- پير گلرنگ من اندر حق ازرق پوشان
- رخصت خبث نداد ارنه حكايتها بود
-
واژه نامه
- خبث :
بدي وناپسندي و در سخن به معناي بد گويي وفحش
English Translation :
In respect of these blue garment-wearers (lovers, fakirs, those possessed of divine knowledge), my Pir (Murshid) rose of hue,
First Mesra Translation:
Gave no permission to reveal their impurity (in divulging love's mysteries). If not, (in respect to them, many) a tale-- was.
Second Mesra Translation:
شرح بيت
**- پير من ، كه چهره سرخي به رنگ گل دارد، اجازه نداد كه درباره صوفيان كبود جامه خباثت كنم ، و گرنه حكايتها از كارهايشان داشتم ،ازرق پوشان : مراد صوفيانند كه جامه كبود مي پوشيدند، انوري مي گويد:خرقه صوفيانه ازرق بر هزار اطلس انتخاب من استگلــرنگ : يعني به رنگ گل سرخ ، و پير گلرنگ پيري كه چهره اي سرخ مثل گل دارد، نظامي گويد:به گلگون بر كشيد آن تنگ دل تنگ فَرَس گلگون و آب ديده گلرنگاما در باب اينكه اسم خاصي هم از آن اراده شده باشد ترديد است ،سودي گويد در مناقب خواجه نوشته اند كه نسبت خرقه خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازي به پير ارشاد، و بيت او به شيخ محمود عطار شيرازي مشهور به پير گلرنگ بود و خود شيخ محمود عطار مريد شيخ عبدالسلام و او هم مريد شيخ فخرالدين احمد معروف به شيخ روزبهان بَلقي است و اين شيخ روزبهان خرقه از پدر خود شيخ شطاح دارد، والله اعلم ،دكتر مرتضوي مي نويسد: استاد بديع الزمان فروزانفر كه تبحر و نفوذ نظرشان درباره حافظ و مولوي و عطار در جهان تحقيق و ادب امروز كم نظير است پيرگلرنگ را پير بي تزوير و صريح و گلرنگ را كنايه از صراحت و يكي بودن ظاهر و باطن و دليري بر بيان حقايق مي دانند چنانكه حافظ خود در اين بيت نيز ازسرخي همين مفهوم يعني بي تزويري را اراده كرده است :رنگ تزوير پيش ما نبود شير سرخيم و افعي سيهيمدكتر زرين كوب انتساب حافظ را به سلسله خاصي از صوفيه و ارادت او را به شخص معيني رد مي كند و درباره پير گلرنگ گويد اما اين يك نام پيرانه نيست و بيهوده است كه براي شناخت هويت او در مآخذ و كتابها به جست وجو پردازند، خلاصه نظر ايشان اينكه مراد از پير گلرنگ شراب است ،گلرنگ جمعاً در دو مورد ديگر در غزلهاي حافظ آمده كه در هر دو مورد به معناي كلي رنگ است و صفت شراب واقع شده :بيار زان مي گلرنگ مشكبو جاميشرار رشك و حسد در دل گلاب اندازباده گلرنگ تلخ تيز خوشخوار سبك نُقلش از لعل نگارو نَقلش ازياقوت خامو در بيت مورد بحث نيز بيشتر از رنگ گلي و مفاهيمي كه از اين رنگ درك مي شود معنائي به آن نمي توان داد،خلاصه معني بيت اينكه پير من كه چهره اي چون گل سرخ دارد، اجازه نداد كه خباثت كنم و آنچه درباره صوفيان مي دانم فاش سازم و گرنه داستانها مي گفتم ، **
