- بر جبين نقش كن از خون دل من خالي
- تا بدانند كه قربان تو كافر كيشم
-
واژه نامه
- تو :
از ضماير سمبليك حافظ است كه گاه فقط با يك معشوق زنده و زيـبا از نوع انسان ، وگاه با خداي عرفاني ــ اصل وحدت وجود ــ قـابل انطباق است ، و گاه مستعار بديع و گسترده اي است كه هردو مفهوم را در بر مي گيرد
- دل :
سرچشـــمه جريـــان خون در بــدن است
- قربان :
تــــقرب جســــتن ، نزديـــك شدن
- نقش :
تصوير، اثـــر، آلت بادي كوچكي بوده كه صداي پـــرنده را تـــــقـليد مي كرده ، مثــل تيــپـچه در شـــكار بـــلدرچــــــين
English Translation :
(O true beloved!) on thy forehead with my heart's blood, a great mole depict;
First Mesra Translation:
So that they (men) may know that, sacrifice for thee, Kafir of religion, I am.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- بر پيشاني از خون دل من خالي نقش كن ; تا مردم بدانند كه من قرباني تو كافر كيشم ،كافر كيش : كافر، ملحد و مجازاً آدم بي رحم ،در مورد نقش كردن خال بر جبين كه در بيت مطرح است ، موارد زير را مي توان يادآوري نمود:1)رسم چنين بوده كه وقتي گوسفندي را براي كشتن در روز عيد قربان در نظر مي گرفتند، با حنا پيشاني آن را رنگ مي كردند كه مشخص باشد، و كلمه قربان در بيت مي تواند قرينه اي بر اين استنباط باشد،2) سودي گويد كه : رسم است وقتي براي مريضي گوسفند قرباني كنند، از خون قرباني خالي بر پيشاني آن بيمار مي گذارند، اين تعبير سودي نيز معقول به نظر مي رسد، و اين رسم هنوز در ايران جاري است ، حتي وقتي براي اتمام ساختمان خانه گوسفندي قرباني مي كنند از خون گوسفند بر سر در خانه مي ريزند، هم چنين است در مورد اتومبيل جديد،3) خال پيشاني ، به نظر برخي از شارحان مي تواند همان رقم مهر نزد مهرپرستان باشد، فليكس لاژار در كتاب پژوهش درباره كيش و آئين راز آميز مهر مراتب پيروان آيين مهر را 21 درجه ذكر مي كند كه نخستين آن درجه سربازي است ، در آيين اعطاء اين درجه گويد: ميترا در غار، بر پيشاني هر كدام از سربازان علامت مخصوصي مي گذارد،،، برگزاري آيين اعطاء درجه سربازي در محيط اسرار آميزي صورت مي پذيرد،،، هر سرباز ميترا با علامت مخصوص در پيشاني خود مشخص شده است ،،، هـم چنيـن مُـهـري كـه بـر پـيشـاني مِـهـرپرست رازدار نقش شده حكايت از اين دارد كه او با افتخار تعهد مي كند كه استعدادها، نيروها و زندگيش را وقف خدمت بر خدائي كند كه بر اسرار حكومت دارد،حاصل معني بيت اينكه تو كه اين اندازه مرا خون به دل كرده اي از خون دلم خالي بر پيشاني خودت نقش كن تا خلق بدانند من به خاطر چه كسي قرباني شده ام ،با در نظر گرفتن معاني فوق و توجه به دو پهلو سخن گفتن حافظ، دور نيست كه به دو رسمي كه در قرباني گوسفند بوده اشاره داشته باشد، و اما آنچه درباره انطباق اين معاني با آيين ميترا گفته شد، شايد يك اشاره گذرا يا يك تطابق اتفاقي باشد، نه بيشتر، **
