا پانزده بازي شود كه نهايت بازي است آن را تمامي نَدَب گويند،،، پس مقصود خواجه از داو تمامي مي زنم آنست كه من در بازي عاشقي تا منتهي ِ حد و تا آخرين درجه بازي داو مي زنم و در وسط راه باز نمي مانم علامه قزويني به دنبال سخن گويد بيت اخير تلميح است به قصه اورنگ و گلچهر كه از قرار ذكر برهان قاطع نام دو نفر عاشق و معشوق بوده يعني اورنگ نام عاشق بوده و گلچهر نام معشوق او، ولي با وجود فحص بليغ تاكنون در هيچ جا و هيچ مأخذ ديگري ذكري و نشاني از اين قصه يا از مؤلف آن اگر في الواقع تأليفي به نظم يا نثر دراين خصوص موجود بوده به دست نياورده ايم ، فقط عبيدزاكاني از مـعاصـرين خواجـه در مثـنوي عشـاق نامه كه آنرا در سال 157 به نام شاه شيخ ابواسحق اينجو ممدوح معروف خواجه بنظم آورده ، در فصل پيغام فرستادن عاشق به معشوق استطراداً نامي از اين دو عاشق و معشوق برده ولي فقط نامي و اشاره اي بدون هيچ توضيح يا تفصيل ديگري ،،،به يوسف برگشايد چشم يعقوب به رامين برنمايد ويس محبوبز عذرا جان وامق تازه گردد چو غم شاديش بي اندازه گرددنشيند شاه با گلچهره اورنگ به دستي گل به دستي جام گلرنگمهر و وفا نيز علاوه بر معني لغوي خود كه مورد نظر است نام عاشق و معشوقي هم بوده وداستان عاشقانه اي به همين نام وجود داشته است كه جاي ديگر شرح داده شد: از ما به جز حكايت مهر و وفا مپرس ، بيت ايهام و اشاره اي به اين داستان نيز دارد،خلاصه معني بيت اينكه : اورنگ و گلچهر و مهر و وفا كه از عاشقان والامقام بودند رفتند و كار كسادي عاشقي به جائي كشيده كه حالا من ضعيف بازي عشق را تا مرحله آخر - داو ادامه مي دهم ، **
